Θεσσαλονίκη: Η Θεσσαλονίκη έγινε το πρώτο αστικό πεδίο δοκιμών για το νέο σύστημα έξυπνης επιτήρησης της κυκλοφορίας, που βασίζεται σε κάμερες υψηλής ανάλυσης και αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ).
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Το πιλοτικό πρόγραμμα, που εφαρμόζεται στη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου, υπόσχεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο στους ελληνικούς δρόμους, καταγράφοντας παραβάσεις σε πραγματικό χρόνο και αποστέλλοντας αυτόματα κλήσεις μέσω της πλατφόρμας gov.gr.
Το πρώτο περιστατικό και τα πρόστιμα-σοκ
Μέσα στις πρώτες ώρες λειτουργίας, οι κάμερες κατέγραψαν οδηγό που μιλούσε στο κινητό εν κινήσει. Εάν δεν βρισκόμασταν σε δοκιμαστική φάση, το πρόστιμο θα ήταν 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, όπως προβλέπει ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ).
Ο νέος ΚΟΚ έχει θεσπίσει αυστηρότατες κυρώσεις:
• Υποτροπή στη χρήση κινητού: 1.000 ευρώ και έως 180 ημέρες αφαίρεση άδειας.
• Τρίτη παράβαση: 2.000 ευρώ και αφαίρεση για έναν ολόκληρο χρόνο.
• Μη χρήση ζώνης και κράνους: 350 ευρώ στην πρώτη παράβαση.
• Παραβίαση κόκκινου σηματοδότη ή STOP: επίσης 350 ευρώ, με αναλογικές κλιμακώσεις.
Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: οι οδηγοί πρέπει να ξέρουν ότι η πιθανότητα ελέγχου είναι συνεχής και όχι περιστασιακή.
Πώς λειτουργεί το σύστημα
Οι κάμερες είναι συνδεδεμένες με λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης που αναγνωρίζει συγκεκριμένες παραβάσεις:
• Χρήση κινητού τηλεφώνου από οδηγούς.
• Παραβίαση ερυθρού σηματοδότη.
• Υπέρβαση ορίου ταχύτητας.
• Μη χρήση κράνους σε δίκυκλα.
• Παράνομη κίνηση ή στάση σε λωρίδες λεωφορείων.
Η διαδικασία είναι πλήρως αυτοματοποιημένη: το λογισμικό «μαρκάρει» την παράβαση, δημιουργεί πακέτο αποδεικτικών στοιχείων και αποστέλλει σήμα σε χειριστή για επιβεβαίωση. Μόλις κλειδώσει το περιστατικό, εκδίδεται ηλεκτρονικά η πράξη βεβαίωσης και αποστέλλεται στον οδηγό μέσω της πλατφόρμας myAuto στο gov.gr, με παράλληλη ειδοποίηση στο κινητό.
Γιατί ξεκινά από τη Θεσσαλονίκη
Η λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου επελέγη λόγω του υψηλού κυκλοφοριακού φόρτου, της ποικιλίας παραβάσεων και των εναλλασσόμενων συνθηκών φωτισμού. Το πιλοτικό στάδιο επιτρέπει τη ρύθμιση παραμέτρων όπως:
• τα όρια ταχύτητας,
• οι γωνίες λήψης,
• και τα κατώφλια ανίχνευσης, ώστε να μειωθούν τα ψευδώς θετικά.
Το υπουργικό σχέδιο προβλέπει επέκταση σε κεντρικούς κόμβους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, με συνολικά έξι σημεία στην πρώτη φάση. Στόχος είναι η δημιουργία ενιαίου δικτύου επιτήρησης που θα συνδέεται με την Ελληνική Αστυνομία και το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Προστασία δεδομένων και δικαιώματα πολιτών
Η χρήση ΑΙ στις οδικές παραβάσεις προκαλεί εύλογες ανησυχίες για προσωπικά δεδομένα. Ο σχεδιασμός του έργου στηρίζεται σε τρεις βασικές εγγυήσεις:
1. Ελάχιστη επεξεργασία: καταγράφονται μόνο στοιχεία που συνδέονται με τη συγκεκριμένη παράβαση.
2. Χρονικός περιορισμός: τα δεδομένα διατηρούνται μόνο όσο απαιτείται για τη διοικητική διαδικασία.
3. Δικαίωμα ένστασης: ο πολίτης έχει πρόσβαση στο αποδεικτικό υλικό και μπορεί να καταθέσει ένσταση, με τον φάκελο να εξετάζεται από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η πιλοτική φάση αποτελεί ταυτόχρονα δοκιμή και για αυτά τα πρωτόκολλα, ώστε να εξασφαλιστεί ισορροπία ανάμεσα στην οδική ασφάλεια και την προστασία της ιδιωτικότητας.
Διεθνής εμπειρία και ελληνική πραγματικότητα
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα σταθερά συστήματα επιτήρησης μειώνουν θεαματικά τις σοβαρές παραβάσεις. Στο Λονδίνο, οι κάμερες έχουν συμβάλει στη μείωση ατυχημάτων κατά 44% σε κόμβους υψηλής επικινδυνότητας. Παρόμοια συστήματα σε Παρίσι, Μαδρίτη και Σιγκαπούρη έφεραν πτώση έως 60% στα τροχαία που σχετίζονται με παραβίαση κόκκινου σηματοδότη.
Η Ελλάδα καταγράφει ακόμα υψηλά ποσοστά θανατηφόρων τροχαίων ανά εκατομμύριο κατοίκους. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 σημειώθηκαν πάνω από 600 θανατηφόρα τροχαία, με κυριότερες αιτίες την υπερβολική ταχύτητα και τη χρήση κινητού.
⸻
Το διακύβευμα για την οδική ασφάλεια
Η επιτυχία του νέου συστήματος θα κριθεί από δύο παραμέτρους:
• την ακρίβεια των ανιχνεύσεων, ώστε να αποφεύγονται άδικες κλήσεις,
• και τη μετρήσιμη μείωση παραβάσεων στους κόμβους όπου θα τοποθετηθούν οι κάμερες.
Αν επιβεβαιωθεί ότι οι οδηγοί συμμορφώνονται όταν γνωρίζουν ότι ελέγχονται συνεχώς, τότε η πιλοτική φάση θα επεκταθεί γρήγορα σε εθνικό επίπεδο.
Το Υπουργείο Μεταφορών δηλώνει ότι στόχος είναι η μείωση των τροχαίων κατά 50% μέχρι το 2030, σε ευθυγράμμιση με τη στρατηγική οδικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι «έξυπνες» κάμερες ΑΙ της Θεσσαλονίκης δεν είναι απλώς ένα νέο gadget επιτήρησης. Αποτελούν τομή στην ελληνική οδική ασφάλεια, με στόχο να προστατεύσουν ζωές και να περιορίσουν τη βία της ασφάλτου.
Το στοίχημα είναι διπλό: από τη μία η αποτελεσματικότητα και από την άλλη η διασφάλιση δικαιωμάτων. Αν η πιλοτική φάση αποδειχθεί επιτυχής, τότε σύντομα κάθε οδηγός στην Ελλάδα θα ξέρει ότι «τα μάτια της ΑΙ» βλέπουν τα πάντα – και ότι η παραβίαση του νόμου έχει άμεσο, αναπόφευκτο κόστος.
