ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΝΕΑ: Η κυβέρνηση προετοιμάζει πακέτο μέτρων «γρήγορης παρέμβασης» για την ευλογιά στα αιγοπρόβατα, που έχει γονατίσει την εγχώρια κτηνοτροφία επί σχεδόν έναν χρόνο.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Ανδρουλάκης από Χίο: Αδιανόητα όσα κάνει η κυβέρνηση με την εξεταστική του ΟΠΕΚΕΠΕ
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν στη Βουλή, εξετάζεται ΚΥΑ που θα απλοποιεί το καθεστώς αποζημιώσεων και θα προβλέπει άμεση προκαταβολή 200–250 ευρώ ανά ζώο με τη θανάτωση του μολυσμένου κοπαδιού, και στη συνέχεια πρόσθετη ενίσχυση 300–350 ευρώ ανά κεφάλι μέσω ειδικού προγράμματος αντικατάστασης ζωικού κεφαλαίου.
Η λογική είναι καθαρή: γρήγορο «ρευστό» για να μην καταρρεύσουν οι εκμεταλλεύσεις στο πρώτο σοκ και, έπειτα, χρηματοδότηση με όρους ανασύστασης του κοπαδιού όταν το επιδημιολογικό τοπίο επιτρέψει την αναπλήρωση.
Παράλληλα, «τρέχει» η πολυσυζητημένη ενίσχυση ζωοτροφών (de minimis) ύψους 63 εκατ. ευρώ με τρεις κλίμακες (4, 6 και 14 ευρώ/ζώο) και κατανομή που έχει «κλειδώσει» γεωγραφικά. Αν και ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε διαδικασίες από τις αρχές Αυγούστου, το χρονοδιάγραμμα μετατοπίστηκε, με κυβερνητικά στελέχη να ανεβάζουν τον πήχη προσδοκιών για πληρωμή στην τελευταία εβδομάδα Οκτωβρίου.
Στο παρασκήνιο, υπηρεσιακοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι το υπουργείο χρειάστηκε να αναζητήσει πρόσθετους πόρους, καθώς τα αρχικά 20 εκατ. για αποζημιώσεις Απριλίου–Σεπτεμβρίου δεν επαρκούσαν· σήμερα συζητείται «δίχτυ ασφαλείας» ώστε να μη μείνει εκτός κανένας πραγματικά πληττόμενος.
Η μεγάλη εικόνα: απώλειες, τιμές και αλυσίδα τροφίμων
Οι θανάτωσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου ξεπερνούν τις 300.000 κεφαλές, με πάνω από χίλιες εκτροφές να πλήττονται. Οι παραγωγοί υπολογίζουν ότι κάθε ζώο αποφέρει γύρω στα 1.000 ευρώ ετήσιο εισόδημα· άρα, η «μαύρη τρύπα» στην πρωτογενή παραγωγή ξεπερνά τα 300 εκατ. ευρώ.
Το αποτέλεσμα αντικατοπτρίζεται ήδη στις τιμές: το πρόβειο κρέας στην πόρτα του παραγωγού κινείται πλέον περίπου στα 4,5–4,8 €/κιλό (έναντι 3,5–3,8 €/κιλό προ κρίσης), ενώ στα αρνιά η τιμή παραγωγού έχει σκαρφαλώσει περίπου στα 9,5 €/κιλό (από 7,5 €/κιλό). Στη λιανική, οι αυξήσεις περνούν σταδιακά σε κρέας και γαλακτοκομικά, με το αιγοπρόβειο γάλα να τιμολογείται γύρω στα 1,40–1,60 €/κιλό, προοιωνίζοντας νέο κύκλο ανατιμήσεων στη φέτα και στο γιαούρτι.
Μέσα σε αυτή την πίεση, καταγράφονται και παρενέργειες: παραβάσεις στη βιοασφάλεια, παράνομες μετακινήσεις ή ταφές ζώων, αλλά και απόκρυψη κρουσμάτων για λίγες μέρες ακόμη παραγωγής γάλακτος. Το μήνυμα της πολιτείας είναι ότι τα μέτρα θα γίνουν αυστηρότερα, ειδικά αν συνεχιστεί η διασπορά.
Κυβερνητικές πηγές για ΟΠΕΚΕΠΕ: Aπροκάλυπτη εργαλειοποίηση και «κυνήγι μαγισσών»
Lockdown ή «stamping out»; Το σκληρό δίλημμα
Στο τραπέζι βρίσκεται σενάριο καθολικού lockdown μετακινήσεων ζώων, ως έσχατη λύση για να κοπεί η αλυσίδα μετάδοσης. Κανείς δεν το επιθυμεί –ούτε η αγορά γάλακτος που μπαίνει στη σεζόν, ούτε τα σφαγεία, ούτε η τυροβιομηχανία– όμως, αν δεν πετύχουν τα μέτρα εκρίζωσης, η απόφαση μπορεί να καταστεί αναπόφευκτη.
