ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ: Αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να εισαχθεί στη Βουλή των Ελλήνων η τροπολογία που μεταφέρει τη συντήρηση και την ευθύνη φύλαξης του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, προβλέποντας παράλληλα ποινές φυλάκισης έως δύο ετών για όσους παραβιάζουν το νέο πλαίσιο.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η κυβέρνηση τονίζει πως στόχος είναι η προστασία ενός ιστορικού συμβόλου, ωστόσο στο δημόσιο διάλογο αναπτύσσονται έντονες αντιδράσεις, με μερίδα πολιτών, νομικών και κομμάτων να κάνουν λόγο για «περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του tilegrafimanews.gr, ήδη έχουν διατυπωθεί «φωνές υπέρ και κατά» της πρωτοβουλίας. Ορισμένοι πολίτες και απόστρατοι στηρίζουν την κίνηση του Πρωθυπουργού, θεωρώντας την «πράξη αποκατάστασης της ιερότητας του χώρου», ενώ άλλοι βλέπουν σε αυτήν «μια προσπάθεια αποστείρωσης του δημόσιου χώρου από κάθε κοινωνική διαμαρτυρία».
Τι προβλέπει η τροπολογία
Η τροπολογία που φέρνει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας καθορίζει ρητά ότι η συντήρηση, η φύλαξη και η ανάδειξη του Μνημείου θα αποτελούν αποκλειστική ευθύνη του στρατιωτικού επιτελείου, ενώ η αστυνόμευση θα παραμείνει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και της Ελληνικής Αστυνομίας.
Η ρύθμιση εισάγει, επιπλέον, ποινές φυλάκισης έως δύο ετών για όσους επιχειρούν να τοποθετήσουν αντικείμενα, σκηνές ή πάγκους στον χώρο του Μνημείου. Παράλληλα, ορίζει ότι η παρουσία πολιτικών πανό ή κάθε μορφής διαμαρτυρίας θα τιμωρείται με διοικητικά πρόστιμα και ποινικές κυρώσεις.
Όπως διευκρίνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, «το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη θα είναι πλέον αποκλειστικά χώρος τιμής και μνήμης για τους ήρωες της πατρίδας. Καμία εκδήλωση διαμαρτυρίας, καμία πορεία, τίποτα που να αλλοιώνει τον ιερό χαρακτήρα του».
Οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού και το πολιτικό μήνυμα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παραστεί προσωπικά στη Βουλή, υποστηρίζοντας την ανάγκη «προστασίας της ιστορικής μνήμης». Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν πως η παρέμβαση δεν αφορά «αντιπαράθεση με πονεμένους ανθρώπους», αλλά «κίνηση υπέρ των ηρώων που έπεσαν υπέρ πατρίδος».
Η απόφαση να μην σβηστούν τα ονόματα των θυμάτων των Τεμπών που γράφτηκαν με σπρέι στο Μνημείο, αλλά να παραμείνουν μέχρι να σβηστούν φυσικά με τον καιρό, ερμηνεύτηκε από ορισμένους ως ένδειξη σεβασμού. Για άλλους, όμως, αποτελεί «ημιτελή λύση» που δεν αντιμετωπίζει τη βαθύτερη κοινωνική οργή.
Οι συγκρίσεις με το εξωτερικό
Το Υπουργείο Εξωτερικών και το Μέγαρο Μαξίμου επικαλούνται διεθνή παραδείγματα για να ενισχύσουν την επιχειρηματολογία τους:
• Στο Παρίσι, η Αψίδα του Θριάμβου προστατεύεται από το 1923 με αυστηρή απαγόρευση κάθε διαδήλωσης.
• Στη Ρώμη, το Altare della Patria φυλάσσεται 24 ώρες το 24ωρο και καμία πολιτική εκδήλωση δεν επιτρέπεται.
• Στο Λονδίνο, το Cenotaph της Whitehall παραμένει αμιγώς χώρος τιμής από το 1919.
• Στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Arlington National Cemetery, η πρόσβαση είναι αυστηρά ελεγχόμενη και κάθε εκδήλωση διαμαρτυρίας απαγορεύεται δια νόμου.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η Ελλάδα «οφείλει να ευθυγραμμιστεί με διεθνείς πρακτικές», προστατεύοντας έναν χώρο εθνικού συμβολισμού στο κέντρο της πρωτεύουσας.
Οι αντιδράσεις των κομμάτων
Η αντιπολίτευση εκφράζει επιφυλάξεις για τον τρόπο που προωθείται η τροπολογία. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης καλείται, όπως ανέφερε το Μαξίμου, «να ξεκαθαρίσει αν θα σταθεί υπέρ της διαφύλαξης του ιερού συμβολισμού του Μνημείου ή θα επιλέξει τη σιωπή».
