FIR Αθηνών: Σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των αερομεταφορών και την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών εγείρει το εκτεταμένο μπλακ άουτ που σημειώθηκε στο FIR Αθηνών, οδηγώντας σε άμεση παρέμβαση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και σε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Από τις πρώτες ώρες, η έρευνα στρέφεται στο πώς κατέρρευσαν σχεδόν ταυτόχρονα οι ραδιοεπικοινωνίες, ποια συστήματα επηρεάστηκαν και αν πρόκειται για τεχνική αστοχία ή για στοχευμένη κυβερνοπαρέμβαση.
Τι συνέβη στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών
Το περιστατικό εκδηλώθηκε λίγο πριν τις 09:00, όταν το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών έχασε τη δυνατότητα φωνητικής επικοινωνίας με τα πολιτικά αεροσκάφη. Παρότι οι στόχοι εμφανίζονταν κανονικά στα ραντάρ, καμία κρίσιμη ραδιοσυχνότητα δεν λειτουργούσε. Η κατάσταση διήρκεσε περίπου 40 λεπτά, έως ότου δοθεί εντολή zero-rate και ανασταλούν απογειώσεις, προσγειώσεις και υπερπτήσεις, με άμεσες επιπτώσεις στη ροή πτήσεων και στους επιβάτες.
Η εισαγγελική εντολή και ο ρόλος της ΕΛ.ΑΣ.
Με εντολή της εισαγγελικής αρχής, την προκαταρκτική εξέταση ανέλαβε το Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ., με αντικείμενο την προέλευση των παρεμβολών και τον εντοπισμό πιθανών ψηφιακών ιχνών. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν ταυτόχρονες βλάβες σε πολλαπλά σημεία εκπομπής, η χρονική σύμπτωση της κατάρρευσης των εσωτερικών τηλεπικοινωνιών και η αιφνίδια πλήρης αποκατάσταση αργότερα μέσα στην ημέρα.
Τεχνική βλάβη ή κυβερνοεπίθεση;
Επισήμως, το αρμόδιο υπουργείο απέδωσε το συμβάν σε τεχνική δυσλειτουργία. Ωστόσο, ειδικοί που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr τονίζουν ότι το εύρος και ο συγχρονισμός των βλαβών δεν είναι συνήθης εικόνα απλής αστοχίας. «Η ταυτόχρονη απώλεια πολλών συχνοτήτων και η επαναφορά τους χωρίς εκτεταμένη επιτόπια παρέμβαση απαιτούν βαθύτερη διερεύνηση», σημειώνει πρώην ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας. Άλλος ειδικός σε κρίσιμες υποδομές προσθέτει ότι «σενάρια παρεμβολών RF ή κακόβουλων ενεργειών δεν μπορούν να αποκλειστούν χωρίς πλήρη forensics».
Οι επιπτώσεις στους επιβάτες και στα αεροδρόμια
Οι συνέπειες ήταν άμεσες: χιλιάδες επιβάτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με καθυστερήσεις και ακυρώσεις σε μεγάλα αεροδρόμια, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες ενεργοποίησαν σχέδια έκτακτης ανάγκης. Η λειτουργία του FIR χωρίς φωνητική καθοδήγηση, έστω και για περιορισμένο χρόνο, θεωρείται κόκκινη γραμμή από τη διεθνή πρακτική ασφάλειας πτήσεων.
Τι εξετάζεται τεχνικά
Σύμφωνα με πληροφορίες, ερευνώνται παρεμβολές σε κρίσιμους σταθμούς εκπομπής και πιθανή κατάρρευση των εσωτερικών τηλεπικοινωνιών της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Παράλληλα, αξιολογείται η συμβατότητα και η ανθεκτικότητα των συστημάτων με τα πρότυπα του EUROCONTROL, καθώς και τα πρωτόκολλα εφεδρείας (redundancy) που όφειλαν να ενεργοποιηθούν αυτόματα.
Η διάσταση της εθνικής ασφάλειας
Πηγές επισημαίνουν ότι, ανεξάρτητα από την τελική αιτία, τέτοια συμβάντα ακουμπούν τον πυρήνα της εθνικής ασφάλειας. Γι’ αυτό και υπάρχει συνεργασία με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών για αξιολόγηση απειλών. Μέχρι στιγμής δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια στοιχεία που να τεκμηριώνουν κυβερνοεπίθεση, όμως η έρευνα παραμένει ανοιχτή και πολυεπίπεδη.
Τι λένε οι ειδικοί στο tilegrafimanews.gr
Αναλυτές αεροναυτιλίας τονίζουν ότι «η ανθεκτικότητα των συστημάτων C2 και οι εφεδρείες επικοινωνιών πρέπει να επανελεγχθούν άμεσα». Ειδικός κυβερνοασφάλειας επισημαίνει πως «η εποχή των υβριδικών απειλών επιβάλλει συνεχή stress tests και ασκήσεις προσομοίωσης». Από την πλευρά τους, έμπειροι ελεγκτές υπογραμμίζουν την ανάγκη εκπαίδευσης σε σενάρια απώλειας επικοινωνιών και σαφών διαδικασιών για ταχεία μετάβαση σε ασφαλή κατάσταση.
Τα επόμενα βήματα
Η προκαταρκτική εξέταση αναμένεται να συγκεντρώσει καταθέσεις, τεχνικά logs, δεδομένα ραδιοφάσματος και χρονοσειρές συμβάντων. Αν διαπιστωθούν ενδείξεις δόλου, η υπόθεση μπορεί να αναβαθμιστεί ποινικά. Παράλληλα, εξετάζονται διορθωτικά μέτρα: αναβάθμιση εφεδρειών, σκλήρυνση κυβερνοασφάλειας, ενίσχυση διαλειτουργικότητας και επαναξιολόγηση πρωτοκόλλων κρίσης.
Γιατί η υπόθεση αφορά όλους
Το FIR Αθηνών εξυπηρετεί έναν από τους πιο πολυσύχναστους εναέριους διαδρόμους της Μεσογείου. Η διασφάλιση αδιάλειπτης επικοινωνίας δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά θεμέλιο εμπιστοσύνηςγια επιβάτες, αεροπορικές εταιρείες και διεθνείς εταίρους. Η πλήρης διαλεύκανση και η θωράκιση των συστημάτων είναι αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε να μη βρεθεί ξανά ο εναέριος χώρος της χώρας αντιμέτωπος με παρόμοια κρίση.
