ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Δέκα χρόνια μετά τη θέσπισή του, ο περιβόητος Νόμος Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016) εξακολουθεί να καθορίζει το ύψος των συντάξεων, παρότι είχε εξαγγελθεί επανειλημμένα η «κατάργησή» του.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Παρά τις κυβερνητικές διορθωτικές κινήσεις και τις ετήσιες αυξήσεις του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η πραγματικότητα για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους παραμένει δύσκολη: χαμηλότερες κύριες συντάξεις, «παγωμένες» επικουρικές, μειωμένα εφάπαξ και σύνθετα προβλήματα με τις συντάξεις χηρείας.
Την ίδια ώρα, εξελίξεις υπάρχουν στα αναδρομικά — με νέα απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας να ανοίγει τον δρόμο για επιστροφές ποσών σε όσους είχαν κρατήσεις ΕΑΣ χωρίς νόμιμη αιτιολόγηση, ενώ παράλληλα ο e-ΕΦΚΑ ετοιμάζει νέα εκκαθάριση για τις επικουρικές και τα εφάπαξ. Οι εργατολόγοι μιλούν για «δεύτερο κύμα» επιστροφών, αλλά και για καθυστερήσεις που μπορεί να ξεπεράσουν το 2026.
Η κληρονομιά ενός νόμου που δεν έσβησε ποτέ
Ο Νόμος Κατρούγκαλου, που ψηφίστηκε το 2016 ως «μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος», επέφερε συνολικά 22 μειώσεις σε συντάξεις και επιδόματα, με δημοσιονομικό όφελος για το κράτος άνω των 10 δισ. ευρώ. Παρά τις αλλαγές του 2020 με τον «νόμο Βρούτση» (Ν. 4670/2020), οι βασικές αρχές του παραμένουν ενεργές.
«Η φιλοσοφία του συστήματος – ο υπολογισμός της σύνταξης βάσει του μέσου μισθού όλου του εργασιακού βίου – οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε χαμηλότερα ποσά», δηλώνει στο tilegrafimanews.gr ο εργατολόγος Νίκος Παπανίκας, προσθέτοντας ότι «οι παλαιότεροι συνταξιούχοι σώθηκαν χάρη στη ρήτρα προσωπικής διαφοράς, αλλά οι νέοι συνταξιούχοι είναι σε δυσμενέστερη θέση».
Σύμφωνα με στοιχεία του συστήματος ΗΛΙΟΣ, η μέση κύρια σύνταξη έχει υποχωρήσει στα 783 ευρώ μεικτά, ενώ η μέση επικουρική παραμένει στάσιμη κάτω από τα 200 ευρώ.
Κύριες συντάξεις: μειώσεις έως 30% για τους νέους συνταξιούχους
Η «ωρίμανση» του Νόμου Κατρούγκαλου δημιούργησε ένα νέο ασφαλιστικό τοπίο. Οι συντάξεις πλέον υπολογίζονται με βάση τον μέσο όρο αποδοχών όλου του εργασιακού βίου, αντί της τελευταίας διετίας ή πενταετίας, όπως ίσχυε παλαιότερα.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα όσοι εργάστηκαν για χρόνια με χαμηλούς μισθούς να λαμβάνουν εξαιρετικά μικρές συντάξεις, ακόμη κι αν στο τέλος της καριέρας τους είχαν καλύτερες αποδοχές.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ, σε πρόσφατη μελέτη της, προβλέπει ότι μετά το 2028, ο μέσος όρος των νέων κύριων συντάξεων στον ιδιωτικό τομέα θα κυμαίνεται μόλις στα 700–800 ευρώ. Οι συντάξεις γήρατος πλέον επηρεάζονται καθοριστικά από την «ευέλικτη εργασία» που εφαρμόστηκε σε ένα τρίτο του εργατικού δυναμικού, με συνέπεια μειωμένες εισφορές και μικρότερη ανταποδοτικότητα.
ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΝΕΑ : Έκτακτο βοήθημα 250 €, οι αυξήσεις στις συντάξεις 2026 και Black Friday 2025
Εφάπαξ: περικοπές έως 22% και καθυστερήσεις δύο ετών
Ένα από τα πιο επώδυνα αποτελέσματα του Νόμου Κατρούγκαλου αφορά τα εφάπαξ βοηθήματα, τα οποία μειώθηκαν έως και 22,3%. Παράλληλα, η απονομή καθυστερεί για πολλούς συνταξιούχους του Δημοσίου πάνω από 24 μήνες.
Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, το 2025 θα καταβληθούν περίπου 37.500 εφάπαξ, συνολικού ύψους 745 εκατ. ευρώ. Όμως, ο κανόνας που εισήγαγε ο νόμος 4387/2016 παραμένει:
• Για τα έτη ασφάλισης έως το 2013, υπολογισμός με το 60% του μέσου όρου των αποδοχών της πενταετίας 2009–2013.
• Για τα έτη μετά το 2014, πρόκειται ουσιαστικά για επιστροφή εισφορών.
Αυτό σημαίνει πως, για να «ισοφαρίσουν» τις απώλειες, οι ασφαλισμένοι πρέπει να παραμείνουν στην εργασία περισσότερα χρόνια, γεγονός που επιβαρύνει ιδίως όσους αποχώρησαν κοντά στα 62 έτη.
Επικουρικές: «παγωμένες» επί δέκα χρόνια
Παρά το γεγονός ότι οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 13,15% την τελευταία τριετία (7,75% το 2023, 3% το 2024 και 2,4% το 2025), οι επικουρικές παραμένουν παγωμένες από το 2016, λόγω της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος.
Η ρήτρα αυτή δεν επιτρέπει αυξήσεις αν δεν υπάρχουν πλεονάσματα. Παρότι ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης προβλέπει για το 2025 πλεόνασμα 98,9 εκατ. ευρώ, με έσοδα 4,43 δισ. και έξοδα 4,32 δισ., το Υπουργείο δεν έχει ακόμη προχωρήσει σε καμία αύξηση.
Ο υπολογισμός των επικουρικών παραμένει διπλός:
• Για τα έτη έως το 2014, εφαρμόζεται ποσοστό αναπλήρωσης 0,45% ανά έτος.
• Για τα έτη από το 2015 και μετά, υπολογίζονται οι εισφορές και η ηλικία συνταξιοδότησης.
Η μείωση σε περιπτώσεις πρόωρης αποχώρησης φτάνει 6%–30%, επιβαρύνοντας κυρίως τις γυναίκες και όσους εργάζονται με διακεκομμένα ένσημα.
Συντάξεις χηρείας: το 70% γίνεται 35% μετά από τρία χρόνια
Ιδιαίτερα επώδυνη είναι η εφαρμογή του άρθρου για τις συντάξεις χηρείας, που μειώνει το ποσό στο 70% της σύνταξης του θανόντος για τα πρώτα τρία χρόνια και, στη συνέχεια, στο 35%, εφόσον ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη.
Αν και η περικοπή εφαρμόστηκε μόνο στους δικαιούχους του Δημοσίου (λόγω τεχνικών προβλημάτων του e-ΕΦΚΑ στον ιδιωτικό τομέα), το Υπουργείο εξετάζει τώρα τροποποιήσεις:
• Περικοπή μόνο του τμήματος της εθνικής σύνταξης κατά 35%.
• Επιστροφή αχρεωστήτως ποσών σε πολλές δόσεις.
• Εναλλακτική επιλογή: μείωση της μικρότερης σύνταξης κατά 50% σε περιπτώσεις διπλών συντάξεων.
Τα αναδρομικά στο τραπέζι: ποιες αποφάσεις έρχονται
Η πιο πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (Ολομέλεια, Οκτώβριος 2025) αναγνωρίζει ότι σε χιλιάδες περιπτώσεις η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) επιβλήθηκε χωρίς επαρκή νομική τεκμηρίωση.
