ΟΠΕΚΕΠΕ: Η κτηνοτροφία γράφει μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της: χιλιάδες θανατώσεις ζώων, δεκάδες εστίες ευλογιάς σε συνεχόμενα κύματα, οικογένειες χωρίς ρευστότητα και μονάδες που παλεύουν να σταθούν όρθιες.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Στην πολιτική αιχμή βρίσκονται τα δύο κρίσιμα ερωτήματα: πότε και πώς θα πληρωθούν οι αποζημιώσεις και τι «γέφυρα» ενισχύσεων θα τρέξει ώστε οι εκτροφές να μη σβήσουν.
Επισήμως, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων παραπέμπει σε ανακοινώσεις και εγκυκλίους του ΥΠΑΑΤ, ενώ ο ασφαλιστικός βραχίονας ζημιών στην παραγωγή παραμένει ο ΕΛΓΑ με τα τακτικά και έκτακτα εργαλεία του.
Η επιδημιολογική εικόνα και το «σπάσιμο» της αλυσίδας μετάδοσης
Το φετινό φθινόπωρο κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ θανατώσεων σε αρκετές περιφέρειες. Η ευλογιά «χτυπά» εντατικές και εκτατικές μονάδες με την ίδια σφοδρότητα, ενώ οι κτηνιατρικές οδηγίες επιμένουν σε αυστηρή βιοασφάλεια, κάθετο έλεγχο μετακινήσεων ζώων/οχημάτων και γρήγορη δήλωση ύποπτων περιστατικών. Σε επίπεδο ευρωπαϊκού πλαισίου, ο Κανονισμός για την Υγεία των Ζώων (Animal Health Law) και οι εκτελεστικοί κανόνες για μέτρα εξάλειψης/αποζημίωσης παρουσιάζονται στον θεσμικό οδηγό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ζωικές νόσους. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η χρηματοδότηση δεν είναι μονοδιάστατη: συνδυάζει εθνικούς πόρους, συγχρηματοδότηση ΕΕ για δαπάνες εξάλειψης και, κατά περίπτωση, κρατικές ενισχύσεις προσωρινού χαρακτήρα.
Τι καλύπτει – και τι δεν καλύπτει – ο ΕΛΓΑ
Στον πυρήνα των ερωτήσεων βρίσκεται ο ρόλος του ΕΛΓΑ. Τυπικά, ο Οργανισμός ασφαλίζει ζημιές στην αγροτική παραγωγή από φυσικούς κινδύνους, με ειδικά πρωτόκολλα για ζωικό κεφάλαιο. Στα περιστατικά υποχρεωτικής θανάτωσης λόγω επιζωοτιών, ο δρόμος των πληρωμών ανοίγει με πράξεις κτηνιατρικών αρχών και εκθέσεις εκτίμησης. Παράλληλα, όταν οι απώλειες εισοδήματοςδεν μπορούν να καλυφθούν από τα κλασικά εργαλεία, ενεργοποιούνται οι Κρατικές Οικονομικές Ενισχύσεις (ΚΟΕ/πρώην ΠΣΕΑ), τις οποίες επίσης διαχειρίζεται ο ΕΛΓΑ με ξεχωριστή απόφαση και φάκελο κόστους. Ταυτόχρονα, σε ευθυγράμμιση με τη νομοθεσία ανταγωνισμού, το Υπουργείο προσφεύγει κατά καιρούς σε de minimis για στοχευμένες «ενέσεις ρευστότητας» (π.χ. ζωοτροφές), στη βάση του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων στη γεωργία που περιγράφεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Με απλά λόγια:
• Για ζώα που θανατώθηκαν με απόφαση αρχών → αποζημίωση στη λογική «stamping out» (εθνικοί/ευρωπαϊκοί πόροι).
• Για παράπλευρες απώλειες εισοδήματος (μειωμένες γαλακτοπαραγωγές, χαμένα έσοδα) → ΚΟΕ/έκτακτα σχήματα από ΕΛΓΑ, ή/και de minimis με οριζόντια/περιφερειακά κριτήρια.
• Για πάγιες/ανασυγκρότηση → συνήθως εκτός κλασικού ΕΛΓΑ, με εργαλεία ΥΠΑΑΤ/Περιφερειών και ειδικά προγράμματα.
ΟΠΕΚΕΠΕ, ζωοτροφές και «ανάσες» ρευστότητας
Ενώ τρέχει η υγειονομική διαχείριση, οι μονάδες «διψούν» για ρευστό. Ο οριζόντιος πυλώνας παραμένει ο ΟΠΕΚΕΠΕ, που δρομολογεί τις άμεσες ενισχύσεις (προκαταβολές βασικής, συνδεδεμένες), προσφέροντας γέφυρα στα ταμεία εκτροφών μέχρι να ωριμάσουν οι φάκελοι αποζημιώσεων. Οι επίσημες ανακοινώσεις για πιστώσεις και συμπληρωματικές πληρωμές αναρτώνται στον ιστότοπο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Παράλληλα, η συζήτηση για στοχευμένες ενισχύσεις ζωοτροφών(μετά από διασταυρώσεις δικαιούχων/ζωικού κεφαλαίου) επιστρέφει στο τραπέζι ως άμεσο αντισταθμιστικό, ώστε να μη διακοπεί ο κύκλος εκτροφής μέχρι την επαναφορά του ζωικού πληθυσμού.
