ΕΦΚΑ: Μια δύσκολη χρονιά ξεκινά για 1,4 εκατομμύρια ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2026 αυξάνονται εκ νέου οι ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΦΚΑ κατά 2,6%.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης-tilegrafimanews.gr
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Πρόκειται για τη τέταρτη συνεχόμενη ετήσια αύξηση, μετά το 9,6% του 2023, το 3,46% του 2024 και το 2,7% του 2025 — συνολικά δηλαδή 18,36% μέσα σε τρία χρόνια.
Παράλληλα, το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας (ΒΕΑ) επαναφέρει το αίτημα για γενναία ρύθμιση οφειλών έως 120 δόσεις, καθώς τα υφιστάμενα σχήματα των 24 ή 48 δόσεων έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), πάνω από τις μισές ρυθμίσεις χρεών “σπάνε”, ενώ μόλις ένας στους δέκα οφειλέτες καταφέρνει να αποπληρώσει ολοκληρωτικά τη ρύθμιση στην οποία έχει ενταχθεί.
Ποιοι επηρεάζονται από τις αυξήσεις
Η νέα αναπροσαρμογή αφορά όλους τους μη μισθωτούς — ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους, επιστήμονες και αγρότες — οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα έως 31 Ιανουαρίου 2026 να επιλέξουν νέα ασφαλιστική κατηγορία μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας του ΕΦΚΑ.
Η επιλογή αυτή θα καθορίσει το ύψος των εισφορών για το 2026 αλλά και το ύψος της μελλοντικής σύνταξης.
Όπως εξηγεί το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η ετήσια προσαρμογή των εισφορών βασίζεται σε αυτόματο μηχανισμό τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, που συνδέεται με τον δείκτη τιμών καταναλωτή της Eurostat και τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
Ωστόσο, για τη συντριπτική πλειονότητα των μη μισθωτών, η αύξηση αυτή δεν συνοδεύεται από αύξηση εισοδήματος, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο.
Οι οφειλές “πνίγουν” τους επαγγελματίες
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΝΥΠΕΚΚ, 7 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες χρωστούν στον ΕΦΚΑ.
Περίπου 300.000 από αυτούς δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη λόγω ανεξόφλητων οφειλών.
Το συνολικό ύψος των οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία ξεπερνά τα 22,14 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περισσότερα από 14 δισ. ευρώ προέρχονται από παλαιές ρυθμίσεις που κατέρρευσαν.
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΕΦΚΑ για την “Επιλογή Ασφαλιστικής Κατηγορίας Κύριας και Επικουρικής Ασφάλισης” έχει τεθεί σε λειτουργία από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, και οι ασφαλισμένοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση για αλλαγή κατηγορίας.
Σε περίπτωση που δεν υποβάλουν αίτηση, διατηρείται αυτόματα η κατηγορία του προηγούμενου έτους.
Η “παγίδα” των χαμηλών εισφορών
Πάνω από 1 εκατομμύριο επαγγελματίες παραμένουν στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, η οποία έχει το χαμηλότερο ασφάλιστρο αλλά και τις χαμηλότερες μελλοντικές συντάξεις.
Όπως εξηγούν ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης, η επιλογή αυτή δημιουργεί μια “παγίδα φθηνών εισφορών – φτωχών συντάξεων”, καθώς οι συντάξεις μετά από 40 χρόνια ασφάλισης σπάνια ξεπερνούν τα 800 ευρώ μεικτά.
Η Eurostat έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες με το μεγαλύτερο χάσμα ανταποδοτικότητας μεταξύ εισφορών και συντάξεων στην Ε.Ε.
Όσο περισσότερο μένει ένας ασφαλισμένος σε χαμηλή κατηγορία, τόσο δυσκολότερα μπορεί να αυξήσει τη σύνταξή του, ακόμη κι αν επιλέξει υψηλότερη κατηγορία λίγα χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση.
Το αίτημα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας
Με βάση την τελευταία έκθεση του ΚΕΑΟ για το γ’ τρίμηνο του 2025, περισσότερες από οι μισές ενεργές ρυθμίσεις έχουν χαθεί, ενώ χρέη ύψους 22,14 δισ. ευρώ έχουν βγει εκτός ρύθμισης.
Ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ), Κωνσταντίνος Δαμίγος, ζητά από την κυβέρνηση νέα ρύθμιση 120 δόσεων, προσαρμοσμένη στα πραγματικά εισοδήματα των επαγγελματιών.
Όπως τονίζει, «τα σχήματα των 24 ή 48 δόσεων δεν ανταποκρίνονται στις οικονομικές δυνατότητες της μικρομεσαίας επιχείρησης. Χωρίς ρύθμιση 120 δόσεων, οι επαγγελματίες θα συνεχίσουν να χάνουν ρυθμίσεις και να διογκώνουν τα χρέη τους».
Το ΒΕΑ θεωρεί ότι μια τέτοια λύση δεν συνιστά παραχώρηση, αλλά προϋπόθεση βιωσιμότητας για την αγορά και τα ταμεία.
Ποιο είναι το σχέδιο του ΚΕΑΟ
Το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), σε συνεργασία με τον ΕΦΚΑ και το Υπουργείο Οικονομικών, επεξεργάζεται ένα νέο μοντέλο ρύθμισης, το οποίο θα συνδέει τη μηνιαία δόση με το πραγματικό εισόδημα του οφειλέτη και όχι με σταθερό ποσό.
Σύμφωνα με στελέχη του ΚΕΑΟ, η ρύθμιση των 120 δόσεων που εφαρμόστηκε το 2019 είχε αποδώσει πολλαπλάσια σε σχέση με τα μεταγενέστερα σχήματα, εξασφαλίζοντας υψηλότερη συμμόρφωση και μεγαλύτερη είσπραξη.
Το πρόβλημα των “ανενεργών” ρυθμίσεων
Η τελευταία έκθεση του ΚΕΑΟ δείχνει ότι μόλις το 10% των οφειλετών καταφέρνει να ολοκληρώσει τις ρυθμίσεις του.
Οι υπόλοιποι είτε χάνουν τις δόσεις λόγω καθυστερήσεων, είτε διακόπτουν τις πληρωμές υπό το βάρος των αυξανόμενων εισφορών.
Έτσι, οι οφειλές επανέρχονται, επιβαρύνονται με τόκους και πρόστιμα και τελικά καθίστανται ανεπίδεκτες είσπραξης.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) σε συνεργασία με το ΚΕΑΟ προετοιμάζει διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων, ώστε κάθε καθυστέρηση καταβολής να εντοπίζεται αυτόματα, με στόχο την έγκαιρη ειδοποίηση και αποφυγή απώλειας ρύθμισης.
Η «ασφυξία» των μικρών επαγγελματιών
Η συνεχής αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών, σε συνδυασμό με την πίεση από την ακρίβεια και τη φορολογία, δημιουργεί πολλαπλή οικονομική ασφυξία για μικρές επιχειρήσεις και αγρότες.
Οι επαγγελματίες ζητούν από την κυβέρνηση να συνδέσει τις εισφορές με το πραγματικό εισόδημα, όπως ισχύει σε άλλα κράτη της Ε.Ε., και όχι με σταθερές κατηγορίες.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ προειδοποιεί ότι εάν δεν ληφθούν διορθωτικά μέτρα, το 2026 θα είναι η χρονιά με το υψηλότερο ποσοστό απλήρωτων εισφορών της τελευταίας δεκαετίας.
Το 2026 διαμορφώνει ένα δίλημμα επιβίωσης για τους μη μισθωτούς:
Από τη μία, καλούνται να πληρώσουν αυξημένες εισφορές,
από την άλλη, να αντεπεξέλθουν σε παλαιές οφειλές χωρίς επαρκή ρύθμιση.
Το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας και η ΕΝΥΠΕΚΚ ζητούν συντονισμένες παρεμβάσεις ώστε η αγορά να αναπνεύσει και τα ταμεία να ενισχυθούν.
Η κυβέρνηση, σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Εργασίας, εξετάζει στοχευμένη ρύθμιση έως 120 δόσεις εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026, με στόχο την αποσυμφόρηση του ΚΕΑΟ και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
