ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΝΕΑ: Η ευλογιά στα μικρά μηρυκαστικά δεν είναι πια «είδηση της περιφέρειας»∙ είναι κρίση με αλυσιδωτές επιπτώσεις σε παραγωγή, τιμές και επάρκεια γαλακτοκομικών.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Ανδρουλάκης από Χίο: Αδιανόητα όσα κάνει η κυβέρνηση με την εξεταστική του ΟΠΕΚΕΠΕ
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Το tilegrafimanews.gr βρέθηκε σε χωριά της Δυτικής Ελλάδας και μίλησε με κτηνοτρόφους που ζουν από πρώτο χέρι τις θανατώσεις, την ανασφάλεια και την αναμονή των ενισχύσεων.
Οι μαρτυρίες τους, με ψευδώνυμα για την προστασία τους, σκιαγραφούν το παρόν και τους φόβους για το αύριο.
«Ξυπνάω και ο στάβλος είναι σιωπή. Μέχρι τον Αύγουστο είχα 230 προβατίνες, τώρα τίποτα», λέει ο «Μιχάλης», κτηνοτρόφος τρίτης γενιάς. «Μας είπαν να κρατήσουμε τα ζώα έγκλειστα, να μην αλλάζουμε βοσκοτόπια, να απολυμαίνουμε. Τα κάναμε. Όταν μπήκε το κρούσμα, ήρθαν οι θανατώσεις. Περιμένουμε αποζημίωση, αλλά τα έξοδα τρέχουν».
Αποζημιώσεις ευλογιάς: τι περιμένουν οι πληγέντες
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι αποζημιώσεις για τις επιβεβαιωμένες θανατώσεις λόγω ευλογιάς διενεργούνται μέσω του ΕΛΓΑ και των κρατικών οικονομικών ενισχύσεων (ΚΟΕ), ενώ τεχνικά ζητήματα της εκκαθάρισης και ταυτοποίησης μονάδων «περνούν» και από τις διαδικασίες του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η βασική αγωνία των κτηνοτρόφων δεν είναι μόνο «πόσα», αλλά «πότε».
«Η πρώτη εκτίμηση έγινε γρήγορα. Έπειτα, σιωπή. Οι προμηθευτές πιέζουν, οι προκαταβολές που είχαμε πάρει από τυροκομεία πρέπει να επιστραφούν, και η τράπεζα δεν περιμένει», λέει ο «Στέλιος». «Αν δεν μπει ένα καθαρό χρονοδιάγραμμα, πολλοί θα κλείσουν οριστικά».
Αρμόδια στελέχη εξηγούν ότι τα κλιμάκια κάνουν διασταυρώσεις για να αποφευχθούν λάθη, με προτεραιότητα στις εκτροφές που μηδενίστηκαν. Παράλληλα, υπενθυμίζουν πως για ζημιές σε εγκαταστάσεις/εξοπλισμό, καθώς και για καταστροφή αποθεμάτων (σανός, ζωοτροφές) οι δηλώσεις πρέπει να συνοδεύονται από αποδεικτικά αγοράς και πρακτικά υγειονομικών ενεργειών, ώστε να «περάσουν» στον φάκελο της ενίσχυσης.
Ενισχύσεις για ζωοτροφές και κλειστές εκτροφές
Το δεύτερο «πόδι» στήριξης αφορά την κάλυψη μέρους του κόστους ζωοτροφών λόγω εγκλεισμού. Πρόκειται για οριζόντια ενίσχυση, που καταβάλλεται σε όσους κράτησαν τα ζώα εντός για τις περιόδους καραντίνας, με αναφορά στις δηλώσεις εκμετάλλευσης και στις ποσότητες που τεκμηριώνονται. «Εμείς στην πράξη ταΐζαμε διπλά, γιατί τα ζώα ήταν έγκλειστα και έγκυα. Αν δεν μπει αυτή η πληρωμή, πολλοί προμηθευτές θα τραβήξουν χαλινάρι», λέει ο «Νικήτας», νεαρός κτηνοτρόφος.
