ΕΦΚΑ: Με μια συνδυαστική παρέμβαση που αγγίζει τον πυρήνα του ιδιωτικού χρέους ξεκινά το 2026 για χιλιάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Από τη μία πλευρά ενεργοποιείται η πενταετής παραγραφή για νέες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, ενώ από την άλλη επανέρχονται στο τραπέζι σενάρια για αναβίωση ευνοϊκών ρυθμίσεων δόσεων, με στόχο να αποσυμφορηθεί το σύστημα και να δοθεί ανάσα σε οφειλέτες που έχουν «κολλήσει» εκτός ρυθμίσεων.
Η στόχευση του οικονομικού επιτελείου, όπως αποτυπώνεται στις επεξεργασίες του Υπουργείου Οικονομικών, είναι διττή: αφενός να περιοριστεί χρονικά η εκκρεμότητα των νέων ασφαλιστικών χρεών και αφετέρου να δημιουργηθεί ένα ρεαλιστικό πλαίσιο επανένταξης για όσους αδυνατούν να εξυπηρετήσουν παλαιότερες υποχρεώσεις.
Πενταετής παραγραφή: το νέο τοπίο για τις εισφορές
Η ουσιαστική αλλαγή αφορά τις ασφαλιστικές οφειλές που θα «γεννιούνται» από 1η Ιανουαρίου 2026 και μετά. Για τις συγκεκριμένες απαιτήσεις, ο χρόνος παραγραφής μειώνεται από τα δέκα στα πέντε έτη, με την παραγραφή να ξεκινά από την πρώτη ημέρα του επόμενου έτους. Έτσι, εισφορές που αφορούν εργασία εντός του 2026 θα αρχίσουν να μετρούν για παραγραφή από 1.1.2027 και, εφόσον δεν υπάρξει διακοπή, θα κλείσουν στο τέλος του 2031.
Το πλαίσιο αφορά μη καταβληθείσες εισφορές, πρόσθετα τέλη, τόκους, προσαυξήσεις και πρόστιμα, τόσο για μισθωτούς όσο και για μη μισθωτούς, εφόσον η οφειλή προκύπτει από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία μετά την 01.01.2026. Για απαιτήσεις που δεν εμπίπτουν στη νέα ρύθμιση, παραμένει σε ισχύ η δεκαετής παραγραφή.
Δεν είναι αυτόματη διαγραφή
Κρίσιμο σημείο είναι ότι η πενταετία δεν οδηγεί αυτόματα σε διαγραφή. Η παραγραφή μπορεί να διακοπεί ή να ανασταλεί με συγκεκριμένες ενέργειες βεβαίωσης και είσπραξης. Εδώ καθοριστικό ρόλο διατηρεί το ΚΕΑΟ, καθώς οι πράξεις του (ειδοποιήσεις, καταλογισμοί, μέτρα είσπραξης) επηρεάζουν άμεσα το πραγματικό χρονοδιάγραμμα κάθε οφειλής.
Στόχος της μείωσης του χρόνου δεν είναι η χαλάρωση, αλλά η επιτάχυνση. Το κράτος καλείται να κινηθεί ταχύτερα, ώστε να μη «σέρνονται» χρέη επί χρόνια, ενώ οι ασφαλισμένοι αποκτούν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα.
Γιατί τώρα η αλλαγή
Το ιδιωτικό χρέος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, επηρεάζοντας κατανάλωση, επενδύσεις και ρευστότητα. Όπως έχει επισημανθεί και από την Τράπεζα της Ελλάδος, η συσσώρευση ληξιπρόθεσμων οφειλών λειτουργεί ανασταλτικά για την ανάπτυξη, ιδίως για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Η πενταετής παραγραφή έρχεται να συμπληρώσει προηγούμενες παρεμβάσεις που μείωσαν τον χρόνο παραγραφής από ακόμη μεγαλύτερους ορίζοντες, επιχειρώντας να βάλουν τέλος σε χρόνιες εκκρεμότητες.
Σενάρια για αναβίωση δόσεων
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια επαναφοράς ρυθμίσεων τύπου 72 και 120 δόσεων για οφειλέτες που έχασαν παλαιότερες ρυθμίσεις ή δεν μπορούν να επανενταχθούν στο ισχύον πλαίσιο. Οι συζητήσεις αφορούν διαφοροποίηση με βάση το ύψος της οφειλής, με περισσότερες δόσεις για μικρότερα ποσά και λιγότερες για μεγαλύτερα χρέη.
Προϋπόθεση που εξετάζεται είναι η καταβολή μέρους των «χαμένων» δόσεων, ώστε να αποδεικνύεται πρόθεση συμμόρφωσης. Οι τεχνικές λεπτομέρειες θα συνδεθούν με τις διαδικασίες της ΑΑΔΕ και τις ψηφιακές υπηρεσίες του gov.gr, για ενιαία και αυτοματοποιημένη εφαρμογή.
Τι πρέπει να προσέξουν οι οφειλέτες
Οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να παρακολουθούν στενά πότε γεννάται κάθε οφειλή και ποιες ενέργειες μπορούν να διακόψουν την παραγραφή. Παράλληλα, όσοι βρίσκονται εκτός ρυθμίσεων καλούνται να αξιολογήσουν έγκαιρα τα νέα σενάρια, ώστε να μην χάσουν ενδεχόμενες ευκαιρίες επανένταξης.
Το νέο πλαίσιο αναμένεται να εξειδικευτεί νομοθετικά μέσα από διαδικασίες στη Βουλή των Ελλήνων, με το 2026 να σηματοδοτεί μια διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα των ασφαλιστικών χρεών: λιγότερος χρόνος αναμονής, περισσότερη πίεση για έγκαιρη τακτοποίηση και –υπό προϋποθέσεις– δεύτερες ευκαιρίες μέσω ρυθμίσεων.
