ΕΛΤΑ: Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν χθες βράδυ πρωτοκλασάτοι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, λίγη ώρα μετά τη μαραθώνια τηλεδιάσκεψη διάρκειας πέντε ωρών με τη διοίκηση των ΕΛΤΑ και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Το κλίμα περιγράφηκε ως «ηλεκτρισμένο» και «σπάνιας έντασης»: βουλευτές κατηγόρησαν την εταιρική διοίκηση για «επικοινωνιακό Βατερλώ» και «θεσμική αφωνία», ενώ άλλοι έθεσαν –ανοιχτά πλέον– θέμα ευθυνών για τον σχεδιασμό της αναδιάρθρωσης.
«Η βάση μας βράζει. Δεν υπάρχει καμία αντοχή για αιφνιδιασμούς που χτυπούν το καθημερινό κράτος» λέει στο tilegrafimanews.gr έμπειρος κοινοβουλευτικός από μεγάλη περιφέρεια της Αττικής, εξηγώντας ότι τα τοπικά γραφεία έχουν δεχθεί καταιγισμό τηλεφωνημάτων για το κλείσιμο καταστημάτων. «Είμαστε υπέρ της εξυγίανσης, αλλά όχι υπέρ της ακύρωσης του κοινωνικού ρόλου», προσθέτει.
«Οι τεχνοκράτες και οι πολιτικοί»
Κατά τη διάρκεια της σύνδεσης –που ξεκίνησε 18:30 και έκλεισε λίγο πριν τις 23:00–, σύμφωνα με πληροφορίες μας, ακούστηκαν βαριές κουβέντες. Βουλευτές κατηγόρησαν τη διοίκηση ότι αντιμετώπισε το πολιτικό σύστημα «με ύφος τεχνοκράτη», υποτιμώντας την πολιτική ευθύνη και την καταιγίδα αντιδράσεων στην περιφέρεια. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι υπεραμύνθηκαν της ανάγκης δομικής αναδιάρθρωσης, επικαλούμενοι το επίσημο θεσμικό πλαίσιο της ταχυδρομικής αγοράς – με βασικό σημείο ότι ο Καθολικός Ταχυδρομικός Πάροχος παραμένει τα ΕΛΤΑ έως 31.12.2028, άρα υποχρεούται να παρέχει βασικές, προσιτές υπηρεσίες σε όλη τη χώρα. Αυτό ακριβώς προβλέπει η ρυθμιστική αρμοδιότητα της ΕΕΤΤ για τον ταχυδρομικό κλάδο.
Στο πολιτικό σκέλος, υπουργικοί κύκλοι επικαλούνται ότι οι ταχυδρομικές πολιτικές εντάσσονται στη θεσμική σφαίρα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης – με στρατηγικές για «Τηλεπικοινωνίες–Ταχυδρομεία» και σχετικές ανακοινώσεις. Ωστόσο, στη χθεσινή τηλεδιάσκεψη αρκετοί “γαλάζιοι” διαμαρτυρήθηκαν ότι η πολιτική καθοδήγηση «ήρθε εκ των υστέρων» και όχι ταυτόχρονα με το πρώτο κύμα αποφάσεων της εταιρικής διοίκησης.
Δύο αφηγήσεις, ένα πρόβλημα
Η πρώτη αφήγηση (διοίκησης): «Η φυσική παρουσία καταστημάτων παράγει δυσανάλογο κόστος για το 10% του έργου, όταν το 90% γίνεται ήδη κατ’ οίκον από ταχυδρόμους και το 92% των συντάξεων διανέμεται στην πόρτα. Η μετάβαση είναι αναγκαία για να επιβιώσει ο φορέας». Η δεύτερη αφήγηση (βουλευτών): «Ο μετασχηματισμός χωρίς κοινωνική γεωγραφία και πολιτική κάλυψη ισοδυναμεί με πολιτική αυτοκτονία. Χρειάζεται ιεράρχηση, εξαιρέσεις για άγονες–νησιωτικές περιοχές, και εναλλακτικά μοντέλα παρουσίας».
