ΚΩΣΤΗΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ: Με το βλέμμα στις Βρυξέλλες και το σχέδιο δράσης που οφείλει να παραδώσει η κυβέρνηση, η ελληνική ύπαιθρος μπαίνει σε καθεστώς συναγερμού.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι αλλαγές στον ΟΠΕΚΕΠΕ, η ΚΥΑ Τσιάρα και τα «ραντεβού» του Κωστή Χατζηδάκη διαμορφώνουν μια εβδομάδα-κρίσιμη για τις πληρωμές και την κοινωνική ειρήνη στην περιφέρεια.
Η είδηση είναι μία: «ή συμμόρφωση έως τις 4 Νοεμβρίου ή πάγωμα εκταμιεύσεων». Αυτό το μήνυμα εκπέμπεται, σύμφωνα με κυβερνητικές και αγροτικές πηγές, από τις Βρυξέλλες, με φόντο τις διασταυρούμενες καταγγελίες για τεχνητές δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου, ενοικιάσεις βοσκοτόπων «εκτός λογικής» και διαχρονικά κενά ελέγχου. Στο πολιτικό κάδρο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης αναλαμβάνει ρόλο «συνδετικού κρίκου», ανοίγοντας δίαυλο επαφής με εκπροσώπους των παραγωγών, ενώ το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης «τρέχει» την επίμαχη ΚΥΑ που —όπως μεταφέρεται— αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Παράλληλα, προχωρά η ένταξη κρίσιμων λειτουργιών του πληρωτικού μηχανισμού υπό την ομπρέλα της ΑΑΔΕ, με στόχο αυστηρότερους φορο-διασταυρωτικούς ελέγχους.
Τι φέρνει η ΚΥΑ – Οι τέσσερις «κόφτες»
Σύμφωνα με το σχέδιο που επεξεργάζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τέσσερις είναι οι βασικοί άξονες που μπαίνουν ως προαπαιτούμενα στο ελληνικό action plan:
1. Όμοροι νομοί για βοσκοτόπια: Τέλος στις ενοικιάσεις «δια πάσαν νόσον», όπου αιγοπρόβατα στη νησιωτική ή νότια Ελλάδα «εμφανίζονταν» να βόσκουν σε βόρειες περιφέρειες. Η γεωγραφική λογική επανέρχεται ως κανόνας επιλεξιμότητας.
2. Κανόνας νησιωτικότητας: Βοσκοτόπια σε νησί δηλώνονται από νησιώτες που διατηρούν εκεί το ζωικό τους κεφάλαιο. Οι «γέφυρες» χάρτινων μισθωτηρίων κλείνουν.
3. Σκληρές διασταυρώσεις 2025: Οι δηλώσεις ζώων συγκρίνονται υποχρεωτικά με τιμολόγια γάλακτος/κρέατος και αγορές ζωοτροφών. Όπου δεν βγαίνει η εξίσωση, αναστολή πληρωμής.
4. Ηλεκτρονική σήμανση 2026: Πλήρης ιχνηλασιμότητα με ηλεκτρονικά μέσα σήμανσης. Ο «πραγματικός αριθμός» των ζώων γίνεται μετρήσιμο μέγεθος — τέλος στις δημιουργικές λογιστικές.
Αυτό το πλέγμα μέτρων, εφόσον εγκριθεί από την Κομισιόν στο αυστηρό χρονοδιάγραμμα, ανοίγει τον δρόμο για εκταμίευση 500–600 εκατ. ευρώ έως το τέλος Νοεμβρίου για τη βασική ενίσχυση. Σε αντίθετη περίπτωση, το ρίσκο παρατεταμένης καθυστέρησης είναι ορατό. Στο χωράφι, αυτό μεταφράζεται σε ρευστότητα ή ασφυξία.
Από το «χαλί» στο φως: τι αλλάζει στην πράξη
Η συνάρτηση «δηλωμένα ζώα – παραγόμενα προϊόντα – αγορασμένες ζωοτροφές» αναμένεται να λειτουργήσει ως ηλεκτρονικό φίλτρο αξιοπιστίας. Με την ένταξη εργαλείων φορολογικού ελέγχου (myDATA, διασταυρώσεις ΦΠΑ) και την προοπτική να «κουμπώνουν» οι ροές τιμολογίων με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, περιορίζονται τα περιθώρια «φουσκωμένων δηλώσεων». Γι’ αυτό και το κυβερνητικό αφήγημα μιλά για «δικαιοσύνη για τους τίμιους, έξοδο για τα λαμόγια». Η διατύπωση μπορεί να ηχεί σκληρή, όμως αποτυπώνει την κοινωνική απαίτηση: να πληρώνεται ο πραγματικός παραγωγός.
Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης, η μετάβαση από έναν πελατειακό μηχανισμό δηλώσεων σε ένα τεκμηριωμένο σύστημα. Η ψηφιακή σήμανση το 2026, όσο κι αν φέρνει αντιδράσεις σε ορισμένες περιοχές για πολιτισμικούς λόγους, αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση και «κόβει δρόμο» σε όσους έστηναν πλασματικά κοπάδια πάνω σε πλασματικά μισθωτήρια.
«Ραντεβού» με τους αγρότες – Το λεπτό σημείο της κοινωνικής ειρήνης
Ενώ το τεχνικό κομμάτι τρέχει, το πολιτικό μέτωπο είναι εξίσου κρίσιμο. Ο Κωστής Χατζηδάκης έχει μεταφέρει —σύμφωνα με πληροφορίες— διαθεσιμότητα για συνάντηση με εκπροσώπους των μπλόκων, είτε πριν είτε αμέσως μετά την κατάθεση του σχεδίου δράσης. Η κίνηση αυτή κρίθηκε αναγκαία από το Μέγαρο Μαξίμου για να προληφθεί ένα ντόμινο κινητοποιήσεων που ξεκίνησε από την Κρήτη και δείχνει να διαχέεται στην ηπειρωτική χώρα.
