ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ: Σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο περιβάλλον, η επικείμενη συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο στην Άγκυρα αποκτά χαρακτήρα κομβικού γεγονότος για τις ισορροπίες στην περιοχή.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η ελληνική πλευρά, μέσω του Πρωθυπουργός της Ελλάδας, ξεκαθαρίζει ότι προσέρχεται με σταθερή στρατηγική, προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και σαφείς «κόκκινες γραμμές» σε ζητήματα κυριαρχίας. Το ταξίδι εντάσσεται στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, θεσμού που επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας, παρά τις επαναλαμβανόμενες εντάσεις.
Από τουρκικής πλευράς, το κλίμα παραμένει αντιφατικό. Δηλώσεις αξιωματούχων στην Άγκυρα επαναφέρουν ρητορική που αμφισβητεί ελληνικές θέσεις στο Αιγαίο, ενώ ταυτόχρονα γίνεται λόγος για ανάγκη διαλόγου. Η ελληνική διπλωματία, όπως επισημαίνουν πηγές του Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας, επιδιώκει να μεταφέρει τη συζήτηση αποκλειστικά στο πεδίο της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, δηλαδή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, χωρίς να ανοίγει παράθυρο για ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης νησιών ή «γκρίζων ζωνών».
Το νομικό πλαίσιο και οι ελληνικές θέσεις
Η Αθήνα στηρίζει σταθερά τη θέση ότι ο διάλογος μπορεί να γίνει μόνο στο πλαίσιο του United Nations Convention on the Law of the Sea, το οποίο αναγνωρίζει πλήρη δικαιώματα στα νησιά. Ανώτατοι διπλωματικοί κύκλοι σημειώνουν ότι η Ελλάδα έχει επανειλημμένα αποδείξει έμπρακτα τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο, είτε μέσω συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικές χώρες είτε με την προσήλωση στη Χάγη ως πιθανό τελικό βήμα.
Αντίθετα, η τουρκική πλευρά δεν έχει υπογράψει τη συγκεκριμένη σύμβαση, γεγονός που δημιουργεί δομική απόσταση στις προσεγγίσεις. Παρ’ όλα αυτά, το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας θεωρείται πεδίο όπου μπορούν να συζητηθούν χαμηλής πολιτικής ζητήματα, οικονομία, μεταφορές και διαχείριση κρίσεων.
Στρατιωτική διάσταση και αποτροπή
Παράλληλα με τη διπλωματία, η στρατιωτική ετοιμότητα παραμένει παράγοντας σταθερότητας. Πηγές του Υπουργείο Εθνικής Άμυνας επισημαίνουν ότι οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις διατηρούν υψηλό επίπεδο επιφυλακής, χωρίς αυτό να σημαίνει κλιμάκωση. Η παρουσία μονάδων στο Αιγαίο, οι ασκήσεις και η ενίσχυση των δυνατοτήτων επιτήρησης λειτουργούν αποτρεπτικά.
Στρατιωτικοί αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr εκτιμούν ότι η συγκυρία χαρακτηρίζεται από «συμπιεσμένο γεωπολιτικό χρόνο», όπου μικρά επεισόδια μπορούν να αποκτήσουν δυσανάλογη σημασία. Τονίζουν, ωστόσο, ότι η ύπαρξη ανοιχτού διαύλου επικοινωνίας μειώνει τον κίνδυνο ατυχήματος.
Το διεθνές περιβάλλον
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά αυξημένο στρατηγικό βάρος. Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, οι πόλεμοι στη γειτονιά της ΕΕ και οι μεταναστευτικές ροές καθιστούν Ελλάδα και Τουρκία κρίσιμους παράγοντες. Η Αθήνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη θέση της ως πυλώνας σταθερότητας, αξιοποιώντας τη συμμετοχή της σε ευρωπαϊκούς και διατλαντικούς θεσμούς.
Τι διακυβεύεται
Το διακύβευμα της συνάντησης δεν είναι μια άμεση συμφωνία, αλλά η διατήρηση ενός πλαισίου ελεγχόμενης έντασης. Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να δείξει ότι μπορεί να συνομιλεί χωρίς να υποχωρεί, ενώ η τουρκική ηγεσία επιδιώκει να εμφανιστεί ως περιφερειακός παίκτης με ρόλο διαμεσολαβητή.
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η συνάντηση στην Άγκυρα θα αποτελέσει απλώς μια στάση στον μακρύ δρόμο των ελληνοτουρκικών ή αν θα ανοίξει δίαυλο ουσιαστικότερης συνεννόησης. Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα προσέρχεται με σαφές μήνυμα: διάλογος ναι, αλλά μόνο με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και την εθνική κυριαρχία.