Εδώ ανοίγει και το κεφάλαιο «ιδιοκτησίας»: από το 2018 τα ΕΛΤΑ έχουν υπαχθεί στη σφαίρα του λεγόμενου Υπερταμείου. Σήμερα το Υπερταμείο (Growthfund) παρουσιάζεται ως ο «αξιόπιστος διαχειριστής δημοσίων επιχειρήσεων», με αποστολή που –όπως σημειώνεται– στοχεύει σε μακροχρόνια απόδοση και στο δημόσιο συμφέρον. Στην πράξη, όμως, αυτή η εταιρικο–κρατική αρχιτεκτονική θολώνει τη γραμμή πολιτικής λογοδοσίας στα μάτια των βουλευτών: «Αν δεν αποφασίζει ο υπουργός, ποιος αποφασίζει; Και αν αποφασίζει η διοίκηση, ποιος αναλαμβάνει το πολιτικό βάρος;» σχολιάζει βουλευτής Β’ περιφέρειας.
Η ένταση «στο δωμάτιο»
Σύμφωνα με συμμετέχοντες, στα πιο σκληρά σημεία της κουβέντας ακούστηκαν φράσεις όπως «πάρτε το πίσω τώρα», «η κοινωνία δεν αντέχει τέτοιες εκπλήξεις» και «μην μάς ζητάτε να υπερασπιστούμε κάτι που δεν διαβουλευτήκαμε». Υπήρξαν όμως και ψύχραιμες φωνές – κεντρικός κοινοβουλευτικός παράγοντας μίλησε για «δομική εξυγίανση που δεν γίνεται με τίτλους εφημερίδων», ζητώντας σαφή οδικό χάρτη: πού κλείνει, πού μένει, πώς αντικαθίσταται η φυσική παρουσία με κινητές μονάδες, συνεργαζόμενα σημεία και ψηφιακές υπηρεσίες.
Από διοικητικής πλευράς, το βασικό επιχείρημα ήταν το λειτουργικό κόστος ανά κατάστημα, το φθίνον επιστολικό έργο και η ανάγκη κεφαλαιακής εξοικονόμησης σε δύο φάσεις. «Δεν είναι “τιμωρία” της περιφέρειας, είναι στοχευμένη μετάβαση» ειπώθηκε – με δέσμευση για ειδική μέριμνα σε νησιωτικές/ορεινές περιοχές και θύλακες ηλικιωμένων.
Το Κοινοβούλιο σηκώνει ρόλο
Οι επόμενες ώρες μεταφέρουν τη συζήτηση εντός Βουλής, με κυβερνητικά στελέχη να προεξοφλούν «πλήρη ενημέρωση» στις αρμόδιες επιτροπές και αντιπολιτευτικές ερωτήσεις. Στο θεσμικό επίπεδο, η Ελληνική Βουλή προβλέπει ακροάσεις και ενημερώσεις σε διαρκείς επιτροπές για ζητήματα δημόσιας υπηρεσίας/υποδομών, κάτι που ήδη ζητούν βουλευτές και από τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα. «Αν δεν φωτιστεί το σχέδιο με αριθμούς και χάρτες, θα μιλάμε μόνο με συνθήματα», λέει μέλος της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Παράλληλα, τεχνικά ζητήματα που άπτονται αδειοδοτήσεων, ποιότητας και υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας ανήκουν στη ρυθμιστική αρμοδιότητα της ΕΕΤΤ, η οποία εποπτεύει την ταχυδρομική αγορά και ασκεί αρμοδιότητες ανταγωνισμού. Οποιαδήποτε αναδιάταξη δικτύου που επηρεάζει την καθολική υπηρεσία απαιτεί σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο και τεκμηρίωση ότι δεν διαρρηγνύεται η καθολικότητα/προσιτότητα.
