Η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) φέρνει στο φως σημαντικούς περιορισμούς σε ό,τι αφορά την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για την εφαρμογή εμβολιασμού κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων (Sheep and Goat Pox – SGP) στην Ελλάδα.
Η επιστημονική αυτή έκθεση, που εξετάζει τις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, καταδεικνύει πως η ελληνική πραγματικότητα απαιτεί διαφορετική προσέγγιση για την αξιολόγηση των στρατηγικών διαχείρισης της νόσου.
Ήδη από τη μεθοδολογική ανάλυση, η EFSA τονίζει πως η εφαρμογή του ίδιου μαθηματικού μοντέλου που αξιοποιήθηκε για τη Βουλγαρία δεν οδήγησε σε αξιόπιστα αποτελέσματα για τη χώρα μας. Όπως επισημαίνεται, «η προκαταρκτική ανάλυση των δεδομένων των εστιών με τη χρήση των ίδιων μεθόδων απέτυχε να παράγει αξιόπιστες εκτιμήσεις για τις παραμέτρους του πυρήνα (kernel)», ακόμη και όταν η ανάλυση περιορίστηκε σε συγκεκριμένα χωρικά και χρονικά δεδομένα, τα οποία αντανακλούν διαφορετικές επιδημικές συστάδες.
Η έκθεση τονίζει ότι τα απλά μοντέλα απόστασης δεν επαρκούν για να αποδώσουν τη δυναμική της διασποράς της νόσου στην Ελλάδα. «Οι αρχικές προσομοιώσεις της εξάπλωσης σε ολόκληρη την Ελλάδα έδειξαν ότι ένα απλό μοντέλο πυρήνα βασισμένο στην απόσταση δεν μπορεί εύκολα να λάβει υπόψη τα φυσικά εμπόδια», όπως τα ορεινά περάσματα και τα νησιά.
Για τον λόγο αυτό, η EFSA διευκρινίζει ότι «το μοντέλο που βασίζεται σε πυρήνα (kernel-based model) δεν χρησιμοποιήθηκε περαιτέρω για τη διερεύνηση της εξάπλωσης της SGP ή του αντίκτυπου του εμβολιασμού στην Ελλάδα». Σύμφωνα με την έκθεση, μια ρεαλιστική προσομοίωση της ελληνικής κατάστασης θα απαιτούσε πρόσθετα και πιο λεπτομερή δεδομένα, ιδίως για τις μετακινήσεις ζώων, καθώς και την ανάπτυξη πιο σύνθετων μοντέλων, κάτι το οποίο «δεν ήταν εφικτό εντός του χρονικού πλαισίου που είχε διατεθεί».
Περιορισμοί στα δεδομένα και στην αξιολόγηση εμβολίων
Ως αποτέλεσμα, η αξιολόγηση για την Ελλάδα βασίστηκε σε περιγραφική χωροχρονική ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων και όχι σε ποσοτικά μοντέλα όπως στη Βουλγαρία. Η ανάλυση αυτή καταδεικνύει πως η επιδημία στη χώρα μας χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη γεωγραφική και χρονική διαφοροποίηση και πολλαπλές συστάδες. Εντοπίστηκαν δέκα χωροχρονικές συστάδες σε όλη την επικράτεια, ενώ η μεγάλη απόσταση μεταξύ κάποιων εξ αυτών υποδηλώνει σημαντικές μετακινήσεις μολυσμένων ζώων.
Σε σχέση με τα εμβόλια, η EFSA διευκρινίζει ότι «επί του παρόντος, δεν υπάρχουν εμβόλια κατά της SGP εγκεκριμένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και πως οι εμπειρογνώμονές της «δεν διενεργούν αξιολόγηση εμβολίων που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύσταση κτηνιατρικού φαρμακευτικού προϊόντος».
Ελλιπή στοιχεία και περιορισμοί στην ασφάλεια και αποτελεσματικότητα
Η επιστημονική τεκμηρίωση βασίστηκε σε βιβλιογραφικές επισκοπήσεις και στα πειραματικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου Αναφοράς (EURL). Ωστόσο, η EFSA αναγνωρίζει σαφείς περιορισμούς στην ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων. Πολυάριθμες μελέτες είναι «μικρής κλίμακας, στερούνται λεπτομερούς αναφοράς των ποσοτικών επιδράσεων των εμβολίων ή ήταν διαθέσιμες μόνο ως περιλήψεις», κάτι που περιορίζει και τη δυνατότητα αντικειμενικής αξιολόγησης και γενίκευσης των συμπερασμάτων.
Στο θέμα της ασφάλειας, επισημαίνεται πως «ορισμένα στελέχη, η υπερδοσολογία, το στρες, η ευαισθησία φυλών ή η ακατάλληλη χορήγηση, μπορούν να προκαλέσουν ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες». Επίσης, τα διαθέσιμα εμβόλια δεν διαθέτουν μηχανισμό DIVA (διαχωρισμού μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα), στοιχείο που αποτελεί σημαντικό περιορισμό στη διαχείριση της νόσου.
Προκλήσεις για την ελληνική πραγματικότητα
Σε αντίθεση με τη Βουλγαρία, όπου μαθηματικά μοντέλα της EFSA καταδεικνύουν ότι η ταχεία ανίχνευση και θανάτωση μολυσμένων εκμεταλλεύσεων μπορούν να θέσουν υπό έλεγχο την επιδημία μέσα σε 1–2 χρόνια, για την Ελλάδα, η έκθεση αποφεύγει την ποσοτική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας του εμβολιασμού. Αυτό οφείλεται στην αδυναμία εφαρμογής αξιόπιστου επιδημιολογικού μοντέλου για τις ελληνικές συνθήκες.
Συμπερασματικά, η έκθεση της EFSA επισημαίνει με σαφήνεια πως, στην περίπτωση της Ελλάδας, η αξιολόγηση των διαθέσιμων στρατηγικών διαχείρισης της ευλογιάς αιγοπροβάτων υποχρεωτικά στηρίζεται σε περιγραφικά δεδομένα και όχι σε ποσοτικές προσεγγίσεις. Τα υπάρχοντα επιστημονικά εργαλεία δεν επαρκούν για την εξαγωγή ποσοτικών συμπερασμάτων σχετικά με την εφαρμογή και αποδοτικότητα μιας εκτεταμένης στρατηγικής εμβολιασμού στη χώρα.
Πηγή: skai.gr
