ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Στην καθημερινότητα του e-ΕΦΚΑ υπάρχει ένα παράδοξο που το ξέρουν όλοι οι μη μισθωτοί αλλά λίγοι το λένε δυνατά: σχεδόν εννέα στους δέκα ελεύθερους επαγγελματίες «κλειδώνουν» στη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, όχι επειδή πιστεύουν ότι έτσι θα πάρουν καλή σύνταξη, αλλά επειδή δεν αντέχουν να πληρώνουν περισσότερα. Κι έτσι, η επιλογή που μοιάζει «λογική» σήμερα, μετατρέπεται σε δυσάρεστη έκπληξη αύριο.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Τι «χτίζει» κάθε κατηγορία – και γιατί η εθνική σύνταξη αλλάζει το παιχνίδι
Το σύστημα των κατηγοριών έχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η εθνική σύνταξη λειτουργεί ως «μαξιλάρι» για χαμηλότερα εισοδήματα, άρα όσο ανεβαίνει η κατηγορία, δεν ανεβαίνει αναλογικά και η ανταποδοτικότητα. Με απλά λόγια: πληρώνεις περισσότερα, παίρνεις περισσότερα, αλλά το «κέρδος» ανά ευρώ εισφοράς μικραίνει.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα που κυκλοφορούν ευρέως στον ασφαλιστικό χώρο δείχνουν ότι για 40 χρόνια ασφάλισης, ένας μη μισθωτός στην 1η κατηγορία μπορεί να «βγάλει» σύνταξη περίπου 887–888 ευρώ (σε σημερινές τιμές), ενώ στην 6η κατηγορία το ποσό μπορεί να φτάσει περίπου 1.893 ευρώ. Το εντυπωσιακό όμως είναι αλλού: ο συντελεστής αναπλήρωσης τείνει να πέφτει όσο ανεβαίνεις κατηγορία, ακριβώς επειδή η εθνική σύνταξη «ισιώνει» τις χαμηλές κλίμακες.
Ο «κανόνας» που λένε οι ειδικοί: μέχρι πού συμφέρει ο ΕΦΚΑ και πότε αρχίζουν τα ερωτήματα
Εδώ μπαίνει το πραγματικό δίλημμα: κοινωνική ασφάλιση ή ιδιωτική αποταμίευση;
Η σύγκριση που γίνεται συνήθως είναι απλή: αν αντί να πληρώνεις υψηλότερη κατηγορία, έβαζες τα ίδια χρήματα σε ένα αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, τι θα έπαιρνες ως «ιδιωτική σύνταξη»; Σε αρκετά σενάρια, οι χαμηλότερες κατηγορίες «βγάζουν» καλύτερο αποτέλεσμα μέσα από το διανεμητικό μοντέλο του e-ΕΦΚΑ, ενώ στις πολύ υψηλές κατηγορίες το πλεονέκτημα περιορίζεται ή ακόμη και αντιστρέφεται — ειδικά όταν έχεις πλήρη 40ετία.
Στο tilegrafimanews.gr, ειδικά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας το θέτουν πιο «στεγνά»: αν ο επαγγελματίας δεν αντέχει σταθερά υψηλές εισφορές για πολλά χρόνια, το ρίσκο δεν είναι μόνο το χαμηλό ποσό σύνταξης — είναι και οι διακοπές, τα χρέη και οι χαμένες ρυθμίσεις που τον πετάνε εκτός προγραμματισμού.
Το δεύτερο σοκ: όταν οι εισφορές γίνονται χρέος και το χρέος «φουσκώνει» μόνο του
Παράλληλα με το δίλημμα των κατηγοριών, υπάρχει η πραγματικότητα των οφειλών. Το ΚΕΑΟ λειτουργεί ως καθρέφτης μιας αγοράς που πιέζεται: πολλές οφειλές δεν αυξάνονται επειδή «δεν πληρώνει κανείς», αλλά επειδή πάνω στις κύριες οφειλές κουμπώνουν προσαυξήσεις, πρόσθετα τέλη και χρονικές καθυστερήσεις που πολλαπλασιάζουν το τελικό ποσό.
