ΚΡΗΤΗ: Η είσοδος του αμερικανικού κολοσσού Chevron στα ενεργειακά Οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου αποτελεί κομβική εξέλιξη για την Ελλάδα. Μαζί με την Helleniq Energy, η Chevron ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην αξιοποίηση του υποθαλάσσιου πλούτου της χώρας, προσφέροντας ταυτόχρονα μια «ομπρέλα» ασφαλείας από τις ΗΠΑ απέναντι στις αμφισβητήσεις της Τουρκίας και τις αξιώσεις της Λιβύης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η στρατηγική κίνηση της Αθήνας
Η ολοκλήρωση του διαγωνισμού σηματοδοτεί την αφετηρία μιας μακράς διαδικασίας ερευνών και πιθανής εκμετάλλευσης. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι «η Ελλάδα μετατρέπεται σε σημαντικό ενεργειακό παίκτη στην Ανατολική Μεσόγειο», υπογραμμίζοντας ότι η κίνηση αυτή αναγνωρίζεται τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Αθήνα, μέσω της στρατηγικής αυτής επιλογής, επιβάλλει για πρώτη φορά με σαφήνεια τετελεσμένα που αμφισβητούν ευθέως το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και τις μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις της Τρίπολης. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου μίλησε για «Ελπίδα και Προοπτική», τονίζοντας ότι η Ελλάδα «με εθνική αυτοπεποίθηση αξιοποιεί τη γεωπολιτική της θέση».
Ο ρόλος του νόμου Μανιάτη και τα ελληνικά τετελεσμένα
Ο νόμος 4001/2011, γνωστός και ως «τροπολογία Μανιάτη», χάραξε μονομερώς την ελληνική ΑΟΖ με βάση τη μέση γραμμή. Για χρόνια παρέμενε ανενεργός, καθώς η Άγκυρα και η Τρίπολη επιχειρούσαν να επιβάλουν τετελεσμένα. Με τον τρέχοντα διαγωνισμό, η Ελλάδα για πρώτη φορά ενεργοποιεί πλήρως τις διατάξεις του, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι μπορεί να ασκήσει κυριαρχικά δικαιώματα.
Η κίνηση αυτή είναι κρίσιμη: τα δύο Οικόπεδα νοτίως της Κρήτης βρίσκονται σε περιοχή που το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο αποδίδει στη Λιβύη. Με τη συμμετοχή της Chevron, η Αθήνα όχι μόνο στέλνει μήνυμα αποφασιστικότητας αλλά και κατοχυρώνει de facto την ελληνική θέση στο διεθνές ενεργειακό παιχνίδι.
Η αντίδραση της Λιβύης και ο ρόλος του ΟΗΕ
Η Λιβύη αντέδρασε έντονα με ρηματικές διακοινώσεις στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ισχυριζόμενη ότι τα δύο Οικόπεδα εμπίπτουν στη λιβυκή υφαλοκρηπίδα. Ωστόσο, η διεθνής αγορά ενέργειας δείχνει να αναγνωρίζει την ελληνική ερμηνεία. Το γεγονός ότι η Chevron, με το μέγεθος και τη βαρύτητά της, αποδέχεται τη μέση γραμμή που χάραξε η Αθήνα, αποτελεί την ισχυρότερη απάντηση στις αμφισβητήσεις.
Παράλληλα, οι συνομιλίες Ελλάδας – Λιβύης για την οριοθέτηση ΑΟΖ, που είχαν παγώσει για πάνω από μια δεκαετία, επανεκκινούν υπό την πίεση του διαγωνισμού και της αμερικανικής εμπλοκής.
Η Τουρκία στο περιθώριο
Η Άγκυρα, με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο του 2019, προσπάθησε να δημιουργήσει «τετελεσμένα» που ακύρωναν κάθε ελληνικό δικαίωμα νοτίως της Κρήτης. Η συμμετοχή της Chevron στον ελληνικό διαγωνισμό φέρνει σε δύσκολη θέση την Τουρκία, καθώς δείχνει ότι η Ουάσινγκτον στηρίζει την ελληνική προσέγγιση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ηγεσία της αμερικανικής εταιρείας συναντήθηκε στο περιθώριο διεθνούς ενεργειακού συνεδρίου στην Ιταλία με τον Τούρκο υπουργό Ενέργειας Αλπασλάν Μπαϊρακτάρ. Η Άγκυρα προσπαθεί να δελεάσει ξένες εταιρείες, ωστόσο η είσοδος της Chevron στην Ελλάδα δείχνει ότι η στρατηγική της Αθήνας αποδίδει.
Η γεωπολιτική σημασία για την Ελλάδα
Η συμμετοχή ενός αμερικανικού κολοσσού σε ελληνικά Οικόπεδα ισοδυναμεί με άτυπη αμερικανική «ομπρέλα» ασφαλείας. Η παρουσία της Chevron προσφέρει εγγυήσεις απέναντι σε ενδεχόμενες τουρκικές προκλήσεις κατά τη διάρκεια σεισμικών ερευνών ή δοκιμαστικών γεωτρήσεων.
Ο πρωθυπουργός αναμένεται να συναντηθεί με τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, Νταγκ Μπέργκαμ, προκειμένου να συζητήσουν πώς η Ελλάδα αναβαθμίζει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου. Η συνάντηση αυτή επιβεβαιώνει τη στρατηγική σύγκλιση Αθήνας – Ουάσινγκτον.
Το επόμενο βήμα: Σεισμικές έρευνες
Η διαδικασία τώρα περνά στο στάδιο των σεισμικών ερευνών. Εφόσον εντοπιστούν αξιοποιήσιμα κοιτάσματα, η Ελλάδα θα μπορούσε να αναδειχθεί σε εξαγωγικό κόμβο φυσικού αερίου, συνδέοντας την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη. Η προοπτική αυτή ευθυγραμμίζεται και με την ενεργειακή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ενέργειας για διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία.
Η Chevron, με εμπειρία σε δύσκολα γεωπολιτικά περιβάλλοντα, θεωρείται ο ιδανικός εταίρος για να στηρίξει την ελληνική ενεργειακή προσπάθεια.
Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία
Η αξιοποίηση κοιτασμάτων νότια της Κρήτης θα μπορούσε να αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη της χώρας. Πέραν της γεωπολιτικής διάστασης, θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, θα ενισχύσει τα δημόσια έσοδα και θα προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλοι κρατικοί φορείς έχουν ήδη αναπτύξει μηχανισμούς ώστε μέρος των εσόδων από ενεργειακά έργα να κατευθύνεται σε τοπικές κοινωνίες, ιδιαίτερα στην Κρήτη που θα φιλοξενήσει τις εγκαταστάσεις υποστήριξης.
Η συμμετοχή της Chevron στον ελληνικό ενεργειακό χάρτη δεν είναι απλώς μια επενδυτική εξέλιξη. Είναι μια στρατηγική κίνηση που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα, για πρώτη φορά με τέτοια αυτοπεποίθηση, δείχνει ότι μπορεί να επιβάλλει την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Η επόμενη πενταετία θα είναι καθοριστική: οι σεισμικές έρευνες, οι πιθανές γεωτρήσεις και οι αντιδράσεις των γειτόνων θα δείξουν αν η σημερινή εξέλιξη θα οδηγήσει την Ελλάδα στην ενεργειακή αυτάρκεια και στη γεωπολιτική αναβάθμιση που επιδιώκει.
