ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ: Με το ελαιόλαδο να επιστρέφει στο επίκεντρο των εμπορικών διαπραγματεύσεων, μια πώληση από την Κρήτη έστειλε καθαρό σήμα στην αγορά: ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Κρουσώνα (Ηράκλειο) έκλεισε συμφωνία για 20 τόνους έξτρα παρθένου ελαιολάδου εσοδείας 2025-2026, οξύτητας 0,45%, σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε 4,80–4,90 ευρώ το κιλό, σε αγοραστή με κύρια κατεύθυνση εξαγωγών προς την Ιταλία.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Η συγκεκριμένη πράξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος, όχι μόνο γιατί πρόκειται για ποσότητα «καθαρή» και συγκεκριμένων ποιοτικών προδιαγραφών, αλλά και γιατί πραγματοποιείται σε μια χρονιά όπου η παραγωγή στο Λεκανοπέδιο του Μαλεβιζίου (και όχι μόνο) εμφανίζεται σημαντικά μειωμένη, περιορίζοντας την προσφορά. Στον Κρουσώνα, μια μέση χρονιά κυμαίνεται στα 400–450 τόνους, πέρυσι έφτασε τους 490, ενώ φέτος κατέβηκε στους 110 τόνους λόγω καιρικών συνθηκών, με τον συνεταιρισμό να κρατά ωστόσο κάποια αποθέματα.
Γιατί «μετράει» η πώληση της Κρήτης
Στην πράξη, μια τέτοια τιμή λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τρεις λόγους:
1. Επιβεβαιώνει ότι η αγορά πληρώνει την ποιότητα, ειδικά όταν η οξύτητα είναι χαμηλή και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά παραμένουν ανταγωνιστικά.
2. Δείχνει ότι η ζήτηση από δίκτυα που εξάγουν προς Ιταλία παραμένει ενεργή, άρα η Ελλάδα συνεχίζει να «κουμπώνει» στις ανάγκες μίξης/τυποποίησης της ιταλικής αγοράς.
3. Αποτυπώνει το ασφάλιστρο της έλλειψης: όταν η παραγωγή πέφτει, ο αγοραστής πληρώνει για να “κλειδώσει” ποσότητα που μπορεί να καλύψει συμβόλαια.
Σε αυτό το περιβάλλον, η εικόνα των τιμών στην Ισπανία (που καθορίζει συχνά το διεθνές «ταβάνι» και «πάτωμα») γίνεται καθοριστική για το πού μπορεί να κινηθεί το ελληνικό έξτρα παρθένο τις επόμενες εβδομάδες.
Ισπανία: Ήπια άνοδος και «πάτωμα» στο lampante
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ισπανικού συστήματος παρακολούθησης Poolred, το διάστημα 9–15 Φεβρουαρίου καταγράφηκε μικρή αύξηση σε όλες τις κατηγορίες: το εξαιρετικό παρθένο ανέβηκε στα 4,48 €/κιλό (από 4,21), το παρθένο στα 3,79 (από 3,69) και το lampante στα 3,49 (από 3,40).
Το κρίσιμο εδώ είναι ότι το lampante δεν «σπάει» εύκολα κάτω από τα 3,40 ευρώ, ενώ το παρθένο κρατά πάνω από τα 3,70 ευρώ, γεγονός που συντηρεί ένα εύρος τιμών στο οποίο το έξτρα παρθένο δύσκολα θα «γλιστρήσει» μακριά από τα 4,30–5,00 ευρώ, ανάλογα με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Για την ελληνική αγορά, η ισπανική ήπια ανάκαμψη λειτουργεί σαν «μαξιλάρι»: όταν ανεβαίνει ο μέσος ισπανικός δείκτης, ανοίγει χώρος ώστε οι ελληνικές πράξεις (ιδίως σε Κρήτη και Πελοπόννησο) να στηριχθούν χωρίς να θεωρούνται “εκτός αγοράς”.
