ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ: Στη σύλληψη του ηγούμενου της ιστορικής Μονής Μεγάλου Σπηλαίου στα Καλάβρυτα –και του βοηθού του– προχώρησε χθες η Αστυνομία, μετά από οργανωμένη επιχείρηση στην οποία γυναίκα αστυνομικός παρουσιάστηκε ως «ενδιαφερόμενη αγοραστής».
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές, ο ιερωμένος φέρεται να διαπραγματευόταν την πώληση 17 βυζαντινών εικόνων και δύο Ευαγγελίωντου 18ου αιώνα έναντι 200.000 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται από πολλαπλές πηγές του αστυνομικού ρεπορτάζ.
Πληροφορίες που μετέδωσαν δημόσια μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι τα Ευαγγέλια χρονολογούνται στο 1737 και 1761, ενώ εξετάζεται αν τουλάχιστον μία από τις εικόνες έχει κλαπεί από ναό της Λακωνίας. Το κομμάτι αυτό βρίσκεται ήδη στο μικροσκόπιο, καθώς θα πρέπει να γίνει ταυτοποίηση προέλευσης και νόμιμης κατοχής των αντικειμένων.
Παράλληλα, δημοσίευμα αναφέρει ότι, πέραν του ηγούμενου και του βοηθού του, τεσσάρων ιδιωτώνη εμπλοκή διερευνάται (ενεχυροδανειστής και σύζυγος, μεσάζων, ιδιώτης με νομίσματα). Η πληροφορία αυτή δεν έχει επίσημα επιβεβαιωθεί από την Αστυνομία έως την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές και αντιμετωπίζεται με τη δέουσα επιφύλαξη.
Ο ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ!
Τι λένε κάτοικοι και παράγοντες στα Καλάβρυτα – Μαρτυρίες στο tilegrafimanews.gr
«Μας πάγωσε η είδηση. Το μοναστήρι είναι σύμβολο για την περιοχή· κάθε σκιά πάνω του ακουμπά και τον τουρισμό και την οικονομία μας», λέει στο tilegrafimanews.gr ξενοδόχος που δραστηριοποιείται στην πόλη των Καλαβρύτων. «Θέλουμε γρήγορα και καθαρά συμπεράσματα από τις αρχές, και πλήρη διαλεύκανση», προσθέτει.
Από την πλευρά της, επαγγελματίας ξεναγός σημειώνει: «Οι επισκέπτες ρωτούν ήδη τι συνέβη, αν μπορεί να επηρεαστούν τα προσκυνήματα και οι περιηγήσεις στα μοναστήρια. Η περιοχή παραμένει ασφαλής, οι διαδρομές γίνονται κανονικά, αλλά χρειαζόμαστε καλύτερη φύλαξη των κειμηλίων και ψηφιακή καταγραφή τους».
Μέλος του τοπικού εμπορικού κόσμου μίλησε για «ευκαιρία να θωρακιστεί θεσμικά η προστασία των ναών», ζητώντας, μεταξύ άλλων, «σύγχρονα συστήματα ελέγχου, κάμερες με αναβάθμιση και ενιαίο μητρώο κινητών μνημείων». «Να μη μείνει τίποτα θολό· αν υπάρχουν ευθύνες, να αποδοθούν. Αν όχι, να αποκατασταθεί το όνομα του τόπου μας», προσθέτει.
Κάτοικος από ορεινό χωριό της περιοχής τονίζει: «Στο Μέγα Σπήλαιο μεγαλώσαμε όλοι. Θέλουμε να ξέρουμε πού βρέθηκαν τα αντικείμενα, αν ανήκουν στη Μονή ή σε άλλους ναούς. Διαφάνειαζητάμε· τίποτα λιγότερο».
Το νομικό πλαίσιο και ο ρόλος των φορέων
Η υπόθεση «πατάει» στον νόμο για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς· κάθε μεταβίβαση ή διακίνηση αντικειμένων με πιθανή αρχαιολογική/εκκλησιαστική αξία απαιτεί προβλεπόμενες διαδικασίες, γνωμοδοτήσεις και –σε περιπτώσεις εξαγωγής– ειδική αδειοδότηση. Αρμόδια για την τεκμηρίωση, τις γνωμοδοτήσεις και την επιβολή μέτρων ελέγχου είναι υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, με κεντρικό βραχίονα τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών. Στο πεδίο, καθοριστικός είναι ο ρόλος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, που θα κληθεί να γνωμοδοτήσει για την αυθεντικότητα, την κατάσταση και την ένταξη των ευρημάτων στο προστατευτικό καθεστώς.
