ΟΠΕΚΕΠΕ: Χιλιάδες παραγωγοί που είδαν τις ενισχύσεις τους να «κόβονται» από το monitoring και τα λάθη στον ΑΤΑΚ περιμένουν από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να αποδείξουν στην πράξη ότι «κανένας πραγματικός αγρότης δεν θα χάσει την ενίσχυσή του».
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Στο χωράφι όμως, η εικόνα είναι διαφορετική: κίτρινα αγροτεμάχια στην οθόνη, μηδενικές πιστώσεις στους λογαριασμούς και μια αγορά ελαιολάδου που τρέχει με 5,20–5,40€/κιλό την ώρα που η Ιταλία κινείται στη ζώνη των 8,00–8,50€/κιλό.
Monitoring & ΑΤΑΚ: η ψηφιακή «τσιμπίδα» που άφησε εκτός χιλιάδες παραγωγούς
Στις τελευταίες πληρωμές προκαταβολής βασικής ενίσχυσης και μέτρων ΠΑΑ, σημαντικός αριθμός παραγωγών έμεινε εκτός, με τα ΚΥΔ να δείχνουν ως βασικό λόγο τον συνδυασμό monitoring και ελέγχων σε ενοικιαζόμενα αγροτεμάχια με προβληματικό ΑΤΑΚ. Καλλιέργειες που δεν «γράφουν» καθαρά στους δορυφόρους, μικτές χρήσεις και παλιές μισθώσεις χωρίς σωστά στοιχεία γης δημιούργησαν έναν εκρηκτικό συνδυασμό.
Σύμφωνα με κυβερνητικές δηλώσεις, κανείς πραγματικός παραγωγός δεν κινδυνεύει να χάσει οριστικά τα δικαιώματά του, ενώ μέχρι το τέλος του χρόνου υπόσχονται εξόφληση για όσους είχαν «κίτρινα» αγροτεμάχια ή εκκρεμότητες στον ΑΤΑΚ. Την ίδια στιγμή, περίπου 2.000 ΑΦΜ παραμένουν δεσμευμένα λόγω ερευνών και άλλα 44.000 πέρασαν από διαδικασία διασταύρωσης, με ειδική αναφορά σε 11.000 αγρότες –κυρίως στην Κεντρική Μακεδονία– που μπήκαν σε ιδιότυπο καθεστώς αναμονής λόγω λαθών στον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου.
Αγροτικοί φορείς ζητούν από το myDATA και την ΑΑΔΕ να μην αντιμετωπίζουν τους αγρότες σαν μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά να δώσουν ουσιαστικό παράθυρο διορθώσεων στα μισθωτήρια, στην αντιστοίχιση ΑΤΑΚ και στη χαρτογράφηση των τεμαχίων. Παράλληλα, για τα λάθη του monitoring ζητούν επιστροφή στην πρακτική των προηγούμενων ετών: αποστολή φωτογραφιών αγροτεμαχίων και χωράφι–χωράφι έλεγχος εκεί όπου ο δορυφόρος «μπερδεύεται».
Τα 200 εκατ. της βασικής, οι συνδεδεμένες και τα eco-schemes
Στο παρασκήνιο του θυμού, «κάθονται» περίπου 200 εκατ. ευρώ δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης που δεν συμπεριλήφθηκαν στην προκαταβολή του 2025, συν 63 εκατ. ευρώ που περισσεύουν από τον προϋπολογισμό της βασικής και παραμένουν αδιάθετα. Αυτά τα ποσά, μετά τις ενστάσεις για «κιτρινισμένα» αγροτεμάχια, κοφτολίβαδα, ΚΑΕΚ και ΑΤΑΚ, θα μπουν στον κοινό κουβά για ανακατανομή.