Οι «δύο φάσεις» και το πολιτικό ημερολόγιο
Από κυβερνητικής πλευράς, διαμηνύεται ότι η αλλαγή θα γίνει «σωστά, σε δύο στάδια»: πρώτα στα αστικά κέντρα, κατόπιν –με διάλογο– στην υπόλοιπη χώρα. Οι βουλευτές, όμως, ζητούν «ανάσες» και χειροπιαστά αντισταθμιστικά: κινητές μονάδες, διευρυμένα ωράρια ταχυδρόμων, συμβάσεις με ΚΕΠ/Δήμους για βασικές συναλλαγές, και κυρίως «κανένας συνταξιούχος χωρίς εξυπηρέτηση». «Θέλουμε ημερομηνίες και διευθύνσεις, όχι γενικότητες» λέει στο ρεπορτάζ μας βουλευτής από την Κεντρική Μακεδονία.
Στο παρασκήνιο, το Μαξίμου αναγνωρίζει –σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές– «επικοινωνιακή αστοχία» και δοκιμάζει damage control με έμφαση στο ότι ο μετασχηματισμός των ταχυδρομείων είναι ευρωπαϊκή τάση: οι υπηρεσίες εκσυγχρονίζονται, τα φυσικά δίκτυα συμπτύσσονται, τα καταστήματα αντικαθίστανται από συνεργασίες και last–mile λύσεις. Την ίδια στιγμή, όμως, οι βουλευτές βλέπουν «άθροισμα πίεσης»: κλείσιμο καταστημάτων, αντιδράσεις για τραπεζικές υπηρεσίες, και φόβους αποψίλωσης υπηρεσιών στην περιφέρεια.
Το ζητούμενο «κοινωνικό αποτύπωμα»
Πέρα από τις ισορροπίες κυβέρνησης–διοίκησης, το κρίσιμο είναι το κοινωνικό αποτύπωμα. Στο τηλέφωνο, αιρετός νησιωτικού δήμου μας περιγράφει την πραγματικότητα: «Ο ταχυδρόμος είναι συχνά ο μόνος κρίκος του κράτους. Η κατάργηση θυρίδων ή η μεγάλη απόσταση στοίχισης δεν είναι “τεχνικό θέμα” – είναι ζωή/θάνατος υπηρεσιών για ηλικιωμένους και ΑμεΑ». Η ΝΔ καλείται να μετατρέψει το διοικητικό σχέδιο σε πολιτική λύση: να αποδείξει ότι “λιγότερα καταστήματα” δεν σημαίνουν «λιγότερο κράτος», αλλά «καλύτερη, πιο κοντά στον πολίτη υπηρεσία».
Πέντε σημεία–κλειδιά που ζητούν απαντήσεις
1. Χάρτης κάλυψης ανά Δήμο/νησί με εναλλακτικά σημεία εξυπηρέτησης και κινητές μονάδες.
2. Ωράρια–στελέχωση για last–mile παράδοση (συντάξεις/δέματα) σε απομακρυσμένους οικισμούς.
3. Συνεργασίες με ΚΕΠ–Δήμους–κοινοτικά ιατρεία για βασικές συναλλαγές.
4. Ρυθμιστική διασφάλιση ότι η καθολική υπηρεσία τηρείται στο ακέραιο, με δείκτες ποιότητας που δημοσιοποιούνται από την ΕΕΤΤ.
5. Θεσμική λογοδοσία: καθαρό ποιος αποφασίζει τι – ανάμεσα σε εταιρική διοίκηση, Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υπερταμείο και έλεγχο από τις επιτροπές της Ελληνικής Βουλής.
Η τηλεδιάσκεψη δεν έκλεισε απλώς με διαφωνίες· άνοιξε τον πραγματικό διάλογο για το πώς θα μοιάζουν τα «νέα» ΕΛΤΑ. Αν αυτός ο διάλογος γίνει με καθαρούς κανόνες, διαφάνεια και σεβασμό στις ιδιαιτερότητες της χώρας, τότε ο μετασχηματισμός μπορεί να γίνει ευκαιρία. Αν συνεχίσει με υπεκφυγές, θα γίνει πολιτικό βαρίδι. Το ρολόι τρέχει – και, όπως είπε ένας εκ των κορυφαίων «γαλάζιων» που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, «ή τώρα θα χτίσουμε εμπιστοσύνη ή θα μετρήσουμε απώλειες».