Από την πλευρά της Ελληνικής Αστυνομίας, η προανάκριση εστιάζει στη διαδρομή των αντικειμένων (προέλευση, καταγραφή, παλαιότερες δηλώσεις κλοπής), στο αν υπήρχαν «βοηθητικοί» κρίκοι για διακίνηση και σε τυχόν προσπάθειες εξαγωγής. Η τακτική της «αγοράστριας» σε μυστική επιχείρηση είναι πάγια σε υποθέσεις κειμηλίων και συλλεκτικών.
Τα «νεότερα» που εξετάζονται
1. Χρονολόγηση και αξία: τα δύο Ευαγγέλια (1737, 1761) και οι 17 εικόνες έχουν ήδη κατασχεθεί και αποστέλλονται για πραγματογνωμοσύνη. Η αποτίμηση οικονομικής αξίας –πέρα από την αυτονόητη ιστορική/θρησκευτική– θα γίνει από αρμόδιους συντηρητές και ειδικούς, ώστε να εισφερθεί στην προανάκριση στοιχείο μετρήσιμης ζημίας/οφέλους.
2. Προέλευση Λακωνίας: η αναφορά ότι τουλάχιστον μία εικόνα και/ή τα Ευαγγέλια συνδέονται με κλοπή από περιοχή της Σπάρτης βρίσκεται υπό διερεύνηση. Θα διασταυρωθούν παλαιά δελτία κλοπών και φωτογραφικά αρχεία.
3. Κύκλωμα: παρά τα ανεπιβεβαίωτα στοιχεία για ευρύτερο δίκτυο (ενεχυροδανειστή, μεσάζοντες), οι αρχές αποφεύγουν διαρροές έως την ολοκλήρωση συλλογής καταθέσεων και ενδεχόμενων κατ’ οίκον ερευνών.
Τι σημαίνει για την περιοχή
Το Μέγα Σπήλαιο δεν είναι απλώς μνημείο· είναι brand των Καλαβρύτων. Η τοπική οικονομία –ιδίως το φθινοπωρινό/χειμερινό τουριστικό «κύμα»– συνδέεται με το τρίπτυχο θρησκευτικός τουρισμός – φύση – ιστορία. «Το θέμα δεν είναι να ‘κλείσουμε’ την υπόθεση επικοινωνιακά. Είναι να εγγυηθούμεστους επισκέπτες ότι τα κειμήλια προστατεύονται με σύγχρονα μέσα και ότι το status των μοναστηριών δεν αμαυρώνεται από μεμονωμένες συμπεριφορές», επισημαίνει παράγοντας της τουριστικής αγοράς στο tilegrafimanews.gr.
Στο ίδιο μήκος κύματος, άνθρωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης ζητούν «ειδικό πρωτόκολλο φύλαξηςγια εκκλησιαστικά κειμήλια» σε συνεργασία με τις αρμόδιες Εφορείες και το Υπουργείο Πολιτισμού: ψηφιακή αποτύπωση υψηλής ανάλυσης, σήμανση μικροχαρακτηριστικών, τακτικές απογραφέςμε αντιπαραβολή με μητρώα.
Η επόμενη μέρα της έρευνας
Οι συλληφθέντες αναμένεται να οδηγηθούν στον εισαγγελέα–ανακριτή. Στο μεταξύ, η ΕΛ.ΑΣ. ενδέχεται να προχωρήσει σε ανακοινώσεις μόλις «κλειδώσουν» οι πραγματογνωμοσύνες και οι ταυτοποιήσεις. Η εμπλοκή υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ είναι δεδομένη, καθώς η τεκμηρίωση της πολιτιστικής αξίας είναι θεμέλιο για τη νομική αποτίμηση των πράξεων (κακουργηματικός ή πλημμεληματικός χαρακτήρας, τυχόν επιβαρυντικές περιστάσεις).
Η υπόθεση που συγκλονίζει τα Καλάβρυτα «δοκιμάζει» τρία επίπεδα: το ποιμαντικό (η σχέση της Εκκλησίας με τα ιερά αντικείμενα), το θεσμικό (πώς λειτουργούν οι έλεγχοι, οι απογραφές και η διακίνηση κειμηλίων) και το κοινωνικό (η εικόνα της περιοχής). Το ζητούμενο τώρα είναι πλήρης διαφάνεια, ταχεία δικαστική διερεύνηση και θεσμική θωράκιση ώστε να μη βρεθεί ποτέ ξανά μοναστήρι της χώρας στο στόχαστρο για τέτοιου τύπου αγοραπωλησίες. Τα Καλάβρυτα στέλνουν μήνυμα: «Σεβασμός στην κληρονομιά – Μηδενική ανοχή».
Βασικά στοιχεία επιβεβαιώνονται από ρεπορτάζ της Καθημερινής, της Ναυτεμπορικής, της ΕΡΤ, και άλλων μέσων, ενώ επιφυλάξεις τηρούνται για επιμέρους πληροφορίες που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί επισήμως από την Αστυνομία.