Το αγροτικό εισόδημα έχει ήδη πιεστεί από απώλειες λόγω ασθενειών (ευλογιά μικρών μηρυκαστικών), αυξημένο κόστος ζωοτροφών και μακρόσυρτες καθυστερήσεις πληρωμών. Δεν είναι τυχαίο ότι στο οικονομικό επιτελείο «παίζει» το σενάριο ενός στοχευμένου κοινωνικού μερίσματοςπρος τους κτηνοτρόφους τον Δεκέμβριο (αν το επιτρέψει ο προϋπολογισμός), ως «μαξιλάρι»απέναντι στη μεταβατική αναστάτωση που θα φέρουν οι νέοι κανόνες.
ΟΠΕΚΕΠΕ, ΑΑΔΕ και «κόψιμο» μεσαζόντων
Παράλληλα, το οργανωτικό μοντέλο του πληρωτικού μηχανισμού αλλάζει. Με τη μεταφορά κρίσιμων διαδικασιών ελέγχου και διασταύρωσης στην ΑΑΔΕ, αλλά και την αναδιάταξη του ρόλου των ΚΥΔ(Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων), η κυβέρνηση επιχειρεί να μικρύνει την απόσταση ανάμεσα στον παραγωγό και το κράτος. Ο πρωθυπουργός έχει μιλήσει ανοιχτά για «περιττούς μεσάζοντες», στέλνοντας μήνυμα ότι το πληροφοριακό κράτος (και όχι η «γνωριμία») θα κρίνει την πληρωμή.
Για τον αγρότη, αυτό σημαίνει δύο πράγματα: λιγότερα παράβολα/προμήθειες στο κύκλωμα δηλώσεων και περισσότερη ευθύνη να ανταποκρίνεται τεκμηριωμένα στις αιτήσεις. Το στοίχημα είναι αν η ψηφιακή υποδομή και ο ΟΠΕΚΕΠΕ αντέξουν τον όγκο ελέγχων χωρίς να «σκαλώσουν» — γιατί αν «σκαλώσουν», όλο το οικοδόμημα θα δοκιμαστεί στην πράξη.
Πολιτικό θερμόμετρο: «love story» στο Πεντάγωνο, μπασκετικές ντρίμπλες και «νοικοκυραίοι»
Σε αυτό το σφιχτό αγροτικό κάδρο, η επικαιρότητα πρόσθεσε και την εικόνα συνεννόησης μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Νίκου Δένδια, στα αποκαλυπτήρια της βιοκλιματικής πρόσοψης του Πενταγώνου. Οι χειραψίες και τα χαμόγελα στη Λεωφόρο Μεσογείων λειτούργησαν ως σήμα εκτόνωσης έπειτα από μια εβδομάδα «βελών» για το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη — με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας να προαναγγέλλει διαγωνισμό ανάδειξης του ρόλου του μνημείου. Στο επικοινωνιακό πεδίο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επανέφερε το αφήγημα της μεσαίας τάξης και των «νοικοκυραίων», επιχειρώντας να δέσει το πολιτικό ακροατήριο ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα.
Τι πρέπει να ξέρει, σήμερα, ο παραγωγός
• Ημερομηνία-κλειδί: 4 Νοεμβρίου. Τότε κατατίθεται το ελληνικό σχέδιο δράσης στις Βρυξέλλες. Αν εγκριθεί, ανοίγει το παράθυρο πληρωμών (βασική ενίσχυση) ως τα τέλη Νοεμβρίου.
• Νέοι κανόνες: Προσδεθείτε για αυστηρές διασταυρώσεις το 2025 (παραγωγή–ζωοτροφές–τιμολόγια) και ψηφιακή σήμανση το 2026.
• Πού «πονάει» το σύστημα: Στις μισθώσεις βοσκοτόπων και στην απόδειξη παραγωγής. Οι δηλώσεις χωρίς «πατήματα» έρχονται αντιμέτωπες με αναστολές.
• Πού απευθυνόμαστε: Παρακολουθούμε τα ανακοινωθέντα του ΥΠΑΑΤ και του ΟΠΕΚΕΠΕ για οδηγίες/προκηρύξεις, καθώς και τις επίσημες ενημερώσεις της Κομισιόν για την πορεία του ελληνικού σχεδίου. Για φορο-διασταυρώσεις και τιμολόγηση, οδηγίες από την ΑΑΔΕ.
Η μεγάλη εικόνα
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής. Η κοινή λογική λέει πως το χρήμα πρέπει να πηγαίνει στους πραγματικούς παραγωγούς. Η ευρωπαϊκή λογική απαιτεί μετρήσιμα δεδομένα. Η πολιτική λογική ζητά κοινωνική ειρήνη ενόψει χειμώνα. Αν το τρίγωνο αυτό «κλείσει» με την ΚΥΑ, τις διασταυρώσεις και την έγκαιρη εκταμίευση, τότε οι τίμιοι θα δουν δικαίωση και οι «τρύπες» θα κλείσουν. Αν όχι, το ντόμινο των μπλόκων θα είναι θέμα χρόνου.
Στο μεταξύ, οι αγρότες θέλουν καθαρό χάρτη: πότε πληρώνονται, με ποιους κανόνες και με ποια δικαιολογητικά. Η μπάλα, πλέον, είναι στο γήπεδο της κυβέρνησης — και ο χρόνος μετρά αντίστροφα.
