ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Συναγερμός έχει σημάνει στον κτηνοτροφικό κόσμο της Βόρειας Ελλάδας, καθώς τα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων εξακολουθούν να αυξάνονται σε Σέρρες και Ημαθία, ενώ την ίδια στιγμή ο καταρροϊκός πυρετός καταγράφεται πλέον σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Ανατολικής Μακεδονίας–Θράκης (Ξάνθη, Δράμα, Καβάλα, Έβρος, Ροδόπη).
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Το «δίδυμο» των ζωονόσων πλήττει καίρια τις εκτροφές, ροκανίζει ταμειακά αποθέματα και ανεβάζει κατακόρυφα το κόστος βιοασφάλειας. Παρά ταύτα, οι κτηνιατρικές αρχές επιμένουν: με έγκαιρη δήλωση, αυστηρό έλεγχο μετακινήσεων και στοχευμένο εμβολιασμό, η ζημιά μπορεί να περιοριστεί.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τα οποία τόνισαν ότι «οι περιφερειακές διευθύνσεις εφαρμόζουν πλήρη χαρτογράφηση εστιών, ενισχυμένους ελέγχους και άμεση λήψη δειγμάτων, ενώ εισηγούμαστε πρόσθετους πόρους για εντομοαπωθητικούς ψεκασμούς σε στάβλους και περιβάλλοντα χώρο». Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ζητήθηκε από τις Περιφέρειες να επικαιροποιήσουν εβδομαδιαία τις «κόκκινες ζώνες» ώστε να μην υπάρχουν κενά σε μετακινήσεις ζώων και σφαγές.
Τι δείχνει το επιδημιολογικό αποτύπωμα
Στην Ανατολική Μακεδονία–Θράκη, η ΔΑΟΚ ενεργοποίησε τριπλό δακτύλιο περιορισμών: Ζώνη Ελέγχου 20 χλμ, Ζώνη Προστασίας 100 χλμ και Ζώνη Επιτήρησης 150 χλμ γύρω από μολυσμένες εκτροφές. Οι μετακινήσεις ζώων επιτρέπονται μόνο κατ’ εξαίρεση και με αυστηρούς όρους, ιδίως όταν προορίζονται για άμεση σφαγή. Τα συμπτώματα του καταρροϊκού (πυρετός >40,5°C, σιαλόρροια, οίδημα προσώπου/γλώσσας, ρινικά–οφθαλμικά εκκρίματα, χωλότητα, αποβολές) απαιτούν άμεση ειδοποίηση των κτηνιατρικών αρχών. Για την ευλογιά, η εντατική ιχνηλάτηση επαφών και ο αποκλεισμός μονάδων παραμένουν «γραμμή άμυνας».
Κρίσιμος παράγοντας στην εξάπλωση του καταρροϊκού παραμένουν τα αιματοφάγα έντομα. Οι αρχές συστήνουν καθημερινούς ψεκασμούς με εντομοκτόνα/εντομοαπωθητικά στα ζώα, στους στάβλους και στον περίγυρο, καθώς και περιορισμό βόσκησης/μετακινήσεων μετά τη δύση. Για την ευλογιά, οι κτηνιατρικές οδηγίες προβλέπουν αυστηρή καραντίνα εστιών, απολύμανση, και –όπου εγκριθεί– στοχευμένους εμβολιασμούς δακτυλίου. Υπενθυμίζεται ότι η ευλογιά δεν αφορά τον άνθρωπο, όμως οι οικονομικές απώλειες για τους κτηνοτρόφους είναι άμεσες λόγω θανατώσεων και απαγορεύσεων διακίνησης.
Τι πληρωμές και αποζημιώσεις έρχονται
Στο μέτωπο της ρευστότητας, ο ΟΠΕΚΕΠΕ υπενθυμίζει ότι είναι άμεση η ανάγκη ολοκλήρωσης των δηλώσεων στην ηλεκτρονική εφαρμογή για τις δύο επικείμενες έκτακτες ενισχύσεις: (α) φερτά υλικά από την κακοκαιρία «Daniel» και (β) πριμ ζωοτροφών μέσω de minimis. Ο στόχος που τίθεται υπηρεσιακά είναι οι καταβολές συνολικού ύψους περί τα 58 εκατ. ευρώ να κλείσουν έως το τέλος Οκτωβρίου, με τη ροή να εξαρτάται από την ταχύτητα οριστικοποίησης των δηλώσεων και των διασταυρώσεων.
Σε ό,τι αφορά τις αποζημιώσεις θανατωμένων ζώων λόγω ευλογιάς, κλειδί παραμένει η καταγραφή από τις Περιφέρειες και η επιβεβαίωση των κτηνιατρικών πράξεων. Πληρωμές συνεχίζονται τμηματικά και «κουμπώνουν» με φακέλους που ολοκληρώνονται διοικητικά. Για ζημιές από καιρικά φαινόμενα (παγετοί/πλημμύρες 2024–2025) και συνακόλουθες απώλειες ζωικού/παραγωγικού κεφαλαίου, ο ΕΛΓΑ τρέχει εκκαθαρίσεις, με στόχο νέα κύματα πιστώσεων μέσα στον Νοέμβριο.
Παράλληλα, από το οικονομικό επιτελείο εξετάζονται πρόσθετοι μηχανισμοί ενίσχυσης ρευστότητας για εκτροφές σε ζώνες περιορισμών, ώστε να αντιμετωπιστεί το «πάγωμα» διακίνησης ζώων και προϊόντων. Υπηρεσιακοί παράγοντες επισημαίνουν ότι τυχόν συμπληρωματικά de minimis σε εστιακές περιοχές θα εξαρτηθούν από τον αριθμό ενεργών εστιών και την τεκμηρίωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών του ΥΠΑΑΤ.