Στο πεδίο, η διαφάνεια και η ταχύτητα είναι το ζητούμενο: καθαροί πίνακες δικαιούχων, σαφή κριτήρια, περικοπές τεκμηριωμένες. «Δεν αντέχουμε άλλο να ακούμε “σε λίγες ημέρες”», λέει ο «Μιχάλης». «Θέλουμε συγκεκριμένη ημερομηνία».
Ο φαύλος κύκλος ρευστότητας: τι γίνεται με φόρους και τέλη
Ένα από τα αιτήματα που ακούσαμε κατ’ επανάληψη είναι οι αναστολές φορολογικών/ασφαλιστικών υποχρεώσεων για όσους έχασαν τα κοπάδια τους. Η ΑΑΔΕ έχει τη δικαιοδοσία να τρέξει αποφάσεις για ρυθμίσεις οφειλών ή παύση μέτρων αναγκαστικής είσπραξης σε ζώνες κρίσης, ενώ οι δήμοι μπορούν να αποφασίσουν απαλλαγές από τέλη. «Αν δεν παγώσουν υποχρεώσεις για ένα διάστημα, τι να πρωτοπληρώσεις με μηδέν παραγωγή;», ρωτά ο «Στέλιος».
Πέρα από τις οριζόντιες διευκολύνσεις, κτηνοτρόφοι ζητούν και εργαλεία γέφυρας: μικρά, άτοκα δάνεια με εγγύηση Δημοσίου, ρευστότητα για βασικά λειτουργικά, κουπόνι ζωοτροφών με εξαργύρωση σε προμηθευτές. «Δώστε μας ανάσα να σταθούμε, κι εμείς ξέρουμε να ξαναχτίζουμε», λέει ο «Νικήτας».
Οι άδειοι στάβλοι και το γάλα που λείπει
Την ώρα που οι θανατώσεις «μηδενίζουν» μονάδες, η παραγωγή γάλακτος συρρικνώνεται και η αγορά πιέζεται. Τυροκόμοι λένε ότι ήδη βλέπουν τις πρώτες ελλείψεις σε αιγοπρόβειο και την τάση για αυξήσεις στις τιμές της φέτας. «Ακόμη κρατάμε απόθεμα, αλλά η σεζόν των γεννήσεων γύρισε ανάποδα. Αν τραβήξει κι άλλο, θα δούμε λευκά τυριά να αντικαθιστούν παραδοσιακά προϊόντα στα ράφια», μας λέει ο «Θανάσης», μικρός τυροκόμος που συνεργάζεται με αγελαδινό γάλα για να ισορροπήσει την παραγωγή.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι πληρώνει ο καταναλωτής σήμερα, αλλά οι ανισορροπίες που δημιουργούνται στην αλυσίδα: όταν οι μεγάλες βιομηχανίες ανεβαίνουν στον Νότο για να κλειδώσουν γάλα, οι μικροί μένουν εκτός πρώτης ύλης. Το αποτέλεσμα; Συγκέντρωση ισχύος και αδυναμία μικρών τυροκόμων να κρατήσουν γραμμές προϊόντων.
Κυβερνητικές πηγές για ΟΠΕΚΕΠΕ: Aπροκάλυπτη εργαλειοποίηση και «κυνήγι μαγισσών»
Η επόμενη ημέρα: πόσος χρόνος χρειάζεται για να ξανασταθούν οι μονάδες
Ακόμη κι αν οι αποζημιώσεις πληρωθούν «σωστά και γρήγορα», η βιολογική επαναφορά δεν είναι υπόθεση μηνών. «Αν καθαρίσει η ζώνη και επιτραπούν νέες αγορές, το ξεκίνημα θα γίνει με 10-20 ζώα δοκιμαστικά. Για να ξαναφτάσεις εκεί που ήσουν, θέλει 5-7 χρόνια», λέει ο «Μιχάλης». Κι εδώ υπάρχει ένα επιπλέον κόστος: οι παραγωγοί διστάζουν να αγοράσουν ζώα από την Ελλάδα∙ στρέφονται στο εξωτερικό με υψηλότερες τιμές και μεταφορικά, ενώ απαιτείται αυστηρή καραντίνα/υγειονομικός έλεγχος.