Τι «κλειδώνει» ως προς τις πληρωμές
Σύμφωνα με υπηρεσιακές πηγές, το χρονοδιάγραμμα που επιδιώκεται έχει τρεις κλωστές:
1. Ταχείες πράξεις αποζημίωσης για τις υποχρεωτικές θανατώσεις (στον βαθμό που οι κτηνιατρικές υπηρεσίες παραδίδουν έγκαιρα πλήρεις καταστάσεις).
2. Στοχευμένες έκτακτες ενισχύσεις (ΚΟΕ/de minimis) για να καλυφθούν οι απώλειες ζωοτροφών/εισοδήματος, χωρίς «διπλή χρηματοδότηση».
3. Επιτάχυνση πληρωμών ΟΠΕΚΕΠΕ (προκαταβολές/υπόλοιπα) με προτεραιοποίηση στις πληγείσες Π.Ε., ώστε να «γραφτεί» άμεσα καθαρό ταμείο στις εκτροφές.
Τι ζητούν οι κτηνοτρόφοι – και τι απαντά η πολιτεία
Οι οργανώσεις πιέζουν για ενιαίο πακέτο: συνδυασμό αποζημιώσεων θανάτωσης, ενισχύσεων ζωοτροφών, φοροελαφρύνσεων και διευκολύνσεων οφειλών (αναστολές/ρυθμίσεις). Το ΥΠΑΑΤ δηλώνει, σε ανοιχτή γραμμή με Περιφέρειες και Εθνική Κτηνιατρική Αρχή, ότι θα συμπληρώσει τη χρηματοδότηση όπου ο ΕΛΓΑ δεν «πιάνει» πλήρως τις απώλειες, παραπέμποντας σε επικαιροποιήσεις που θα αναρτηθούν στο minagric.gr.
Πέντε πρακτικές κινήσεις για να μη «χαθεί» χρόνος
• Δήλωση ζημιάς/θανατώσεων: Άμεση, με πλήρη στοιχεία μονάδας/αιγοπροβάτων και πρωτόκολλα θανατώσεων, ώστε να κλειδώσει ο φάκελος.
• Βεβαιώσεις εισοδήματος/γαλακτοπαραγωγής: Συγκεντρώστε τιμολόγια/δελτία παραλαβής, για να τεκμηριώσετε απώλειες εσόδων σε ΚΟΕ ή de minimis.
• Έλεγχος επιλεξιμότητας ΟΠΕΚΕΠΕ: Διορθώστε εκκρεμότητες (δηλώσεις, μεταβολές ΜΑΑΕ κ.ά.), παρακολουθώντας τις ανακοινώσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ
• Βιοασφάλεια – πρωτόκολλα: Εφαρμόστε αυστηρά τις οδηγίες (καραντίνα, απολυμάνσεις, ιχνηλάτηση), υπό το ευρωπαϊκό πλαίσιο που περιγράφεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ζωικές νόσους.
• Καταγραφή δαπανών: Κρατήστε αναλυτικά τιμολόγια ζωοτροφών/κτηνιατρικών· χρησιμεύουν για τον προσδιορισμό ενίσχυσης σε ΚΟΕ ή de minimis (θεσμικό πλαίσιο: state aid agriculture – EC).
Τι να περιμένουμε τους επόμενους μήνες
Η «μάχη» θα κριθεί στη συνέργεια: γρήγορες αποτιμήσεις/πληρωμές από ΕΛΓΑ, στοχευμένες οριζόντιες ενισχύσεις από ΥΠΑΑΤ, και ρυθμός πιστώσεων από ΟΠΕΚΕΠΕ. Παράλληλα, η ενίσχυση ελέγχων βιοασφάλειας και η πειθαρχία στις μετακινήσεις είναι προϋπόθεση για να μην «ξαναγεμίζουν» οι χάρτες με νέες εστίες. Στο τραπέζι θα μείνει και η συζήτηση για συμπληρωματικά σχήματα ζωοτροφών σε περιοχές με πολύ υψηλό επιδημιολογικό φορτίο, με την προϋπόθεση ότι θα κουμπώνουν με το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων (αναλυτικά, στο site της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για state aid στη γεωργία).
Το μήνυμα από την αγορά
Οι μονάδες χρειάζονται σίγουρο χρόνο και σίγουρο χρήμα. Χωρίς άμεσες αποζημιώσεις θανατώσεων, ενίσχυση ζωοτροφών και γρήγορες πιστώσεις ΟΠΕΚΕΠΕ, η επόμενη περίοδος θα γραφτεί με αποσύρσεις και αποδιάρθρωση παραγωγής. Αντιθέτως, ένα συνεκτικό πακέτο ΕΛΓΑ–ΥΠΑΑΤ–ΟΠΕΚΕΠΕ μπορεί να κρατήσει «ζωντανές» τις φάρμες, να σταθεροποιήσει τις τιμές γάλακτος/κρέατος και να δώσει ουσία στη μετάβαση προς πιο ανθεκτικά, βιοασφαλή σχήματα εκτροφής.
Μητσοτάκης: «Η μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι η πιο δύσκολη που μπορώ να θυμηθώ»