Με βάση τα στοιχεία των προηγούμενων ετών, για να «πιάσουν» οι συνδεδεμένες το μέγιστο δυνατό πλαφόν χρειάζονται περίπου 18 επιπλέον εκατομμύρια. Το περιθώριο αύξησής τους είναι περιορισμένο, καθώς η Ελλάδα ήδη διοχετεύει σχεδόν το 14,1% του εθνικού φακέλου στη συνδεδεμένη στήριξη. Το μεγαλύτερο κομμάτι της αναδιανομής φαίνεται πως θα κινηθεί προς τα οικολογικά σχήματα, όπου δεν υπάρχει αυστηρό ανώτατο πλαφόν.
Στα eco–schemes, τα διαθέσιμα 425 εκατ. ευρώ μπορούν να αυξηθούν ώστε να μειωθούν οι περικοπές στα πριμ που τα δύο προηγούμενα χρόνια έφτασαν μέχρι και το –55%. Ειδικά στα βιολογικά, αγροτοσυνδικαλιστές υποστηρίζουν ότι φέτος, με λιγότερους δικαιούχους, είναι η πρώτη φορά που υπάρχει πραγματική δυνατότητα να δοθούν τα ποσά σχεδόν ατόφια, εφόσον η πολιτική ηγεσία αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες της νέας ΚΑΠ και των στρατηγικών σχεδίων της ΕΕ για την αγροτική πολιτική.
Βοσκότοποι, ιστορικά δικαιώματα και το «αίνιγμα» των 13.451 κτηνοτρόφων
Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί η υπόθεση των 13.451 κτηνοτρόφων που, εξαιτίας της κατανομής βοσκοτόπων με βάση την πρόσφατη ΚΥΑ, δεν έλαβαν τα στρέμματα που αντιστοιχούν στο ζωικό τους κεφάλαιο. Εκεί ανοίγει μια επικίνδυνη συζήτηση: αν η αποζημίωση γίνει μέσω βασικής ενίσχυσης, ουσιαστικά επανέρχεται από το παράθυρο η λογική των «ιστορικών δικαιωμάτων» με ευνοημένη μία κατηγορία παραγωγών έναντι των υπολοίπων.
Στο τραπέζι υπάρχει και η λύση της συμπληρωματικής καταβολής βάσει τεκμηρίων παραγωγής – παραδόσεις γάλακτος, κρέατος ή αγορά ζωοτροφών. Εδώ ο ρόλος του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, μέσω του συστήματος «ΑΡΤΕΜΙΣ», είναι κρίσιμος, καθώς τα στοιχεία του θα χρησιμοποιηθούν για να μην αδικηθεί κανένας πραγματικός παραγωγός. Οι κτηνοτροφικές οργανώσεις πάντως προειδοποιούν: αν οι ενισχύσεις δοθούν με τρόπο που νομιμοποιεί τις στρεβλώσεις στους βοσκότοπους, η κοινωνική πίεση θα χτυπήσει κόκκινο.
Μέτρο 23, βιολογική κτηνοτροφία και «ανάσα» μέχρι τέλος του έτους
Στο μέτωπο των άμεσων πληρωμών, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης ανακοίνωσε ότι μέσα στην εβδομάδα θα τρέξει το Μέτρο 23, τα παλιά Βιολογικά κτηνοτροφίας και οι Σπάνιες Φυλές 2024, με στόχο οι συνολικές καταβολές μέχρι την Πρωτοχρονιά να ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ. Για έναν παραγωγό που είδε τη βασική προκαταβολή να μηδενίζεται, οι πληρωμές αυτές είναι το μοναδικό οξυγόνο για να καλύψει δάνεια, εφόδια, εργόσημα και οικογενειακές υποχρεώσεις.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναπροσδιορισμού των ποσοτήτων αγροτικού πετρελαίου ανά καλλιέργεια, ενώ εξετάζεται και η παράταση των εκπτώσεων στο αγροτικό ρεύμα μέσω προγραμμάτων τύπου «Γαία». Στο αγροτικό χωριό, όμως, το ερώτημα είναι απλό: θα φτάσουν τα χρήματα εγκαίρως στον σωστό λογαριασμό, ή θα χαθούν πάλι στην «κόλαση» των διασταυρώσεων μεταξύ ΟΠΕΚΕΠΕ, Υπουργείου Οικονομικών και λοιπών υπηρεσιών;
Ελαιόλαδο: 5,20–5,40€ στην Πελοπόννησο, 8,50€ στην Ιταλία, μισή τιμή στην Τυνησία
Την ίδια ώρα, στην αγορά του ελαιολάδου αποκαλύπτεται σταδιακά το μέγεθος της στενότητας. Σε περιοχές της Πελοποννήσου και της Κρήτης, τα ποιοτικά εξαιρετικά παρθένα «τρεις γραμμές» πληρώνονται πλέον 5,20–5,40€/κιλό, με τα ελαιοτριβεία να αλλάζουν τιμοκαταλόγους σχεδόν κάθε μέρα καθώς κυνηγούν τις καλές παρτίδες. Η συγκομιδή έχει καθυστερήσει λόγω συνεχόμενων βροχοπτώσεων, ενώ οι ποσότητες είναι εμφανώς μειωμένες σε σχέση με μία κανονική χρονιά.
