Η χρονική σύμπτωση δεν πέρασε απαρατήρητη στην Αθήνα: την ώρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρισκόταν στην Άγκυρα για συνομιλίες «ήρεμων νερών», στην ελληνική πλευρά καταγράφηκε νέα ένταση γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες νότια της Κρήτης, με το ζήτημα των ερευνών να επανέρχεται στο προσκήνιο.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Στην Υπουργείο Εξωτερικών παρακολουθούν στενά κάθε κίνηση που αφορά έρευνες σε περιοχές όπου η Ελλάδα προβάλλει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, καθώς το ενεργειακό «σκάκι» στην Ανατολική Μεσόγειο έχει γίνει πλέον εργαλείο πολιτικής πίεσης – και όχι απλώς γεωλογικό πρόγραμμα.
Τι «κλειδώνει» το τουρκολιβυκό σκέλος και γιατί επανέρχεται τώρα
Το υπόβαθρο δεν είναι καινούργιο. Στις 25 Ιουνίου 2025, η Λιβυκή National Oil Corporation (NOC) ανακοίνωσε μνημόνιο συνεργασίας με την τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου TPAO για γεωλογικές/γεωφυσικές εργασίες και 2D σεισμικές έρευνες σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές. Η ανακοίνωση βρίσκεται αναρτημένη στην επίσημη ιστοσελίδα της NOC και αποτέλεσε τη βάση για την τουρκική αφήγηση περί «νόμιμων» ενεργειακών δραστηριοτήτων σε συνεργασία με τη Λιβύη.
Τους τελευταίους μήνες, η Άγκυρα έχει εντείνει τη ρητορική ότι το 2026 θα είναι «έτος-ορόσημο» για την ενεργειακή συνεργασία με τη Λιβύη, κάτι που καταγράφεται και σε δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ σε διεθνή μέσα. Το γιατί, όμως, το θέμα «φουντώνει» ακριβώς τη στιγμή μιας ελληνοτουρκικής συνάντησης, έχει πολιτική ανάγνωση: εκπέμπει μήνυμα ότι ο διάλογος μπορεί να συνεχίζεται, αλλά η Τουρκία δεν παραιτείται από μονομερείς κινήσεις επί του πεδίου.
Η ελληνική γραμμή: «κυριαρχικά δικαιώματα» και διεθνές δίκαιο
Στην Αθήνα, το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως διπλωματική ενόχληση, αλλά ως πιθανή «δοκιμή αντοχών». Η Ελλάδα, σε κάθε αντίστοιχη κρίση, επαναφέρει το πλαίσιο του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και τις προβλέψεις του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, τονίζοντας ότι τα νησιά διαθέτουν θαλάσσιες ζώνες και ότι μονομερείς ενέργειες σε αμφισβητούμενες περιοχές δημιουργούν επικίνδυνα τετελεσμένα.
Παράλληλα, στο ελληνικό ενεργειακό «ραντάρ» κεντρικό ρόλο έχει και η θεσμική χαρτογράφηση θαλάσσιων blocks και δικαιωμάτων, μέσω των αρμόδιων φορέων που εποπτεύουν την αξιοποίηση υδρογονανθράκων, όπως η ΕΔΕΥΕΠ. Σε μια περίοδο όπου η ενέργεια συναντά τη γεωπολιτική, η τεχνική τεκμηρίωση (συντεταγμένες, γραμμές βάσης, χάρτες) γίνεται πολιτικό όπλο.
NEW: Turkish Petroleum wins a tender to conduct hydrocarbon exploration activities both off shore and on land for the Libyan oil and natural gas resources, Turkish Energy Minister Bayraktar announces pic.twitter.com/uiheyNb2JF
— Ragıp Soylu (@ragipsoylu) February 11, 2026
Τι σημαίνει «ανακοίνωση» και τι σημαίνει «πλοίο στο νερό»
Κρίσιμο σημείο: άλλο η δημόσια εξαγγελία και άλλο η πραγματική επιχειρησιακή κίνηση (π.χ. έκδοση NAVTEX, έξοδος ερευνητικού, συνοδεία πλοίων). Η εμπειρία της Αθήνας δείχνει ότι πολλές φορές η ρητορική ανεβάζει πίεση χωρίς άμεση επιχειρησιακή συνέχεια – μέχρι να βρεθεί «παράθυρο» που εξυπηρετεί την άλλη πλευρά.
