ΟΠΕΚΕΠΕ: Αναστάτωση έχει προκαλέσει στον αγροτικό κόσμο ο χαρακτηρισμός χιλιάδων αγροτεμαχίων ως «κίτρινα» από το Σύστημα Παρακολούθησης Εκτάσεων (AMS) του ΟΠΕΚΕΠΕ, στο πλαίσιο των ελέγχων επιλεξιμότητας για το έτος 2025.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα, μεγάλο ποσοστό καλλιεργειών σε Μακεδονία, Θεσσαλία και Στερεά Ελλάδα θεωρήθηκαν «μη ενεργές» λόγω χαμηλής βλάστησης, κάτι που προκάλεσε κύμα διαμαρτυριών από συνεταιρισμούς και παραγωγούς.
Όπως αναφέρουν αγροτικοί φορείς, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το φετινό τσεκ, αλλά ενδέχεται να επηρεάσει και τις συνδεδεμένες ενισχύσεις. Ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων έσπευσε το βράδυ της 31ης Οκτωβρίου να εκδώσει διευκρινιστική ανακοίνωση, τονίζοντας ότι τα αγροτεμάχια αυτά δεν είναι «κόκκινα» ή μη επιλέξιμα, αλλά χαρακτηρίζονται «κίτρινα», δηλαδή χρειάζονται επικαιροποίηση στοιχείων και επανέλεγχο.
Γιατί εμφανίστηκαν τα «κίτρινα» αγροτεμάχια
Το monitoring της ΕΕ εντόπισε «χαμηλή βλάστηση» ή διακοπή καλλιέργειας σε εκτάσεις που είχαν συγκομιστεί νωρίς ή βρίσκονταν σε αγρανάπαυση, με αποτέλεσμα να επισημανθούν ως μη καλλιεργημένες. Ωστόσο, οι Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών υποστηρίζουν ότι οι εκτάσεις αυτές είναι νόμιμα δηλωμένες στο ΟΣΔΕ, με πραγματική παραγωγή, και ότι τα δορυφορικά δεδομένα δεν αποτυπώνουν ορθά τις τοπικές συνθήκες.
«Το σύστημα δεν μπορεί να αναγνωρίσει χαμηλές καλλιέργειες, όπως φακές, τριφύλλι ή αρακάς. Κινδυνεύουμε να χάσουμε επιδοτήσεις εξαιτίας λανθασμένων εικόνων», ανέφερε χαρακτηριστικά συνεταιριστής από τον Έβρο.
Τι αποφάσισε ο ΟΠΕΚΕΠΕ
Σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, τα αποτελέσματα του AMS δεν θα επηρεάσουν την προκαταβολή ή την εξόφληση της βασικής ενίσχυσης. Οι πληρωμές θα πραγματοποιηθούν κανονικά μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2025, ενώ ο πρώτος επανέλεγχος θα ξεκινήσει εντός Δεκεμβρίου.
Η διαδικασία θα επαναληφθεί τουλάχιστον δύο ακόμη φορές έως τον Απρίλιο του 2026, πριν την εξόφληση των συνδεδεμένων ενισχύσεων. Ο Οργανισμός καλεί όλους τους δικαιούχους να προχωρήσουν προληπτικά σε επανέλεγχο των γεωχωρικών δεδομένων των αιτήσεών τους μέσω της πλατφόρμας ΟΣΔΕ, ώστε να διορθωθούν τυχόν σφάλματα και να απεικονίζεται η πραγματική κατάσταση των εκτάσεων.
Τι ισχύει για τις πληρωμές του Νοεμβρίου
Η ΑΑΔΕ σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επιβεβαίωσε ότι μέσα στον Νοέμβριο θα γίνει η πληρωμή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης, ύψους 550–600 εκατ. ευρώ, ενώ η επιστροφή του ΕΦΚ για το αγροτικό πετρέλαιο θα ολοκληρωθεί την πρώτη εβδομάδα του μήνα.
Παράλληλα, μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου προγραμματίζεται η καταβολή του Μέτρου 23 για ζημιές παραγωγής ύψους 178 εκατ. ευρώ και των πρώτων αποζημιώσεων του ΕΛΓΑ, που θα φτάσουν τα 170 εκατ. ευρώ. Όπως επισημαίνει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η εξόφληση της βασικής ενίσχυσης και των συνδεδεμένων θα ολοκληρωθεί σταδιακά έως την άνοιξη του 2026.
Νέα μέτρα: «50χίλιαρο» και «πληρωμή κρίσης» για τους κτηνοτρόφους
Την ίδια ώρα, το ΥΠΑΑΤ προχωρά σε δύο νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη στήριξη μικρών κτηνοτροφικών μονάδων και την αντιμετώπιση των συνεπειών των ζωονόσων. Σύμφωνα με πληροφορίες από το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε., ο υπουργός Κώστας Τσιάρας ζήτησε την άμεση ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών μηχανισμών για να στηριχθούν οι παραγωγοί που πλήττονται από αυξημένα κόστη και μειωμένη παραγωγή.