Στη νότια Ιταλία, οι μέσες τιμές επέστρεψαν στη ζώνη των 8,00–8,50€/κιλό, με κορυφές γύρω στα 9,00€/κιλό για επιλεγμένα έξτρα παρθένα. Στις βόρειες περιοχές και στα βιολογικά ΠΟΠ, οι τιμές των 10–14,50€/κιλό δείχνουν πόσο «σφιχτή» είναι η ευρωπαϊκή αγορά. Την ίδια ώρα, η Τυνησία εξελίσσεται σε δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα παγκοσμίως, με μαζικές φυτεύσεις και εξαγωγές σε τιμές σχεδόν μισές σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, σύμφωνα με τα στοιχεία του εθνικού παρατηρητηρίου γεωργίας της χώρας.
Για τους Έλληνες παραγωγούς, αυτή η διεθνής εικόνα σημαίνει δύο πράγματα: από τη μία, οι τιμές παραγωγού έχουν πιθανό περιθώριο ανόδου εφόσον επιβεβαιωθούν οι ελλείψεις ποιοτικού προϊόντος. Από την άλλη, η πίεση από φθηνότερα «μείγματα» τρίτων χωρών στην ευρωπαϊκή αγορά λιανικής μπορεί να συγκρατήσει τα περιθώρια κέρδους. Το στοίχημα είναι αν η εσωτερική αγορά και οι εξαγωγείς θα αναγνωρίσουν στην πράξη τη σπανιότητα και την ποιότητα του ελληνικού ελαιολάδου ή αν θα δούμε πάλι το γνωστό φαινόμενο «χρυσό λάδι – φθηνή τιμή παραγωγού».
Το μήνυμα του χωραφιού
Σε αυτό το πλαίσιο, οι αγρότες βλέπουν ένα οξύ παράδοξο: την ώρα που οι δείκτες της ΚΑΠ μιλούν για «σταθερότητα, πράσινη μετάβαση και ψηφιακό εκσυγχρονισμό», η καθημερινότητά τους καθορίζεται από μπλοκαρισμένες πληρωμές, κίτρινα τεμάχια, ΑΤΑΚ που δεν «κουμπώνει» και μια διεθνή αγορά ελαιολάδου που τιμολογεί ψηλά το προϊόν, αλλά αφήνει χαμηλά το καθαρό αγροτικό εισόδημα.
Αν η κυβέρνηση θέλει πραγματικά να προλάβει νέα μπλόκα στους δρόμους, το επόμενο δίμηνο θα είναι καθοριστικό: διαφάνεια στις εκκαθαρίσεις, επιτάχυνση των διορθώσεων σε monitoring και ΑΤΑΚ, γενναία αναδιανομή προς τα οικολογικά σχήματα και ξεκάθαρο σήμα ότι οι πραγματικοί παραγωγοί μπαίνουν μπροστά – όχι στο τέλος της ουράς. Μέχρι τότε, στα καφενεία της επαρχίας μια φράση ακούγεται όλο και πιο συχνά: «το λάδι πήγε 5,40€, αλλά στην τσέπη μέσα είναι σαν να ’ναι 3».
