ΟΠΕΚΕΠΕ: Η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται σε μια από τις πιο δύσκολες καμπές της τελευταίας δεκαετίας, με τους παραγωγούς να βρίσκονται ταυτόχρονα «όμηροι» της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και των αλλεπάλληλων αναβολών πληρωμών του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Στον απόηχο των συνεχών κρουσμάτων, των μέτρων καραντίνας και της γραφειοκρατίας, οι κτηνοτρόφοι βλέπουν το ζωικό τους κεφάλαιο να συρρικνώνεται και το εισόδημά τους να παραμένει δεσμευμένο στα συρτάρια των πληρωμών.
Από τη Θράκη και τη Ροδόπη έως τη Θεσσαλία και τον θεσσαλικό κάμπο, η κατάσταση είναι οριακή. Ταυτόχρονα, ο ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται σε τροχιά έντονης ελεγκτικής πίεσης, με αποτέλεσμα οι πολυαναμενόμενες πιστώσεις για ζωοτροφές, βιολογικά και συνδεδεμένες ενισχύσεις να μετατίθενται για μετά τον Δεκαπενταύγουστο – στην καλύτερη περίπτωση.
Κτηνοτρόφοι σε καραντίνα χωρίς ουσιαστική στήριξη
Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, τα κρούσματα ευλογιάς καταγράφονται με σταθερά ανοδικό ρυθμό από τον Αύγουστο του 2024. Παρά τα περιοριστικά μέτρα που αποφασίστηκαν σε συνεργασία του ΥΠΑΑΤ με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η νόσος εξακολουθεί να εξαπλώνεται, με συνέπεια χιλιάδες ζώα να θανατώνονται και οι εκμεταλλεύσεις να μπαίνουν σε πολύμηνη καραντίνα.
Η πρόσφατη ΚΥΑ για ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis) έως 63 εκατ. ευρώ προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Οι κτηνοτροφικοί σύλλογοι καταγγέλλουν ότι οι αποζημιώσεις κατανέμονται και σε περιοχές που δεν είχαν κρούσματα, ενώ αποκλείονται όσοι αναγκάστηκαν να σφάξουν τα κοπάδια τους λόγω πανώλης ή ευλογιάς. «Η αποζημίωση πρέπει να υπολογίζεται με 1,5 ευρώ ανά ζώο για κάθε ημέρα εγκλεισμού», τονίζουν σε υπόμνημά τους προς τον πρωθυπουργό και την πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ.
Στη Ροδόπη, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δραματική. Κτηνοτρόφοι αγοράζουν φθηνές ζωοτροφές από μολυσμένες μονάδες για να κρατήσουν τα ζώα τους ζωντανά, ενώ τα ποσά που δόθηκαν –14 ευρώ ανά ζώο για έναν μήνα– δεν καλύπτουν ούτε το 10% του κόστους σίτισης για τον σχεδόν έναν χρόνο εγκλεισμού. «Δεν μπορούμε να σφάξουμε, δεν μπορούμε να πουλήσουμε γάλα, και τα χρέη μας προς τις γαλακτοβιομηχανίες αυξάνονται», λέει ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Ροδόπης, Δημήτρης Γρηγοριάδης.
Θεσσαλία: Η ευλογιά «πολιορκεί» τον Τύρναβο και την Ελασσόνα
Στη Θεσσαλία, η ευλογιά επεκτείνεται με γοργούς ρυθμούς. Μετά τα πρώτα κρούσματα στην Καρδίτσα, οι αρχές εφαρμόζουν αυστηρό πρωτόκολλο απαγορεύσεων, ενώ η Περιφέρεια χρηματοδοτεί μοριακούς ελέγχους σάλιου αιγοπροβάτων για τον ταχύτερο εντοπισμό του ιού. Ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας, ωστόσο, επιρρίπτει ευθύνες στο ΥΠΑΑΤ για χρόνια υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις και μη συνεργασία με το Εργαστήριο Λάρισας.
Η Ομοσπονδία Κτηνοτρόφων Θεσσαλίας κάνει λόγο για «λύσεις-πυροτεχνήματα» και υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα. «Έναν χρόνο μετά, τα 63 εκατ. ευρώ για τις ζωοτροφές αγνοούνται, οι πληρωμές των βιολογικών έχουν παγώσει και η εκρίζωση συνεχίζεται χωρίς σχέδιο επανασύστασης των κοπαδιών», σημειώνει.
