ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Για δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένους που σκέφτονται να παραμείνουν στην εργασία τους μετά τα 40 έτη ασφάλισης, τα νέα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Παρά την καταβολή εισφορών για κάθε επιπλέον έτος, η προσαύξηση στη σύνταξη είναι ελάχιστη – σε πολλές περιπτώσεις δεν ξεπερνά τα 10-15 ευρώ τον μήνα.
Όπως καταδεικνύει ρεπορτάζ του tilegrafimanews.gr, πρόκειται για μια στρέβλωση του συστήματος υπολογισμού των ποσοστών αναπλήρωσης, που οδηγεί σε πρακτικά μηδενικό κέρδος μετά την 40ετία.
Το όφελος για όσους παραμένουν στη δουλειά δεν είναι ανάλογο των εισφορών που καταβάλλουν και, επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις «εξαϋλώνεται» λόγω της λεγόμενης προσωπικής διαφοράς, η οποία λειτουργεί ως φραγμός στην απόδοση της πραγματικής αύξησης στους συνταξιούχους.
Τι αλλάζει μετά τα 40 χρόνια ασφάλισης
Μέχρι τα 40 έτη, το ποσοστό αναπλήρωσης αυξάνεται με ρυθμό 2,55% ανά έτος. Μετά την 40ετία, η προσαύξηση πέφτει δραματικά στο 0,5% ανά έτος. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε επιπλέον χρόνο, ένας εργαζόμενος θα δει τη σύνταξή του να αυξάνεται κατά ένα ποσό που συχνά δεν ξεπερνά τα 10 με 12 ευρώ τον μήνα.
Σύμφωνα με πίνακες που δημοσιεύει το tilegrafimanews.gr (δες παρακάτω), η σύνταξη για μέσο μισθό 2.300€ και 40 έτη φτάνει στα 1.586€. Για 41 έτη, ανεβαίνει μόλις στα 1.598€ (διαφορά 12€). Για 43 έτη, διαμορφώνεται στα 1.621€, ενώ στα 45 έτη φτάνει στα 1.644€, δηλαδή με διαφορά μόλις 23 ευρώ μέσα σε δύο έτη.
Αναλυτικά παραδείγματα που αποκαλύπτουν το πρόβλημα
- Ασφαλισμένος με 39 έτη και μισθό 2.300€: Σύνταξη 1.528€, ποσοστό αναπλήρωσης 67,6%
- Με 40 έτη: Σύνταξη 1.586€, αύξηση 58€ (2,55% επιπλέον)
- Με 41 έτη: Σύνταξη 1.598€, αύξηση 12€ (0,5% επιπλέον)
- Με 43 έτη: Σύνταξη 1.621€, συνολικό κέρδος 35€ για τρία έτη εισφορών
Η ασύμφορη παραμονή στον εργασιακό βίο αποθαρρύνει πλήρως τους εργαζόμενους από το να συνεχίσουν την ασφάλιση πέρα από τα 40 χρόνια, ενώ, όπως υποστηρίζουν ειδικοί, η αλλαγή αυτή έγινε τεχνηέντως για να ανακοπεί η «πλημμυρίδα» πρόωρων συντάξεων με υψηλά ποσοστά αναπλήρωσης.
Η παγίδα της προσωπικής διαφοράς
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν συνυπολογιστεί η προσωπική διαφορά. Πρόκειται για ένα ποσό που προέκυψε από τον επανυπολογισμό των συντάξεων το 2019 και «σβήνει» κάθε νέα αύξηση έως ότου μηδενιστεί.
Για παράδειγμα, αν κάποιος έχει προσωπική διαφορά 150€, τότε δεν θα δει ούτε ένα ευρώ αύξηση έως ότου η πραγματική του σύνταξη καλύψει αυτό το ποσό. Στην πράξη, οι μικρές προσαυξήσεις των 10€ – 15€ μετά τα 40 έτη δεν εμφανίζονται ποτέ στις πληρωμές, καθώς «απορροφώνται» από την προσωπική διαφορά.