Ο ΣΥΡΙΖΑ σε ανεπίσημη τοποθέτησή του κάνει λόγο για «επικοινωνιακή εργαλειοποίηση της εθνικής μνήμης» και προειδοποιεί ότι «η κυβέρνηση δεν μπορεί να ποινικοποιεί τη συλλογική θλίψη».
Από την πλευρά του, το ΚΚΕ σημειώνει ότι «οι ήρωες τιμώνται με κοινωνική δικαιοσύνη και όχι με απαγορεύσεις πλατειών», ενώ η Πλεύση Ελευθερίας κάνει λόγο για «νομοθετική υπερβολή που περιορίζει τις ελευθερίες».
Οι «διχασμένες φωνές» στο tilegrafimanews.gr
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, η είδηση της τροπολογίας προκάλεσε έντονη διαδικτυακή συζήτηση. Πολλοί σχολιαστές και αναγνώστες στηρίζουν τη ρύθμιση, θεωρώντας ότι «ο Άγνωστος Στρατιώτης δεν μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό πανό». Άλλοι, ωστόσο, μιλούν για «ανελεύθερη προσέγγιση που θίγει το δικαίωμα στο πένθος».
«Δεν μπορείς να τιμάς τους ήρωες απαγορεύοντας στους πολίτες να τιμούν τα δικά τους θύματα», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας αναγνώστης. Αντίθετα, άλλος χρήστης υποστήριξε: «Επιτέλους, ένας πρωθυπουργός που βάζει όρια στην ασυδοσία και αποκαθιστά τον σεβασμό στα σύμβολα».
Η δημόσια αντιπαράθεση στο tilegrafimanews.gr καταγράφει εύγλωττα το πώς το κοινωνικό σώμα διχάζεται ανάμεσα στην ανάγκη για σεβασμό και στη διεκδίκηση του δημόσιου χώρου ως πεδίου έκφρασης.
Νομικοί και συνταγματολόγοι προειδοποιούν
Νομικοί κύκλοι, όπως μεταδίδει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, θεωρούν ότι η πρόβλεψη φυλάκισης δύο ετών ενδέχεται να «αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας». Ο συνταγματολόγος Ανδρέας Δημητρόπουλος σχολίασε ότι «η ποινικοποίηση της παρουσίας ήπιας διαμαρτυρίας σε δημόσιο χώρο μπορεί να εγείρει ζήτημα συνταγματικής νομιμότητας».
Αντιθέτως, πρώην αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων χαιρέτισαν τη ρύθμιση. «Το μνημείο είναι σύμβολο ελευθερίας, όχι πεδίο αντιπαράθεσης. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε, όπως κάνουν όλα τα ευνομούμενα κράτη», δήλωσε στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας ανώτερος αξιωματικός ε.α.
«Σεβασμός και όρια» – Η δύσκολη ισορροπία
Η κυβέρνηση προσπαθεί να διαχωρίσει τον «σεβασμό προς τους νεκρούς των Τεμπών» από τον «σεβασμό προς τους πεσόντες υπέρ πατρίδος». Όπως τονίζουν κυβερνητικοί παράγοντες, «η τροπολογία δεν στρέφεται κατά κανενός, αλλά βάζει τέλος στην ανομία ενός τόπου ιερού».
Ωστόσο, κοινωνιολόγοι προειδοποιούν ότι η υπερβολική αυστηρότητα μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, ενισχύοντας την κοινωνική ένταση και μετατρέποντας το Μνημείο σε σημείο αντιπαράθεσης αντί για ενότητας.
Η υπόθεση του Αγνώστου Στρατιώτη, που μέχρι πρόσφατα φάνταζε αυτονόητη ως χώρος σιωπής και σεβασμού, μετατρέπεται σήμερα σε πολιτικό και κοινωνικό βαρόμετρο.
Η κυβέρνηση θέλει να δώσει το μήνυμα ότι «οι ήρωες δεν προσφέρονται για μικροπολιτική», όμως η κοινωνία φαίνεται να απαιτεί κάτι περισσότερο: σεβασμό όχι μόνο στους πεσόντες, αλλά και στους ζωντανούς που πενθούν.
Όπως σημειώνει το tilegrafimanews.gr, «η επόμενη εβδομάδα θα δείξει αν η νέα ρύθμιση θα ενώσει ή θα διχάσει — αν θα μετατρέψει το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη σε σύμβολο συλλογικής συνείδησης ή σε γραμμή διαχωρισμού ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία».