Με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ευλογιά στα αιγοπρόβατα είναι νόσος Κατηγορίας Α, με υποχρεωτικές ζώνες προστασίας/επιτήρησης, αυστηρή βιοασφάλεια και εφαρμογή «stamping out» (άμεση θανάτωση). Η πολιτική της μη ανορθόδοξης λύσης (γενικευμένος εμβολιασμός) παραμένει κυρίαρχη γραμμή στην ΕΕ, καθώς ο εμβολιασμός δυσχεραίνει τον εργαστηριακό διαχωρισμό μεταξύ εμβολιακού και άγριου στελέχους, ενώ θα έστελνε σήμα «ενδημικότητας» με αντίκτυπο στις εξαγωγές της φέτας.
Εδώ πατάει και η αγωνία των παραγωγών: ένα lockdown θα πιέσει μεν βραχυπρόθεσμα την αλυσίδα, αλλά η διαιώνιση του «σημερινού» κόστους εκρίζωσης χωρίς γρήγορο ορίζοντα αποζημιώσεων συνιστά εξίσου αδιέξοδο. Το οικονομικό βάρος των μέτρων βιοασφάλειας (350–500 €/μήνα/εκτροφή) επιβαρύνει και τους «υγιείς», που δικαίως ζητούν γρήγορες εκκαθαρίσεις αιτήσεων και σαφές πλάνο επανεκκίνησης.
Τι αλλάζει με αποζημιώσεις, φορο-ασφαλιστικές αναστολές και αντικατάσταση ζώων
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει προαναγγείλει διάταξη για αναβολή –όχι πάγωμα– φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων για όσους κτηνοτρόφους υποχρεώθηκαν σε θανάτωση, καθώς και απαλλαγές από δημοτικά τέλη. Οι πρώτες πληρωμές αποζημιώσεων για θανάτωση/ζημίες προχωρούν, με ενημερώσεις ότι έχουν ήδη κατευθυνθεί περίπου 30 εκατ. ευρώ για αιτήσεις έως 27/9, και ότι έχει ζητηθεί πρόσθετη πίστωση για το επόμενο κύμα.
Το κρίσιμο όμως ζήτημα είναι η «επόμενη μέρα». Το μέτρο 5.2 (αποκατάσταση ζωικού κεφαλαίου) δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί όσο υπάρχει ενεργή έξαρση· συνεπώς, η λύση που προκρίνεται είναι ενδιάμεσο χρηματοδοτικό εργαλείο για αντικατάσταση ζώων αμέσως μόλις το επιδημιολογικό περιβάλλον το επιτρέψει.
Εκεί «κουμπώνει» και η προτεινόμενη πρόσθετη ενίσχυση των 300–350 €/ζώο: δεν είναι γενική επιδότηση, αλλά γέφυρα για όσους πρέπει να ξαναστήσουν μονάδες από το μηδέν.
Τα «νούμερα» που καίνε: απογραφές, ΟΣΔΕ και πραγματικότητα
Στο δημόσιο διάλογο επανήλθε το χάσμα μεταξύ στατιστικών απογραφών και δηλώσεων ενισχύσεων. Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, το 2024 ο εθνικός στόλος αιγοπροβάτων διαμορφώθηκε περί τα 10,35 εκατ. κεφαλές, ενώ στο ΟΣΔΕ δηλώθηκαν περίπου 15,89 εκατ. – μια απόκλιση 50%+.
Οι οργανώσεις παραγωγών υποστηρίζουν ότι ο «πραγματικός» αριθμός ίσως είναι ακόμη χαμηλότερος από της ΕΛΣΤΑΤ. Σε κάθε περίπτωση, η ευλογιά έχει πλήξει σκληρά το ζωικό κεφάλαιο και «γράφει» ήδη βαθιά αποτύπωση σε γάλα, κρέας και τιμές ραφιού. Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας των μητρώων και η αυστηρή τήρηση βιοασφάλειας δεν είναι γραφειοκρατία· είναι προϋπόθεση για να μη χαθεί ολόκληρος κύκλος παραγωγής.
Τι ζητούν οι παραγωγοί – τι «υπόσχεται» το κράτος
Οι κτηνοτρόφοι θέλουν τρία πράγματα: (α) άμεση ρευστότητα με διαφανείς κανόνες, (β) καθαρό χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης κοπαδιών και (γ) εγγυήσεις ότι δεν θα χαθούν Συνδεδεμένες και λοιπές ενισχύσεις λόγω υποχρεωτικής θανάτωσης. Από κυβερνητικής πλευράς, το μήνυμα είναι ότι οι πόροι για ζωοτροφές είναι εξασφαλισμένοι, οι αποζημιώσεις «τρέχουν» και το εργαλείο αντικατάστασης θα είναι έτοιμο μόλις πέσει η καμπύλη κρουσμάτων. Το «κλειδί» είναι η συμμόρφωση: χωρίς αυστηρή εφαρμογή των απαγορεύσεων μετακινήσεων και πραγματική βιοασφάλεια, οι «σκληρές αποφάσεις» (βλέπε lockdown) θα έρθουν πιο κοντά.
