Ελληνοτουρκικά: Σε νέα φάση έντασης εισέρχονται τα ελληνοτουρκικά, μετά την επιστολή της Άγκυρας προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, με την οποία επαναφέρει τις πάγιες –και κατά την Αθήνα παράνομες– θέσεις της για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- tilegrafimanews.gr
Η τουρκική πλευρά αμφισβητεί ευθέως τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, προκαλώντας άμεση διπλωματική αντίδραση από την Ελλάδα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η ελληνική απάντηση θα κινηθεί στο πλαίσιο του Υπουργείου Εξωτερικών και θα κατατεθεί επίσης στον ΟΗΕ, απορρίπτοντας «αυθαίρετες και επιλεκτικές ερμηνείες» του Διεθνούς Δικαίου από την Άγκυρα.
Επιστολή-επίθεση και τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η τουρκική επιστολή επαναφέρει ως νομική βάση το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο έχει απορριφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως άκυρο και μη συμβατό με το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, η Άγκυρα επικαλείται τη συμφωνία της με την αποκαλούμενη «ΤΔΒΚ», επιχειρώντας να δημιουργήσει τετελεσμένα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία και η Αίγυπτος έχουν ήδη καταθέσει ρηματικές διακοινώσεις, υπερασπιζόμενες την αρχή ότι τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, όπως προβλέπει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η τουρκική επιχειρηματολογία εστιάζει στον περιορισμό ή ακόμη και στην άρνηση επήρειας ελληνικών νησιών, κάνοντας λόγο για «μαξιμαλιστικές αξιώσεις» της Αθήνας. Ωστόσο, νομικοί κύκλοι υπενθυμίζουν ότι η πάγια διεθνής νομολογία αναγνωρίζει στα νησιά δικαίωμα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, με την οριοθέτηση να γίνεται μέσω συμφωνίας ή διεθνούς δικαιοδοσίας.
Η σύγκρουση για τη μέση γραμμή και ο νόμος Μανιάτη
Στο στόχαστρο της Άγκυρας μπαίνει εκ νέου και η ελληνική μέση γραμμή, όπως αποτυπώθηκε το 2011 με τον λεγόμενο νόμο Μανιάτη. Η Τουρκία χαρακτηρίζει την πρωτοβουλία «εσωτερική νομοθετική πράξη που δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων».
Η Αθήνα, από την πλευρά της, επιμένει ότι η χάραξη της μέσης γραμμής συνιστά τεχνική αποτύπωση δυνητικών ορίων και δεν υποκαθιστά την ανάγκη οριοθέτησης με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Στο κάδρο τα τεμάχια «Κρήτη 1 και 2» και η Chevron
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η συγκυρία, καθώς τα θαλάσσια τεμάχια «Κρήτη 1» και «Κρήτη 2» – που εκτείνονται έως τα απώτατα όρια της ελληνικής μέσης γραμμής – έχουν παραχωρηθεί για έρευνες στην Chevron. Η πιθανή έναρξη ερευνητικών δραστηριοτήτων έως το 2027 ενισχύει τη γεωπολιτική διάσταση της αντιπαράθεσης.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι ορισμένες περιοχές του ελληνικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού παραβιάζουν «τουρκικές θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας», τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει τον ισχυρισμό, κάνοντας λόγο για προσπάθεια παρεμπόδισης ενεργειακών σχεδίων.
Η Διακήρυξη των Αθηνών και η επιλεκτική επίκληση
Ενδιαφέρον προκαλεί η επίκληση από την Άγκυρα της Διακήρυξης των Αθηνών ως πλαισίου ειρηνικής επίλυσης διαφορών. Διπλωματικές πηγές σχολιάζουν ότι η Τουρκία επιχειρεί να ερμηνεύσει τη συγκεκριμένη διακήρυξη ως «φρένο» σε ελληνικές πρωτοβουλίες, την ώρα που συνεχίζει να αμφισβητεί θεμελιώδεις αρχές του Δικαίου της Θάλασσας.
Η Αθήνα επιμένει ότι ο μόνος δρόμος είναι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και, εφόσον απαιτηθεί, η προσφυγή σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα.
Τελευταίες εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά
• Νέα ρηματική διακοίνωση της Ελλάδας στον ΟΗΕ ως απάντηση στην τουρκική επιστολή.
• Διπλωματικές διαβουλεύσεις Αθήνας – Λευκωσίας – Καΐρου για κοινό βηματισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
• Επαφές με αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς για επιτάχυνση ερευνών νοτίως της Κρήτης.
• Επαναφορά της συζήτησης για τα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο από τουρκικής πλευράς.
• Συνάντηση κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν στο περιθώριο διεθνούς φόρουμ το επόμενο διάστημα.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο σύνθετης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, όπου το Διεθνές Δίκαιο, οι ενεργειακοί σχεδιασμοί και οι περιφερειακές συμμαχίες διασταυρώνονται σε μια εύθραυστη ισορροπία.
