Μητσοτάκης: Η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, έχει χαρακτηριστεί από διπλωματικούς κύκλους ως η πιο κρίσιμη από τον Δεκέμβριο του 2023, όταν υπεγράφη η Διακήρυξη των Αθηνών.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Οι δύο ηγέτες, έπειτα από πολλές αναβολές και παρά τις αμοιβαίες επιφυλάξεις, συναντώνται για να δείξουν ότι ο διάλογος παραμένει ζωντανός, ενώ η διεθνής συγκυρία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει τεταμένη.
Οι στόχοι της Αθήνας
Η ελληνική πλευρά προσέρχεται με σταθερή θέση ότι η επικοινωνία δεν πρέπει να διακόπτεται ακόμη και όταν δεν υπάρχουν άμεσα περιθώρια συμφωνίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ, μέσα από ένα ευρύ εξοπλιστικό πρόγραμμα που συντονίζεται με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Παράλληλα, η Αθήνα έχει χαράξει «κόκκινες γραμμές», όπως η άρση του casus belli που εξακολουθεί να συντηρεί η τουρκική εθνοσυνέλευση. Η ελληνική κυβέρνηση σκοπεύει να θέσει το ζήτημα ευθέως, στέλνοντας μήνυμα και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι μια χώρα που απειλεί κράτος-μέλος δεν μπορεί να απαιτεί ειδικές σχέσεις ή προνόμια.
Η στρατηγική Ερντογάν
Ο Τούρκος πρόεδρος θέλει στη Γενική Συνέλευση να εμφανιστεί ως ηγέτης με διεθνή εμβέλεια, ικανός να εκπροσωπεί τον μουσουλμανικό κόσμο και να προβάλλει σκληρή στάση απέναντι στο Ισραήλ. Το αφήγημα αυτό, σύμφωνα με την Hurriyet, συνδέεται άμεσα με την προσπάθειά του να πείσει ότι η Τουρκία είναι περιφερειακή υπερδύναμη, ικανή να κινείται ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή.
Ωστόσο, το ζήτημα των ελληνοτουρκικών διαφορών παραμένει τροχοπέδη. Οι χάρτες για τα θαλάσσια πάρκα, το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και η υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου προκαλούν έντονες αντιδράσεις. Η Ελλάδα έχει ήδη κινηθεί μέσω της ΡΑΑΕΥ για να προωθήσει αδειοδοτήσεις στην περιοχή, με την Τουρκία να απαντά με διπλωματικές πιέσεις προς τη Λιβύη.
Η NAVTEX του «Πίρι Ρέις»
Λίγες ημέρες πριν από το ραντεβού στη Νέα Υόρκη, η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για το ερευνητικό «Πίρι Ρέις», προκαλώντας την αντίδραση της ελληνικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας. Παρότι το πλοίο παρέμενε στο λιμάνι της Σμύρνης, η κίνηση θεωρήθηκε «δοκιμαστική πρόκληση» σε περιοχή ελληνικής αρμοδιότητας.
Το ζήτημα αναμένεται να τεθεί στο τραπέζι από τον Έλληνα πρωθυπουργό, καθώς υπονομεύει την ίδια τη διαδικασία οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Η στάση των τουρκικών μέσων
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίζουν τη συνάντηση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Yeni Safakκάνει λόγο για «τελευταία ευκαιρία συνεννόησης», τονίζοντας ότι η Ελλάδα πρέπει να επιδείξει «ευελιξία» στο θέμα των θαλάσσιων ζωνών. Αντίθετα, η Cumhuriyet υποστηρίζει ότι η Άγκυρα έχει ήδη κερδίσει διπλωματικό έδαφος με τις πρωτοβουλίες της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την Hurriyet, η Άγκυρα θεωρεί ότι η Αθήνα προσπαθεί να μπλοκάρει την είσοδο της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE της Ε.Ε., κάτι που παρουσιάζεται ως «αδικαιολόγητη παρεμπόδιση».
Οι διεθνείς αντιδράσεις
Διεθνή πρακτορεία ειδήσεων καλύπτουν εκτενώς τη συνάντηση. Το Reuters σημειώνει ότι το ραντεβού «δοκιμάζει την αντοχή της ελληνοτουρκικής προσέγγισης», ενώ το Bloomberg τονίζει ότι η συζήτηση θα γίνει σε περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών πιέσεων λόγω Ουκρανίας και Γάζας.
Η Deutsche Welle επισημαίνει ότι η Ε.Ε. παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η συμπεριφορά της Τουρκίας στο Αιγαίο επηρεάζει άμεσα τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Το Κυπριακό και η Γάζα στο τραπέζι
Το Κυπριακό θα βρεθεί επίσης στο επίκεντρο, με την Άγκυρα να απορρίπτει κάθε συζήτηση για ομοσπονδία και να επιμένει στη λύση δύο κρατών. Η Αθήνα, σε στενό συντονισμό με τη Λευκωσία, αναμένεται να τονίσει ότι τέτοιες θέσεις είναι εκτός πλαισίου του ΟΗΕ.
Στη Γάζα, η Ελλάδα έχει κρατήσει ισορροπημένη στάση, ενώ ο Ερντογάν εμφανίζεται ως ο σκληρότερος επικριτής του Ισραήλ. Το χάσμα αυτό αναμένεται να δημιουργήσει επιπλέον εντάσεις, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος κατηγορεί ευθέως όσες χώρες δεν υιοθετούν τη δική του γραμμή ότι «συμμετέχουν σε γενοκτονία».
Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στη Νέα Υόρκη δεν είναι απλώς ένα ακόμη διμερές ραντεβού. Είναι μια δοκιμασία για τις αντοχές της ελληνοτουρκικής σχέσης, σε μια περίοδο που η γεωπολιτική αστάθεια ενισχύει τις προκλήσεις. Από το casus belli και τη NAVTEX του «Πίρι Ρέις» μέχρι την ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική και τη Γάζα, το τραπέζι είναι φορτωμένο με διαφωνίες.
Η Αθήνα θέλει να δείξει ότι δεν κλείνει τον δρόμο του διαλόγου, αλλά ούτε υποχωρεί στα κυριαρχικά της δικαιώματα. Η Άγκυρα, αντίθετα, επιδιώκει να εμφανιστεί ως περιφερειακός παίκτης με παγκόσμια επιρροή. Οι διεθνείς αναλυτές προειδοποιούν: η Νέα Υόρκη μπορεί να γίνει αφετηρία είτε για μια νέα ψυχραιμία στο Αιγαίο είτε για έναν κύκλο έντασης που θα δοκιμάσει ξανά τις ισορροπίες.