ΟΠΕΚΕΠΕ: Έλεγχοι, παρατάσεις και νέα εμπλοκή
Την ίδια ώρα, ο ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς ελεγκτικής επιχείρησης. Από τα τέλη Ιουνίου, διαδοχικοί έλεγχοι από την Οικονομική Αστυνομία, την ΑΑΔΕ και την Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων έχουν φέρει στην επιφάνεια ευρήματα σε προγράμματα όπως η Βιολογική Γεωργία, καθυστερώντας περαιτέρω τις πληρωμές.
Στις 5 Αυγούστου, η Αρχή για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος πραγματοποίησε αιφνιδιαστική έφοδο στα γραφεία του Οργανισμού, αναζητώντας στοιχεία για δέκα φυσικά πρόσωπα που φέρονται να έλαβαν παράνομες κοινοτικές επιδοτήσεις. Εξετάζεται το ενδεχόμενο δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι σχετικοί φάκελοι θα διαβιβαστούν στους Ευρωπαίους εισαγγελείς.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ έχει συστήσει 17μελή επιτελική ομάδα για να αναλάβει την πρόσβαση και τον έλεγχο των δεδομένων του ΟΠΕΚΕΠΕ, στο πλαίσιο της μεταφοράς της αρμοδιότητας του Οργανισμού μέχρι το τέλος του 2025.
Οι συνέπειες της καθυστέρησης
Για τους κτηνοτρόφους, η συνύπαρξη των δύο κρίσεων –της ευλογιάς και της «παράλυσης» των πληρωμών– σημαίνει πλήρη οικονομική ασφυξία. Οι εκμεταλλεύσεις σε καραντίνα δεν έχουν καμία δυνατότητα εμπορίας προϊόντων, ενώ ακόμη και οι δικαιούχοι ενισχύσεων βλέπουν τα ποσά να καθυστερούν επ’ αόριστον.
Οι πληρωμές για τα βιολογικά, τις συνδεδεμένες ενισχύσεις και τις εκκρεμότητες παλαιών προκηρύξεων έχουν μετατεθεί για «λίγο μετά τον Δεκαπενταύγουστο», χωρίς καμία εγγύηση τήρησης του χρονοδιαγράμματος. «Δεν μπορούμε να δώσουμε σαφή ημερομηνία», παραδέχονται πηγές της διοίκησης του ΟΠΕΚΕΠΕ, επισημαίνοντας ότι οι έλεγχοι πρέπει να ολοκληρωθούν.
Τα αιτήματα των κτηνοτρόφων
Οι κτηνοτροφικοί φορείς ζητούν:
1. Άμεση διόρθωση της ΚΥΑ για τις de minimis ενισχύσεις, ώστε να αποζημιωθούν και όσοι έχασαν το ζωικό τους κεφάλαιο.
2. Εκταμιεύσεις πριν τον Σεπτέμβριο για τις ζωοτροφές και τα βιολογικά, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των εκμεταλλεύσεων σε καραντίνα.
3. Σχέδιο επανασύστασης κοπαδιών και όχι μόνο εκρίζωση, με πλήρη κρατική κάλυψη του κόστους αγοράς νέων ζώων.
Χωρίς αυτά τα μέτρα, οι ίδιοι προειδοποιούν ότι δεκάδες μονάδες θα βάλουν «λουκέτο» μέχρι το τέλος του έτους.
Προοπτικές και επόμενα βήματα
Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ, σε τηλεδιάσκεψη με τους υπουργούς Γεωργίας Βουλγαρίας και Ρουμανίας, συμφώνησε στη δημιουργία ομάδας εργασίας για πιο αποτελεσματικό διασυνοριακό έλεγχο της ευλογιάς. Η διακρατική συνεργασία και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας είναι αναγκαίες, αλλά οι κτηνοτρόφοι ζητούν πρωτίστως άμεσες εσωτερικές λύσεις.
Στον ορίζοντα, οι ανακοινώσεις στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο ενδέχεται να περιλαμβάνουν πακέτο μέτρων για την κτηνοτροφία. Ωστόσο, αν μέχρι τότε δεν έχουν γίνει οι κρίσιμες πληρωμές και δεν έχουν διορθωθεί τα λάθη στη διαχείριση της ευλογιάς, ο κλάδος κινδυνεύει να μπει σε φάση μη αναστρέψιμης συρρίκνωσης.