Ωστόσο, η Τουρκία διαθέτει πλέον και τεχνογνωσία και «στόλο» για έρευνες, κάτι που η ίδια προβάλλει συστηματικά μέσω του αρμόδιου Υπουργείου Ενέργειας της Τουρκίας. Το μήνυμα είναι σαφές: «μπορούμε να το κάνουμε». Από την ελληνική σκοπιά, το ερώτημα είναι πότε – και με ποιον τρόπο – θα επιχειρηθεί να μετατραπεί μια ανακοίνωση σε πράξη.
Η διάσταση Λιβύης: εσωτερικές ισορροπίες και εξωτερικές «σφραγίδες»
Το λιβυκό σκέλος περιπλέκει το τοπίο. Στη Λιβύη δεν υπάρχει ενιαία, σταθερή πολιτική αρχή με πλήρη θεσμική συνοχή, ενώ κατά καιρούς εμφανίζονται διαφοροποιήσεις και από την ανατολική πλευρά της χώρας. Η διεθνής ειδησεογραφία έχει καταγράψει περιόδους έντονης κινητικότητας γύρω από μνημόνια και «οικόπεδα», αλλά και αντιδράσεις τρίτων χωρών. Για την Ελλάδα, η Λιβύη είναι ταυτόχρονα διπλωματική πρόκληση και πεδίο όπου «μετρά» η ευρωπαϊκή στήριξη.
Το ευρωπαϊκό σκέλος και τα «ήρεμα νερά» με αστερίσκους
Η Αθήνα επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτά τα κανάλια διαλόγου με την Άγκυρα, χωρίς να «καταπιεί» τετελεσμένα. Γι’ αυτό και το θέμα μεταφέρεται συνήθως και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε η Ελλάδα να μην εμφανίζεται μόνη απέναντι σε μια πίεση «επί χάρτου» ή «επί θαλάσσης». Η ευρωπαϊκή στάση, ειδικά σε ζητήματα που αγγίζουν κράτος-μέλος, αποτελεί κρίσιμο εργαλείο πολιτικής αποτροπής, μέσω θεσμών όπως το Συμβούλιο της ΕΕ.
Το συμπέρασμα από την τρέχουσα συγκυρία είναι διπλό: ναι, υπάρχει προσπάθεια να κρατηθούν χαμηλοί τόνοι στις δημόσιες δηλώσεις Αθήνας–Άγκυρας, αλλά ταυτόχρονα «τρέχει» ένα παράλληλο παιχνίδι ισχύος με ενεργειακή ταμπέλα. Και αυτό είναι που κάνει την υπόθεση επικίνδυνη: μπορεί να ξεκινά ως διπλωματικό μήνυμα, αλλά να εξελιχθεί σε δοκιμή στο πεδίο.
Τι μένει να φανεί τις επόμενες ημέρες
Το πραγματικό τεστ δεν είναι η είδηση της ημέρας, αλλά τα επόμενα βήματα: αν θα υπάρξει συγκεκριμένη τεχνική προετοιμασία ερευνών, αν θα εκδοθούν σχετικές οδηγίες ναυσιπλοΐας και αν η ελληνική πλευρά θα κλιμακώσει με διπλωματικές ενέργειες ή/και με σαφές μήνυμα αποτροπής. Σε κάθε περίπτωση, η «συζήτηση για διάλογο» δεν ακυρώνει την ανάγκη εγρήγορσης: στα ελληνοτουρκικά, το τι λέγεται στις αίθουσες έχει αξία, αλλά το τι επιχειρείται στη θάλασσα είναι αυτό που τελικά γράφει ιστορία
