ΟΠΕΚΕΠΕ: Πυριτιδαποθήκη ο αγροτικός τομέας – Πάνω από 1 δισ. ευρώ σε εκκρεμότητα-Οι επόμενες δύο εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία του αγροτικού κόσμου, καθώς τα διαθέσιμα κονδύλια στερεύουν και η αγορά έχει αρχίσει να «βράζει».
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ), το δημόσιο χρωστά πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ σε αγρότες και κτηνοτρόφους για ενισχύσεις και προγράμματα που έπρεπε να έχουν εκκαθαριστεί εδώ και μήνες.
Μόνο τα ποσά που αφορούν ενισχύσεις με καταληκτική ημερομηνία 30 Ιουνίου υπερβαίνουν τα 400 εκατ. ευρώ, ενώ επιπλέον 580 εκατ. ευρώ παραμένουν «παγωμένα» στα διαρθρωτικά προγράμματα της προηγούμενης περιόδου, τα οποία πρέπει να απορροφηθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Η εικόνα αυτή, σε συνδυασμό με το χάος που προκάλεσε το σκάνδαλο των καταχρήσεων στον ΟΠΕΚΕΠΕ, έχει μετατρέψει τον αγροτικό χώρο σε πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι αν δεν υπάρξει ρευστότητα άμεσα, η «στάση πληρωμών» θα επεκταθεί σε όλο το φάσμα της παραγωγής, αγγίζοντας προμηθευτές, συνεταιρισμούς και τράπεζες.
Ευρωπαϊκό μπλόκο και φόβοι για «πιστωτικό γεγονός»
Μετά τα αποκαλυπτικά στοιχεία για την έκταση της διαφθοράς στον Οργανισμό, οι ευρωπαϊκές αρχές έστειλαν αυστηρό μήνυμα: καμία πληρωμή χωρίς πλήρη τήρηση των κανονισμών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να έχει «παγώσει» τη ροή χρηματοδότησης, απαιτώντας διαφανείς διαδικασίες και πλήρη επανέλεγχο των φακέλων. Αυτό έχει προκαλέσει ντόμινο καθυστερήσεων, καθώς κανείς δημόσιος λειτουργός δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να υπογράψει εντολές πληρωμής υπό συνθήκες ασάφειας.
Η κατάσταση αυτή, όπως σημειώνουν τραπεζικές πηγές, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πιστωτικό γεγονός, καθώς δεκάδες αγρότες και επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα έχουν ήδη προχωρήσει σε δανεισμό με βάση τις επιδοτήσεις που θα έπρεπε να είχαν εισπραχθεί. «Αν δεν μπουν χρήματα τις επόμενες μέρες, θα δούμε κανόνια στην αγορά» δηλώνει στέλεχος περιφερειακής τράπεζας στη Θεσσαλία.
Πολιτικό σκηνικό και απόδοση ευθυνών
Η κυβέρνηση φέρεται να άργησε να αντιληφθεί τη σοβαρότητα του προβλήματος. Οι αποκαλύψεις για τις παρατυπίες στον ΟΠΕΚΕΠΕ συνοδεύτηκαν από κομματική αντιπαράθεση και αλληλοκατηγορίες, με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Πηγές αναφέρουν ότι στο Μέγαρο Μαξίμου επικράτησε ανησυχία για το πολιτικό κόστος μιας κρίσης στον αγροτικό τομέα. Έτσι, επιχειρήθηκε να περιοριστεί η ζημιά με επικοινωνιακούς χειρισμούς, αφήνοντας να εννοηθεί πως η ευθύνη βαραίνει τους ίδιους τους παραγωγούς. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: οι αγρότες έχουν εγκλωβιστεί ανάμεσα σε γραφειοκρατία, ελέγχους και αναστολές πληρωμών.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στο tilegrafimanews.gr στέλεχος του αγροτικού τομέα, «ο ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργεί σαν μηχανή χωρίς καύσιμα – και η κυβέρνηση προσπαθεί να την πείσει να τρέξει πιο γρήγορα».
Κινητικότητα στο Μαξίμου – Χατζηδάκης υπό πίεση
Το τελευταίο 48ωρο, υπάρχει έντονη κινητικότητα στο κυβερνητικό επιτελείο. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και αρμόδιος για τα οικονομικά του αγροτικού τομέα Κωστής Χατζηδάκης, επιχειρεί να αποκλιμακώσει την ένταση, δίνοντας διαβεβαιώσεις για ομαλή πίστωση των επιδοτήσεων μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι πρώτες πληρωμές που θα πραγματοποιηθούν αφορούν:
• Υπόλοιπο 10% της βασικής ενίσχυσης 2024 (μέχρι 18 Οκτωβρίου).
• Εξισωτική αποζημίωση για ορεινές και μειονεκτικές περιοχές (20–25 Οκτωβρίου).
• Συνδεδεμένες ενισχύσεις για ζωικές μονάδες και ψυχανθή (έως 1 Νοεμβρίου).
• ΕΛΓΑ αποζημιώσεις ύψους περίπου 30 εκατ. ευρώ, για ζημιές από παγετό και πλημμύρες (μέχρι 5 Νοεμβρίου).