«Είχαμε αποθήκες γεμάτες σανό για όλο τον χειμώνα», λέει ο «Στέλιος», δείχνοντας τα δεμάτια. «Μετά τη θανάτωση, βάση πρωτοκόλλου, μεγάλο μέρος πρέπει να καταστραφεί. Ποιος αποζημιώνει την τροφή που ήδη πληρώσαμε; Θέλουμε οδηγίες και κοστολόγηση, όχι υποσχέσεις». Για τα τεχνικά πρωτόκολλα βιοασφάλειας και τις καλές πρακτικές εκτροφής, οι παραγωγοί αναζητούν καθοδήγηση και από τον ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, με πρακτικά σεμινάρια και τοπικές ημερίδες.
Τι λέει το Υπουργείο: προτεραιότητα η εκρίζωση και οι πληρωμές
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επιμένει ότι η εκρίζωση της νόσου είναι μονόδρομος πριν μιλήσει κανείς για ανασύσταση κοπαδιών με δημόσια χρηματοδότηση. Προτεραιότητες: (α) πλήρης ιχνηλάτηση, (β) αυστηρή καραντίνα στις ζώνες, (γ) στοχευμένοι έλεγχοι σε ζωοτροφές/μετακινήσεις. Σε αυτό το σκέλος, τυροκόμοι και έμποροι ζητούν παράλληλα ενισχυμένους ελέγχους στην αλυσίδα γάλακτος από τον ΕΦΕΤ, ώστε να αποτραπούν ελληνοποιήσεις ή «γκρίζες» πρακτικές που θα στρεβλώσουν περαιτέρω την αγορά.
Για τις πληρωμές, το μήνυμα είναι «συνεχής ροή, όχι σποραδικές εκταμιεύσεις»: να ολοκληρώνονται οι εκτιμήσεις ΕΛΓΑ και, χωρίς κενά, να περνούν οι ενισχύσεις εγκλεισμού από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στους πληγέντες, συστήνεται να διατηρούν πλήρη φάκελο (δηλώσεις, παραστατικά, φωτογραφίες, κτηνιατρικά έγγραφα) για να αποφευχθούν καθυστερήσεις στην εκκαθάριση.
«Δεν θέλουμε λύπηση, θέλουμε καθαρούς κανόνες»
Στο ερώτημα «τι πρέπει να γίνει αύριο το πρωί», οι απαντήσεις ήταν ομόφωνες:
1. Καθαρό χρονοδιάγραμμα αποζημιώσεων (ημερομηνίες ανά ζώνη/κύμα).
2. Γέφυρα ρευστότητας: κουπόνι ζωοτροφών ή άτοκα μικροδάνεια με κρατική εγγύηση.
3. Πρωτόκολλο επανεκκίνησης για ανασύσταση κοπαδιών μόλις καθαρίσουν οι ζώνες.
4. Εκπαίδευση και έλεγχοι στην εφοδιαστική αλυσίδα γάλακτος για να μη χαθεί η αξία του προϊόντος.
«Δεν ζητάμε χάρη», λέει ο «Νικήτας». «Ζητάμε κανόνες που εφαρμόζονται και πληρωμές που γίνονται όταν πρέπει. Αν σταθούμε όρθιοι φέτος, θα σταθούμε και του χρόνου. Αλλά πρώτα πρέπει να περάσουμε τον χειμώνα».
