ΚΡΗΤΗ: Το φαράγγι Αμπά, στα άγρια και δυσπρόσιτα Αστερούσια Όρη της νότιας Κρήτης, παραμένει μία από τις πιο επικίνδυνες φυσικές διαδρομές της χώρας.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Οι ειδικοί, αλλά και στελέχη των επιχειρησιακών υπηρεσιών της Πολιτικής Προστασίας, προειδοποιούν σταθερά ότι δεν πρόκειται για μονοπάτι που μπορεί να διανυθεί χωρίς πλήρη εξοπλισμό, εμπειρία και συνοδεία. Οι ραγδαίες απώλειες ανθρώπων τα τελευταία χρόνια αποτυπώνουν με τρόπο δραματικό τις αόρατες παγίδες του.
Νέα τραγωδία – Ποιον αποχαιρετά σήμερα η Κρήτη
Ο 37χρονος Στέλιος Παπαδογιαννάκης, ένας άνθρωπος που αγαπούσε τη φύση, την αναρρίχηση και τις εξορμήσεις σε δύσβατα σημεία, δεν επέστρεψε ποτέ από τη διαδρομή του. Η προσπάθεια κατάβασης στον κεντρικό καταρράκτη του Αμπά αποδείχθηκε μοιραία, καθώς τα τραύματα που υπέστη δεν του επέτρεψαν να επιβιώσει. Η κινητοποίηση των διασωστών, σύμφωνα με πληροφορίες που επιβεβαιώθηκαν από την ΕΜΑΚ και επιχειρησιακά στελέχη της Πυροσβεστικής, ήταν άμεση και εκτεταμένη, ωστόσο ο νεαρός δεν τα κατάφερε.
Όσοι τον γνώριζαν μιλούν για έναν άνθρωπο «που έβλεπε τη ζωή μέσα από τα βράχια και τις κορφές της Κρήτης», έναν εξερευνητή που ήξερε τα σημεία, είχε κάνει δεκάδες διαδρομές και δεν υπολόγιζε δυσκολίες. Σήμερα η οικογένεια του και η τοπική κοινωνία τον αποχαιρετούν, σε ένα κλίμα βαθιάς οδύνης.
Τραγικές μνήμες – Η υπόθεση της Κάλλιας Μηλιαρά
Η περίπτωση του Στέλιου ξύπνησε μνήμες από τον Σεπτέμβριο του 2018, όταν η 31χρονη νηπιαγωγός Κάλλια Μηλιαρά έχασε τη ζωή της στο ίδιο φαράγγι. Έμπειρη, ταξιδεμένη, γνώριζε κανόνες ασφαλείας και είχε συμμετοχή σε οργανωμένες καταβάσεις. Ωστόσο, μία πτώση περίπου 70 μέτρων σε σημείο της τρίτης αναρριχητικής φάσης στάθηκε μοιραία.
Το τότε περιστατικό είχε προκαλέσει σειρά συσκέψεων μεταξύ στελεχών των τοπικών ομάδων διάσωσης και εκπροσώπων της Περιφέρειας Κρήτης, που είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο τοποθέτησης σταθερής σήμανσης και ενημερωτικών πινακίδων ασφαλείας.
Ένα από τα δυσκολότερα φαράγγια της χώρας
Τεχνικά, το φαράγγι Αμπά είναι ταξινομημένο ως διαδρομή υψηλού κινδύνου, με κάθετους βράχους, υδρολογικά σημεία που αλλάζουν ανάλογα με τον άνεμο, μικρούς καταρράκτες, λασπώδη θέση κατάβασης και περιοχές που μπορούν να αποκλείσουν έξοδο. Σύμφωνα με οδηγούς ορειβατικών συλλόγων, είναι «διαδρομή μόνο για άριστα εξοπλισμένους και οργανωμένες ομάδες», με χρήση σχοινιών ασφαλείας, στηρίξεων και χαρτογράφησης GPS.
Παράλληλα, αξιωματούχοι της Ένωσης Ορειβατικών Σωματείων επισημαίνουν ότι πρόκειται για φαράγγι στο οποίο «η εμπειρία δεν αποτελεί απόλυτο δίχτυ ασφαλείας», καθώς υπάρχουν φθορές σε πέτρινες επιφάνειες και απότομα σημεία.
Τι προτρέπουν οι επιχειρησιακές αρχές
Με βάση τις πρόσφατες αναφορές προς τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας, δίνονται συγκεκριμένες οδηγίες:
• Μη είσοδος στο φαράγγι χωρίς έμπειρο συνοδό
• Χρήση πλήρους εξοπλισμού με κράνος, ειδική ζώνη και σχοινιά
• Ενημέρωση οικείων για το ακριβές σημείο εισόδου
• Κίνηση μόνο σε ομάδες
• Επιβεβαίωση καιρού και ανέμων
Σύμφωνα με στελέχη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, τα περισσότερα ατυχήματα δεν συνδέονται με ακραίο καιρό, αλλά με υποεκτίμηση υψομετρικών αλλαγών, λάθος σημεία πρόσφυσης και πτώσεις σε υγρές επιφάνειες.
Έμπειροι διασώστες εξηγούν ότι ο κλειστός χαρακτήρας του φαραγγιού αυξάνει τον χρόνο απεγκλωβισμού σε περίπτωση τραυματισμού, ενώ η πρόσβαση σε κάποια σημεία γίνεται μόνο με ανυψωτικό εξοπλισμό. Η ίδια η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης έχει καταγράψει συμβάντα όπου ο χρόνος ασφαλούς προσέγγισης ξεπέρασε τις 5 ώρες.
Πού χρειάζεται άμεση παρέμβαση
Η τελευταία τραγωδία φέρνει ξανά στο προσκήνιο ανάγκες που εκκρεμούν εδώ και χρόνια, όπως:
• σταθερά αγκυρωτικά σημεία
• σημάνσεις πριν την είσοδο
• ψηφιακή ενημέρωση επισκεπτών
• αναθεώρηση των σημείων πρόσβασης
Επίσης, έχουν τεθεί προς συζήτηση συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ώστε το σημείο να μπει σε επίσημη χαρτογράφηση ως «ζώνη υψηλού κινδύνου», σύμφωνα με πρότυπα που εφαρμόζει το Υπουργείο Περιβάλλοντος σε ορεινά πεδία.
Κυρίως, ωστόσο, τονίζεται ότι όσοι εισέρχονται στο φαράγγι δεν πρέπει να το αντιμετωπίζουν ως προορισμό περιπατητικού τουρισμού, αλλά ως πεδίο τεχνικής κατάβασης με προϋποθέσεις αντίστοιχες επαγγελματικής δραστηριότητας.
Η Κρήτη θρηνεί και προβληματίζεται
Όπως γίνεται διαχρονικά σε κάθε τέτοια απώλεια, η τοπική κοινωνία θρηνεί. Χαρακτηρίζεται ως «θάνατος σε τόπο ομορφιάς και κινδύνου», ενώ οικογένειες, σύλλογοι και ομάδες φυσιολατρών ζητούν εκ νέου επίσημες ενέργειες από το Υπουργείο Τουρισμού, ώστε να τεθούν προδιαγραφές ασφαλούς πρόσβασης.
Το βέβαιο είναι ότι το φαράγγι Αμπά παραμένει τόπος εντυπωσιακός, σπάνιος σε γεωλογική μορφολογία, αλλά με ιδιότητες που δεν συγχωρούν λάθη. Και η απώλεια ακόμη ενός νέου ανθρώπου υπενθυμίζει με τρόπο σκληρό πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην απόδραση και στον κίνδυνο.