Το πρώτο πρόγραμμα αφορά εφάπαξ ενίσχυση έως 50.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση, στο πλαίσιο του νέου μέτρου στήριξης μικρών εκμεταλλεύσεων. Πρόκειται για την επανενεργοποίηση του παλιού Μέτρου 6.3, το οποίο είχε ενεργοποιηθεί στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο με στόχο να βοηθήσει μικρές αγροτικές επιχειρήσεις να παραμείνουν βιώσιμες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τα έγγραφα του Omnibus για την τροποποίηση των Κανονισμών ΕΕ 2021/2115 και 2021/2116, προτείνει πλέον η μέγιστη ενίσχυση να φτάσει έως και 75.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση, εφόσον εξασφαλιστούν τα απαραίτητα κονδύλια. Ωστόσο, το ρεαλιστικό ποσό αναμένεται να διαμορφωθεί γύρω στα 20.000–25.000 ευρώ, ώστε να ενταχθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι δικαιούχοι.
Το δεύτερο εργαλείο είναι η λεγόμενη «πληρωμή κρίσης», που θα λειτουργήσει ως μηχανισμός άμεσης αποζημίωσης για κτηνοτρόφους που επλήγησαν από ζωονόσους. Το πρόγραμμα αυτό, αντίστοιχο με το Μέτρο 23, θα διαθέσει 73,4 εκατ. ευρώ για το 2025 και άλλα τόσα για το 2026. Οι αποζημιώσεις θα καταβάλλονται όταν η ζημιά υπερβαίνει το 30% της παραγωγής ή του ζωικού κεφαλαίου της εκμετάλλευσης.
Οι προϋποθέσεις και τα ερωτήματα
Το Υπουργείο διευκρινίζει ότι το νέο μέτρο για τις μικρές εκμεταλλεύσεις θα απευθύνεται κυρίως στην κτηνοτροφία, ωστόσο εξετάζεται αν μπορεί να καλύψει και μεικτές μονάδες ή μικρούς παραγωγούς φυτικής παραγωγής. Εκκρεμεί επίσης ο καθορισμός των κριτηρίων ένταξης (Τυπική Απόδοση, τιμολόγια, ύψος ενισχύσεων), αλλά και το αν οι ενισχύσεις αυτές θα θεωρηθούν de minimis, ώστε να μην προκύψει πρόβλημα διπλής χρηματοδότησης.
Οι κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί χαιρετίζουν την πρωτοβουλία, ζητώντας ωστόσο εγγυήσεις για άμεση εφαρμογή και σαφές χρονοδιάγραμμα. Όπως αναφέρουν, «οι ζημιές από ζωονόσους και οι αυξήσεις στις ζωοτροφές έχουν οδηγήσει εκατοντάδες μονάδες στο χείλος του λουκέτου».
Τι σημαίνει ο επανέλεγχος για τους αγρότες
Ο επανέλεγχος των «κίτρινων» αγροτεμαχίων τον Δεκέμβριο θεωρείται κρίσιμος για την ομαλή ροή πληρωμών. Οι παραγωγοί καλούνται να διορθώσουν στοιχεία μέσω των ΚΥΔ, να υποβάλουν φωτογραφίες πεδίου και να επιβεβαιώσουν την καλλιεργητική δραστηριότητα. Σε διαφορετική περίπτωση, οι εκτάσεις μπορεί να μετατραπούν σε «κόκκινες» και να εξαιρεθούν από τις συνδεδεμένες ενισχύσεις του 2026.
Όπως σημειώνει αγροτικός παράγοντας της Θεσσαλίας, «αν ο επανέλεγχος δεν γίνει με διαφάνεια, χιλιάδες παραγωγοί κινδυνεύουν να χάσουν χρήματα για λάθος που δεν έκαναν οι ίδιοι».
Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική για την αγροτική οικονομία:
• Ο επανέλεγχος των εκτάσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ τον Δεκέμβριο.
• Οι πληρωμές βασικής ενίσχυσης και Μέτρου 23 μέσα στον Νοέμβριο.
• Και η ενεργοποίηση των νέων μέτρων στήριξης για την κτηνοτροφία στις αρχές του 2026.
Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια φάση διόρθωσης λαθών και ανασυγκρότησης εμπιστοσύνηςανάμεσα στους αγρότες και τη διοίκηση. Όπως εύστοχα είπε συνεταιριστής από την Ορεστιάδα:
«Το monitoring μπορεί να βλέπει από το διάστημα, αλλά η πραγματική καλλιέργεια φαίνεται στο χωράφι».