Και κάπου εδώ ανοίγει μια πολιτικά φορτισμένη συζήτηση: το κράτος αναζητά τρόπους να βελτιώσει την είσπραξη, χωρίς να τινάξει στον αέρα την κοινωνική νομιμοποίηση του συστήματος. Γι’ αυτό και το τελευταίο διάστημα επανέρχεται στο προσκήνιο το σενάριο αξιοποίησης ιδιωτικών αναδόχων για υποστηρικτικές εργασίες διαχείρισης και ταξινόμησης του χρέους.
«Εισπρακτικές» ή υποστηρικτικές υπηρεσίες; Η λεπτή γραμμή
Το πιο ευαίσθητο σημείο είναι η ορολογία. Άλλο «υποστηρικτικές υπηρεσίες» κι άλλο «εισπρακτικές». Το πρώτο μπορεί να σημαίνει καλύτερη οργάνωση φακέλων, επικαιροποίηση στοιχείων, κατηγοριοποίηση οφειλετών, στοχευμένες ενημερώσεις. Το δεύτερο, στη δημόσια αντίληψη, σημαίνει πίεση, τηλεφωνήματα, «κυνήγι» — και φόβος για προσωπικά δεδομένα.
Γι’ αυτό και κάθε αναφορά σε ανάθεση υπηρεσιών περνά αναπόφευκτα από τα φίλτρα της νομιμότητας και της διαφάνειας, με τη νομοθεσία να δημοσιεύεται στο Εθνικό Τυπογραφείο και να συζητείται στη Βουλή όταν απαιτούνται ρυθμίσεις. Το ζητούμενο είναι διπλό: να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα, χωρίς να χαθεί η εμπιστοσύνη.
Τι πρέπει να προσέξει ο ελεύθερος επαγγελματίας – πρακτικός οδηγός επιβίωσης
1. Διάλεξε κατηγορία με βάση αντοχή 3–5 ετών, όχι ενός μήνα. Αν «σπάσεις» σε έναν χρόνο, το κόστος της ασυνέπειας είναι μεγαλύτερο από το όφελος της υψηλότερης κατηγορίας.
2. Κράτα καθαρή εικόνα των οφειλών σου και έλεγχε τα στοιχεία σου σε επίσημες πλατφόρμες όπως το gov.gr, για να μη χάνεις ρυθμίσεις από τυπικά λάθη.
3. Μην αγνοείς την εποπτεία της ιδιωτικής ασφάλισης. Αν εξετάζεις αποταμιευτικό συνταξιοδοτικό προϊόν, θυμήσου ότι ο κλάδος ασφαλίσεων εποπτεύεται (με διαφορετικό τρόπο από την κοινωνική ασφάλιση) και σχετική ενημέρωση υπάρχει και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
4. Φόροι/δηλώσεις/τεκμήρια: ο σωστός προγραμματισμός (εισφορές, ρυθμίσεις, πραγματικά έσοδα) «κουμπώνει» και με τις υποχρεώσεις προς την ΑΑΔΕ, γιατί ένα λάθος έτος μπορεί να σε πάει πίσω σε όλα.
Η μεγάλη εικόνα
Στο τέλος της ημέρας, το δίλημμα «ΕΦΚΑ ή ιδιωτική λύση» δεν έχει μία απάντηση για όλους. Για αρκετούς ελεύθερους επαγγελματίες, ειδικά στις χαμηλότερες κατηγορίες και με λιγότερα χρόνια ασφάλισης, η κοινωνική ασφάλιση παραμένει πιο αποδοτική. Όμως όσο ανεβαίνουν οι εισφορές και όσο βαραίνει το ρίσκο της ασυνέπειας, τόσο μεγαλώνει η ανάγκη για ψυχρό, αριθμητικό σχεδιασμό — πριν η «εύκολη» επιλογή του σήμερα γίνει ο δύσκολος λογαριασμός του αύριο.
