Κρήτη: Όταν η κανονική τάξη εργαλειοποιείται και οι εκλογές «προετοιμάζονται», η Εκκλησία οδηγείται σε θεσμικό αδιέξοδο-Η Εκκλησία της Κρήτης βρίσκεται σήμερα σε μια από τις πιο κρίσιμες και σκοτεινές καμπές της μεταπολιτευτικής της ιστορίας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης- tilegrafimanews.gr
Δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική εκκρεμότητα ούτε για μια «διαφωνία ερμηνειών». Πρόκειται για βαριά καταγγελία εκκλησιαστικής αλλοίωσης, που αγγίζει τον πυρήνα της συνοδικότητας και της κανονικής τάξης. Όταν γίνεται λόγος για παρέμβαση στο εκλεκτορικό σώμα, για μετακινήσεις προσώπων με σαφή χρονική στόχευση και για σιωπές που μοιάζουν προσχεδιασμένες, τότε το πρόβλημα παύει να είναι εσωτερικό και γίνεται θεσμικό.
Στο επίκεντρο αυτής της κρίσης βρίσκεται η σχέση της Εκκλησίας της Κρήτης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, μια σχέση ιστορική, σεβαστή, αλλά όχι υπεράνω κριτικής όταν γεννώνται σοβαρά ερωτήματα για το πώς και το γιατί λαμβάνονται ορισμένες αποφάσεις.
Η υπόθεση Λάμπης και το «μήνυμα» προς την Κρήτη
Η αιφνίδια “ανύψωση” του Μητροπολίτη Λάμπης σε άλλη έδρα, με το επιχείρημα της αδυναμίας άσκησης καθηκόντων, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία και στο εκκλησιαστικό σώμα. Όχι μόνο επειδή το επιχείρημα αυτό αμφισβητήθηκε ευθέως, αλλά κυρίως επειδή δεν προηγήθηκε καμία διαφανής, κανονικά προβλεπόμενη διαδικασία: ούτε ιατρική γνωμάτευση, ούτε αποστολή Εξαρχίας, ούτε θεσμική εισήγηση από την αρμόδια Σύνοδο της Κρήτης.
Το ερώτημα είναι απλό και σκληρό: ποιος κρίνει ποιον και με ποια αρμοδιότητα; Όταν ο ένας επίσκοπος κρίνει και απομακρύνει άλλον επίσκοπο ίσου βαθμού, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής Εκκλησίας, τότε η συνοδικότητα μετατρέπεται σε προσωπική εξουσία.
Η αλλοίωση του εκλεκτορικού σώματος δεν είναι «τεχνικό ζήτημα»
Στην Εκκλησία, οι αριθμοί έχουν σημασία. Οι εκλογές δεν διεξάγονται από ανώνυμα σώματα αλλά από συγκεκριμένους ιεράρχες, μετρημένους έναν προς έναν. Όταν λοιπόν αλλάζει η σύνθεση αυτού του σώματος λίγο πριν από κρίσιμες εκλογές, τότε γεννάται εύλογα η υποψία της προκαθορισμένης έκβασης.
Η επικείμενη εκλογή Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου αποκτά έτσι έναν βαρύ συμβολισμό. Δεν είναι απλώς μια εκλογή. Είναι το τεστ αντοχής της Εκκλησίας της Κρήτης απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις και εσωτερικές σιωπές. Η παρατεταμένη καθυστέρηση, χωρίς πειστικές εξηγήσεις, ενισχύει την αίσθηση ότι κάποιοι περιμένουν να αλλάξουν οι συσχετισμοί.
Η ευθύνη του Αρχιεπισκόπου Κρήτης και η βαριά σιωπή
Ιδιαίτερο βάρος πέφτει πλέον στον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης. Όχι γιατί του αποδίδονται προσωπικά κίνητρα, αλλά γιατί η θεσμική του στάση κρίνεται καθοριστική. Η μη σύγκληση της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου για την άμεση πλήρωση της κενής Μητρόπολης Κυδωνίας δημιουργεί εύλογες απορίες. Γιατί δεν προχωρά η διαδικασία; Τι ακριβώς αναμένεται;
Η σιωπή, όταν συνοδεύει κρίσιμες εξελίξεις, δεν είναι ουδέτερη. Ερμηνεύεται. Και στην παρούσα συγκυρία ερμηνεύεται ως συνενοχή ή αδυναμία. Σε κάθε περίπτωση, η Εκκλησία δεν μπορεί να διοικείται με υπαινιγμούς και αναμονές τηλεφωνημάτων.
Θεσμοί υπό πίεση και κανονική τάξη σε δοκιμασία
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε πρόσωπα. Αγγίζει τους ίδιους τους θεσμούς. Η επίκληση παλαιών διατάξεων του Καταστατικού Χάρτη της Κρήτης, που επιτρέπουν τη συμμετοχή ιεραρχών εκτός Κρήτης σε περίπτωση πολλών κενών εδρών, εμφανίζεται σήμερα εκτός ιστορικού και κανονικού πλαισίου. Οι συνθήκες του 1974 δεν έχουν καμία σχέση με τη σημερινή πραγματικότητα των εννέα Μητροπόλεων και της επαρκούς απαρτίας.
Η Εκκλησία της Κρήτης έχει Σύνοδο. Και η Σύνοδος αυτή είναι η μόνη αρμόδια να επιλύει τα του οίκου της, χωρίς εξωτερικές «ενισχύσεις». Κάθε άλλη πρακτική θυμίζει διοικητικό συγκεντρωτισμό, όχι εκκλησιαστική συνοδικότητα. Οι σχετικές θεσμικές ισορροπίες είναι σαφείς και κατοχυρωμένες τόσο εκκλησιαστικά όσο και πολιτειακά μέσω του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.
Το πλήρωμα δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο
Το μεγαλύτερο λάθος όσων σχεδιάζουν «αθόρυβες» παρεμβάσεις είναι ότι υποτιμούν το πλήρωμα της Εκκλησίας. Οι πιστοί της Κρήτης δεν είναι αριθμοί. Όταν εκδιώκεται ένας ιεράρχης χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του ποιμνίου του, τότε εκδιώκεται και το ίδιο το ποίμνιο από τη συνοδική διαδικασία.
Η Εκκλησία δεν είναι εταιρεία, ούτε διοικητικό παράρτημα. Είναι σώμα. Και κάθε αλλοίωση του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις οδηγεί σε εκκλησιολογική εκτροπή.
Το διακύβευμα: συνοδικότητα ή εξουσία
Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι ένα: θέλουμε μια Εκκλησία συνοδική ή μια Εκκλησία διοικούμενη από το κέντρο με όρους ισχύος; Η Κρήτη σήμερα βρίσκεται μπροστά σε αυτό το δίλημμα. Και η απάντηση δεν θα δοθεί με ανακοινώσεις, αλλά με πράξεις.
Η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Κρήτης οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της. Να συγκαλέσει, να εκλέξει, να προστατεύσει την κανονική τάξη. Οτιδήποτε λιγότερο θα επιβεβαιώσει τους φόβους περί εκκλησιαστικής ομηρίας και θα αφήσει βαριά σκιά όχι μόνο στο παρόν αλλά και στο μέλλον της Εκκλησίας της Κρήτης.