Τι λένε οι εργατολόγοι – Διεκδικήσεις και συνταγματικότητα
Όπως αναφέρουν νομικοί σύμβουλοι συνταξιούχων στο tilegrafimanews.gr, υπάρχει ήδη σειρά προσφυγών για τη «στασιμότητα» των αυξήσεων και την επί της ουσίας τιμωρητική λειτουργία της προσωπικής διαφοράς.
Σύμφωνα με τον εργατολόγο Α. Σ., «η προσωπική διαφορά έχει εκφυλιστεί σε εργαλείο αποφυγής καταβολής των πραγματικών αυξήσεων που προβλέπονται από τον νόμο. Παρότι δεν είναι αντισυνταγματική ως έννοια, η κατάχρησή της συνιστά στρέβλωση».
Στο μεταξύ, χιλιάδες συνταξιούχοι αναμένουν τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, ενώ η ΕΝΥΠΕΚΚ έχει ήδη καταθέσει αίτημα για καθολική κατάργησή της για συντάξεις κάτω των 1.400€.
Το υπουργείο Εργασίας εξετάζει παρεμβάσεις
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Υπουργείο Εργασίας, επεξεργάζεται νέο σενάριο, βάσει του οποίου η ετήσια προσαύξηση μετά την 40ετία θα ανέβει στα επίπεδα του 2,55%, όπως ακριβώς ισχύει μέχρι τα 40 έτη. Το σχέδιο προβλέπει σταδιακή αύξηση της αναπλήρωσης για τα έτη 41 έως 45, με σκοπό να δοθεί ουσιαστικό κίνητρο παραμονής.
Η πρόταση βρίσκεται στο τραπέζι των τεχνικών κλιμακίων του υπουργείου και πιθανόν να ενσωματωθεί σε επόμενο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, υπό τον όρο ότι δεν θα επιβαρύνει υπέρμετρα τον προϋπολογισμό του e-ΕΦΚΑ.
Οι αυξήσεις του 2025 και τι προβλέπεται για το 2026
Το 2025 εφαρμόστηκε ήδη μία γενική αύξηση στις κύριες συντάξεις κατά 3,1%, η οποία όμως δεν δόθηκε σε περίπου 730.000 συνταξιούχους λόγω της προσωπικής διαφοράς. Για το 2026, ο δείκτης αυξήσεων αναμένεται να κυμανθεί κοντά στο 3,3%, αλλά το ποσοστό των ωφελημένων εξαρτάται από το αν θα συνεχίσει να ισχύει η προσωπική διαφορά ως «κόφτης».
Προτάσεις ειδικών: Πώς να αποκατασταθεί η αδικία
Ο οικονομολόγος και σύμβουλος κοινωνικής ασφάλισης, Π. Μ., πρότεινε μέσω του tilegrafimanews.gr την εξής λύση:
«Να ισχύσει αύξηση 2,55% και μετά την 40ετία, να καταργηθεί η προσωπική διαφορά για ποσά κάτω των 200€ και να υπολογίζεται εκ νέου η βάση σύνταξης κάθε 5 έτη για όσους συνεχίζουν να εργάζονται».
Μόνο έτσι, τονίζει, θα αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο σύστημα και θα παραμείνουν οι έμπειροι εργαζόμενοι στην αγορά εργασίας.
Το σημερινό καθεστώς δημιουργεί αδιέξοδο. Οι πολίτες που εργάστηκαν 40+ χρόνια λαμβάνουν «ψίχουλα» για κάθε επιπλέον χρόνο ασφάλισης, ενώ οι προσαυξήσεις εξανεμίζονται από την προσωπική διαφορά. Αν δεν υπάρξει γενναία μεταρρύθμιση στους συντελεστές αναπλήρωσης και κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για ευάλωτες ομάδες, η δυσφορία των συνταξιούχων θα ενταθεί.