Αυτό ανοίγει τον δρόμο για νέα κύματα αναδρομικών, που εκτιμάται ότι μπορεί να αγγίξουν τα 400 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr, η διαδικασία αφορά κυρίως συνταξιούχους Δημοσίου, ΔΕΚΟ και Τραπεζών, που είχαν κρατήσεις την περίοδο 2017–2021.
Οι επιστροφές θα πραγματοποιηθούν πιθανότατα σε δώδεκα μηνιαίες δόσεις μέσα στο 2026, μετά την οριστικοποίηση της απόφασης.
Παράλληλα, ο e-ΕΦΚΑ επεξεργάζεται νέα εκκαθάριση για τα αναδρομικά επικουρικών και εφάπαξ, ώστε να μην υπάρξουν διπλές χρεώσεις σε όσους είχαν λάβει προσωρινές πληρωμές.
Τι περιμένουν οι συνταξιούχοι: πίνακες και επανυπολογισμοί
Οι συνταξιούχοι ζητούν επανυπολογισμό όλων των συντάξεων με τα νέα ποσοστά αναπλήρωσης, αυξήσεις στα εφάπαξ και αποκατάσταση των επικουρικών.
Η κυβέρνηση εξετάζει να εντάξει το πακέτο διορθώσεων στον προϋπολογισμό του 2026, εφόσον το πλεόνασμα του e-ΕΦΚΑ παραμείνει πάνω από 700 εκατ. ευρώ.
Αν και τα πρώτα αναδρομικά θα δοθούν εντός του 2026, οι οργανώσεις των συνταξιούχων ζητούν να υπάρχει ενιαία ρύθμιση για όλους και όχι αποσπασματικές αποφάσεις, που δημιουργούν νέες ανισότητες.
«Πληρώνουμε δύο φορές το ίδιο λάθος»
«Δεν είναι δυνατόν μετά από 40 χρόνια δουλειάς να παίρνουμε 800 ευρώ και να περιμένουμε πέντε χρόνια για το εφάπαξ», λέει στο vimaorthodoxias.gr ο κ. Δημήτρης Καλογεράς, συνταξιούχος του Δημοσίου.
Η κ. Μαρία Παππά, χήρα συνταξιούχου ΔΕΗ, συμπληρώνει: «Από τα 1.200 ευρώ που έπαιρνα, τώρα παίρνω 720. Το ενοίκιο είναι 400, ο λογαριασμός της ΔΕΗ 150. Δεν ζούμε, επιβιώνουμε».
Τι ζητούν τα σωματεία
1. Οριστική κατάργηση του Νόμου Κατρούγκαλου.
2. Αναπροσαρμογή κύριων και επικουρικών με βάση τον πληθωρισμό.
3. Άμεση καταβολή αναδρομικών χωρίς νέες καθυστερήσεις.
4. Αύξηση των εφάπαξ και μείωση της γραφειοκρατίας απονομής.
5. Επαναφορά των συντάξεων χηρείας στο 70% μόνιμα, χωρίς μείωση στο 35%.
Δέκα χρόνια μετά, ο Νόμος Κατρούγκαλου εξακολουθεί να καθορίζει τη ζωή των συνταξιούχων, παρά τις μεταρρυθμίσεις και τις πολιτικές εξαγγελίες.
Οι μικρές αυξήσεις του 2,4% για το 2026 και το επίδομα των 250 ευρώ δεν μπορούν να αντισταθμίσουν μια δεκαετία απωλειών.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η πολιτεία είναι έτοιμη να κλείσει πραγματικά αυτό το κεφάλαιο — όχι με λόγια, αλλά με πράξεις και αποκατάσταση δικαιοσύνης.
Πηγές – Φορείς:
- Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης |
- e-ΕΦΚΑ |
- Συμβούλιο της Επικρατείας |
- ΑΑΔΕ |
- Σύστημα ΗΛΙΟΣ