Οι πληροφορίες επιβεβαιώνονται και από πηγές του Ελληνικού Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ), ο οποίος προχωρά σε νέα εκκαθάριση για 12.000 δικαιούχους.
Η αθλιότητα του ΟΠΕΚΕΠΕ και το πολιτικό κόστος
Ο όρος «αθλιότητα» που χρησιμοποιείται πλέον ανοιχτά από κυβερνητικά στελέχη για την κατάσταση στον ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν είναι υπερβολή.
Ο Οργανισμός έχει απολέσει τη λειτουργική του ικανότητα να εκτελεί πληρωμές χωρίς καθυστερήσεις, μετά τις παραιτήσεις στελεχών και τις εσωτερικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), περισσότερες από 60.000 αιτήσεις για πληρωμές αγροτικών προγραμμάτων βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Πρόκειται για προγράμματα βιολογικής γεωργίας, νέων αγροτών και επενδύσεων μικρής κλίμακας, που καθυστερούν εξαιτίας του διοικητικού «παγώματος» στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Το ΥΠΑΑΤ, με εντολή Χατζηδάκη, έχει ζητήσει τεχνική βοήθεια από τη Γενική Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης της ΕΕ, ώστε να επισπευστούν οι διαδικασίες και να αποφευχθεί απώλεια κονδυλίων.
Ο φόβος για τις αγροτικές επιχειρήσεις
Από την πλευρά τους, οι παραγωγοί κάνουν λόγο για «συστημική ασφυξία». Η έλλειψη ρευστότηταςέχει φέρει σε αδιέξοδο χιλιάδες συνεταιρισμούς, ενώ πολλές μικρές αγροτικές επιχειρήσεις καθυστερούν πληρωμές προς προμηθευτές ή αδυνατούν να εξυπηρετήσουν δάνεια.
Αγροτικά λογιστήρια σε Ηλεία, Κοζάνη και Σέρρες αναφέρουν ότι έχουν αυξηθεί οι ακυρώσεις παραγγελιών λιπασμάτων και ζωοτροφών, καθώς οι αγρότες προσπαθούν να συγκρατήσουν έξοδα έως ότου δουν χρήματα στους λογαριασμούς τους. Εάν η κατάσταση συνεχιστεί, εκτιμάται πως θα υπάρξουν ντόμινο λουκέτων σε προμηθευτικές αλυσίδες και τοπικές αγορές.
Οι πιέσεις των Βρυξελλών και η «τελευταία εξουδετέρωση»
Από τις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Γεωργίας στέλνει μήνυμα σταθερότητας, αλλά και αυστηρής επιτήρησης. Σύμφωνα με κοινοτικό στέλεχος, η Ελλάδα δεν θα λάβει το υπόλοιπο των πληρωμών του ΠΑΑ 2014–2020 εάν δεν ολοκληρωθεί ο πλήρης έλεγχος για τις ατασθαλίες στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η επόμενη εκταμίευση αναμένεται στις 22 Οκτωβρίου, εφόσον η κυβέρνηση προσκομίσει όλα τα απαραίτητα έγγραφα και εγγυήσεις. Οι ειδικοί μιλούν για «τελευταία εξουδετέρωση» πριν αρχίσουν να σκάζουν τα πρώτα «κανόνια» – δηλαδή πριν οδηγηθούν στην πτώχευση δεκάδες αγροτικές μονάδες.
Τα μηνύματα από τον αγροτικό κόσμο
Οργή και απογοήτευση επικρατεί στους αγρότες. «Είναι η πρώτη φορά που δεν μπορούμε να κάνουμε προγραμματισμό ούτε για τον μήνα που έρχεται», λέει στο tilegrafimanews.gr παραγωγός από τη Λάρισα. «Οι πληρωμές έχουν γίνει πολιτικό χαρτί. Θέλουμε μόνο τα δεδουλευμένα μας».
Στα κοινωνικά δίκτυα, οι αντιδράσεις είναι καταιγιστικές, με αγρότες να καλούν σε κινητοποιήσεις στα τέλη Οκτωβρίου, εφόσον δεν υπάρξει πρόοδος στις εκταμιεύσεις. Ήδη ενώσεις αγροτών της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας έχουν στείλει κοινή επιστολή διαμαρτυρίας στο ΥΠΑΑΤ και τον Πρωθυπουργό.
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα οικονομικό ντόμινο, με τον αγροτικό τομέα να κρατά την ανάσα του. Η κυβέρνηση καλείται μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και να «ξεμπλοκάρει» τα κονδύλια, πριν η κρίση μετατραπεί σε γενικευμένο κραχ της υπαίθρου.
Η επόμενη κίνηση του ΟΠΕΚΕΠΕ θα κρίνει πολλά: είτε θα λειτουργήσει ως τελευταία εξουδετέρωση πριν τα κανόνια, είτε ως το πρώτο βήμα προς την πλήρη αποσταθεροποίηση ενός τομέα που παράγει, τρέφει και κρατά ζωντανή την ελληνική περιφέρεια.