Πώς επηρεάζονται οι μετακινήσεις – τι αλλάζει στην πράξη
Για μονάδες μέσα στις ζώνες, οι μετακινήσεις επιτρέπονται μόνο με άδεια και υπό όρους (κατά προτεραιότητα για άμεση σφαγή). Οι κτηνοτρόφοι οφείλουν να διατηρούν ενημερωμένο μητρώοζώων, να εκδίδουν συνοδευτικά έγγραφα και να τηρούν τις οδηγίες καθαρισμού–απολύμανσης οχημάτων/εξοπλισμού. Η τήρηση των διαδικασιών μειώνει τον κίνδυνο διοικητικών προστίμων και αποκλεισμών από ενισχύσεις.
Στα πρακτικά, οι υπηρεσίες τονίζουν τέσσερα «πρέπει»:
1. Αμεση δήλωση συμπτωμάτων στην κατά τόπους κτηνιατρική αρχή και λήψη δειγμάτων.
2. Καθημερινοί στοχευμένοι ψεκασμοί (ζώα–στάβλοι–περιβάλλων χώρος).
3. Περιορισμός βόσκησης/μετακινήσεων σε ώρες αιχμής εντόμων.
4. Ορθή διαχείριση πτωμάτων (αποκλείεται κάθε ανεξέλεγκτη διάθεση· εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες λύσεις καύσης/ενταφιασμού σύμφωνα με οδηγίες).
Για το πότε πληρώνονται τι, ισχύει ότι τα έκτακτα (φερτά υλικά, ζωοτροφές) επιχειρείται να ολοκληρωθούν άμεσα. Ακολουθούν κύματα ΕΛΓΑ για ζημιές, ενώ για συνδεδεμένες, εξισωτική και Βιολογική Κτηνοτροφία απαιτείται υπομονή μέχρι να κλείσουν τα διασταυρωτικά. Στόχος των υπηρεσιών είναι μέσα στον Νοέμβριο να έχει καλυφθεί το μεγαλύτερο μέρος των εκκρεμοτήτων που «μπλοκάρουν» τη ρευστότητα μονάδων σε ζώνες.
«Η ζημιά δεν είναι μόνο λογιστική»
«Όταν μπαίνει καραντίνα, σταματά εισόδημα, ροές γάλακτος και πωλήσεις ζώων. Και το κόστος ψεκασμών/εμβολίων δεν είναι αμελητέο», λέει στο ρεπορτάζ μας κτηνοτρόφος από τον Βόρειο Έβρο. Ο συνδυασμός ευλογιάς (με θανατώσεις και διακινήσεις υπό έλεγχο) και καταρροϊκού (με απώλειες παραγωγής και θνησιμότητα που «τρέχει» 2–30% ανάλογα με το στέλεχος και την έγκαιρη παρέμβαση) φτιάχνει ένα εκρηκτικό κοκτέιλ. «Χωρίς γρήγορες αποζημιώσεις και σαφή χρηματοδοτικά «γέφυρας», μονάδες δεν βγάζουν τον χειμώνα», προσθέτει.
Από διοικητικής πλευράς, οι Περιφέρειες ζητούν επιπλέον προσωπικό για επιτόπιους ελέγχους, καθώς τα συνεργεία «γράφουν» δεκάδες χιλιόμετρα καθημερινά. Η Περιφέρεια ΑΜΘ έχει ήδη αναβαθμίσει τον μηχανισμό ενημέρωσης, με συχνές ανακοινώσεις ΔΑΟΚ και οδηγίες προς κτηνοτρόφους για μέτρα στην πράξη (πλέγματα εντόμων, απολυμαντικές λεκάνες στις εισόδους, διαχωρισμός ροών προσωπικού–ζώων–οχημάτων).
Τι να κάνουν τώρα οι κτηνοτρόφοι
• Ολοκληρώστε άμεσα τις δηλώσεις για φερτά υλικά και πριμ ζωοτροφών στον ΟΠΕΚΕΠΕ (είναι προϋπόθεση για να μην χαθεί η πληρωμή).
• Δηλώστε άμεσα ύποπτα περιστατικά και ζητήστε δειγματοληψία από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ.
• Κρατήστε αρχείο ψεκασμών/φαρμακευτικής αγωγής· βοηθά σε ελέγχους και αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ.
• Ελέγξτε δικαιολογητικά μετακινήσεων/σφαγών· οι παραβάσεις κοστίζουν ενισχύσεις.
• Ενημερώνεστε για μέτρα και βήματα μέσω gov.gr και ανακοινώσεων Περιφέρειας.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό αλλά καθαρό: η υγειονομική κρίση στις εκτροφές δεν θα λυθεί με μία πράξη. Θέλει πειθαρχημένες βιοασφάλειες, ταχύτητα διοίκησης και χρηματοδοτική ανάσα εκεί που οι ζώνες περιορισμών «παγώνουν» το ταμείο. Αν οι έκτακτες ενισχύσεις πράγματι καταβληθούν εντός ημερών και οι αποζημιώσεις ΕΛΓΑ τρέξουν σε «κύματα» τον Νοέμβριο, τότε οι μονάδες θα κερδίσουν χρόνο μέχρι να εκτονωθεί το επιδημιολογικό κύμα και να ανοίξουν οι αγορές. Διαφορετικά, ο χειμώνας θα βρει πολλές εκτροφές με την πλάτη στον τοίχο.