Κρήτη: Μειωμένη ποσότητα, μεγαλύτερη πίεση στο εισόδημα
Η βίαιη πτώση της παραγωγής (490 → 110 τόνοι) δεν σημαίνει απλώς λιγότερα βυτία. Σημαίνει λιγότερη ρευστότητα σε ελαιοπαραγωγούς, ελαιουργεία, μεταφορές και εφόδια. Γι’ αυτό και μια πώληση στα 4,90 €/κιλό, παρότι «καλή», δεν αρκεί από μόνη της να ισοφαρίσει τη ζημιά του όγκου: για πολλούς παραγωγούς, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή, αλλά το ότι δεν υπάρχει προϊόν να πουληθεί σε αντίστοιχη ποσότητα.
Σε αυτό το σημείο, μπαίνει στο τραπέζι και η ανάγκη για «δίχτυ ασφαλείας» σε επίπεδο πολιτικής, ειδικά όταν η απώλεια παραγωγής έχει χαρακτήρα συστηματικό λόγω κλιματικών φαινομένων.
Νέο Μέτρο 23 για 2025-2026: Στήριξη κρίσεων με όριο και κανόνες
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον Κανονισμό 2025/2649, τροποποιεί το πλαίσιο της ΚΑΠ ώστε να υπάρχει δυνατότητα στήριξης «κρίσεων» μετά από φυσικές καταστροφές/δυσμενή κλιματικά φαινόμενα/καταστροφικά συμβάντα, με προϋπόθεση επίσημης αναγνώρισης και τεκμηρίωσης σημαντικής απώλειας παραγωγής.
Η χρηματοδότηση τέτοιων παρεμβάσεων συνδέεται με τους πόρους του ΕΓΤΑΑ (αγροτική ανάπτυξη) και τίθεται πλαίσιο ώστε να μην «αδειάζει» η χρηματοδότηση άλλων προτεραιοτήτων της ΚΑΠ.
Στην ελληνική συζήτηση, το νέο Μέτρο 23 για τα έτη 2025 και 2026 εμφανίζεται με ανώτατο ποσό 73.458.409 ευρώ ανά έτος και βασικό κριτήριο επιλεξιμότητας το όριο απώλειας (τουλάχιστον 30% της μέσης ετήσιας παραγωγής, βάσει τριετίας ή πενταετίας με αφαίρεση υψηλότερης/χαμηλότερης τιμής).
Τι σημαίνει πρακτικά για ελαιοπαραγωγούς
Στο πεδίο, αυτό μεταφράζεται σε τρεις «κόφτες» που θα κρίνουν τα πάντα:
• Επίσημη αναγνώριση ζημιάς από αρμόδια αρχή (άρα χρειάζεται τεκμηρίωση/καταγραφή).
• Ποσοτικό όριο απώλειας (≥30%), που δεν είναι αυτονόητο σε όλες τις περιπτώσεις ανά χωριό/ζώνη.
• Στοχευμένη επιλογή δικαιούχων, επειδή ο κουμπαράς είναι σαφώς μικρότερος σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.
Γι’ αυτό και η αγορά κοιτά ταυτόχρονα δύο οθόνες: την εμπορική (τιμές/συμβόλαια) και την πολιτική (ποιοι θα θεωρηθούν «πιο πληγέντες», με ποιους κανόνες και σε ποιο χρονοδιάγραμμα).
Το επόμενο τρίμηνο θα δείξει «τάση» – όχι μόνο τιμή
Με τα ισπανικά δεδομένα να κινούνται ανοδικά και την Κρήτη να δίνει πράξεις κοντά στα 4,90 €/κιλό, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι η αγορά θα συνεχίσει να ανταμείβει τα καλά έξτρα παρθένα, αλλά με μεγάλη διαφορά ανά παρτίδα. Οι παραγωγοί που έχουν ποιότητα και μπορούν να ομαδοποιήσουν ποσότητες μέσω συνεταιρισμών, αποκτούν πλεονέκτημα στη διαπραγμάτευση. Όσοι έχουν μειωμένη παραγωγή ή προβλήματα ποιότητας, θα πιεστούν είτε στην τιμή είτε στον χρόνο πώλησης.
Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι η σεζόν 2025-2026 δεν θα κριθεί από έναν αριθμό, αλλά από τον συνδυασμό: διαθεσιμότητα, ποιότητα, ισπανικές τιμές-δείκτης και το «δίχτυ» του νέου Μέτρου 23.
