Στη Σάσα Σταμάτη – Secret – Εφημερίδα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ
Η Δανάη Στράτου σε «Επιφυλακή». Η καταξιωμένη εικαστικός και σύζυγος του Γιάνη Βαρουφάκη εκθέτει τη δική της εικαστική δημιουργία στην Αίγινα, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιστικιού, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 30 χρόνων από την απομάκρυνση των φυλακών από το ιστορικό κτίριο του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου.
Το «Secret» τη συνάντησε και σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη μας μίλησε για το νέο της project, την Τέχνη, αλλά και τον σύζυγό της και πρώην υπουργό Οικονομικών, για τον οποίο ανέφερε ότι θα έφτανε στα άκρα για να τον υπερασπιστεί.
Μίλησέ μας για την εικαστική παρέμβαση που κάνετε αυτές τις ημέρες στην Αίγινα.
Ολη αυτή η ιδέα ξεκίνησε από την πρόσκληση του διευθυντή του Φεστιβάλ Φιστικιού, Γιώργου Καλόφωνου, που είναι στενός οικογενειακός φίλος και ήθελε να δώσει έμφαση αυτή τη χρονιά στο εικαστικό κομμάτι του θεσμού. Εγώ, να σου πω την αλήθεια, προτιμώ να μη δουλεύω στην Αίγινα, γιατί είναι το μέρος όπου ξεκουράζομαι, αλλά, επειδή είναι φίλος, πολύ σοβαρός άνθρωπος και ήθελε να συνεργαστώ μαζί του, δέχτηκα. Του είπα να κάνουμε κάτι ουσιαστικό, να ενεργοποιήσουμε το κτίριο των φυλακών, που εδώ και μία δεκαετία υποτίθεται ότι θα γίνει πολιτιστικό κέντρο. Το ζήτημα έχει πάει στην Εφορεία Αρχαιοτήτων, έχει ξεκινήσει η διαδικασία, όμως λόγω των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε ως δήμος και ως κράτος έχει κολλήσει. Σκέφτηκα λοιπόν ότι τώρα ήταν μια ευκαιρία να κάνουμε μια πρόταση να ανοίξει το κτίριο, έστω και για λίγο, κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ με κάποια εικαστικά έργα και πρότεινα να συμμετάσχουν και άλλοι καλλιτέχνες, που δουλεύουμε στην ίδια κλίμακα και ζούμε στην Αίγινα. Κάναμε λοιπόν μια πρόταση στον Κώστα Βαρώτσο και τη Βένια Δημητρακοπούλου. Είπαμε να γίνει κάτι που να θυμίσει και στο κράτος και στο υπουργείο Πολιτισμού ότι είναι κρίμα να μένει κλειστός ο χώρος.
Ηταν εύκολο να γίνει;
Βρήκαμε πολλές δυσκολίες, γιατί δεν υπάρχει επιτροπή να κρίνει αυτά τα πράγματα στην Εφορεία Αρχαιοτήτων. Ομως, επειδή ο Γιώργος Καλόφωνος επέμεινε πάρα πολύ, το ζήτημα έφτασε στη Γενική Γραμματεία του υπουργείου Πολιτισμού, η οποία ενθουσιάστηκε. Ετσι λοιπόν μαζευτήκαμε οι τρεις καλλιτέχνες και σκεφτήκαμε τι θα μπορούσαμε να κάνουμε για να ανοίξουμε τις φυλακές συμβολικά. Καταλήξαμε σε μια εικαστική παρέμβαση, η οποία συμβολίζει το άνοιγμα των φυλακών. Σκεφτήκαμε να πάμε ακριβώς απέναντι και να ορθώσουμε την πρόσοψη των φυλακών. Στήσαμε μια σκαλωσιά στην απέναντι πλευρά του δρόμου και είναι σαν να καθρεφτίζεται το κτίριο.
Γίνονται πράγματα στην Τέχνη;
Η Τέχνη βρίσκει πάντα τρόπους να υπερβαίνει την πραγματικότητα και τους περιορισμούς, γιατί εμείς, οι καλλιτέχνες, είμαστε συνηθισμένοι στα εμπόδια. Είναι θέμα αναπνοής και επιβίωσης. Εννοώ επιβίωσης επί της ουσίας, όχι μόνο οικονομικής. Εδώ μιλάμε για ψυχική επιβίωση και εγώ θεωρώ ότι ο πολιτισμός είναι απαραίτητος. Αυτός μας κάνει ανθρώπους. Χωρίς τον πολιτισμό δεν είμαστε άνθρωποι. Μας εξανθρωπίζει η Τέχνη.
Τι ονειρεύεσαι να κάνεις;
Εχω κάνει πολλά πράγματα, και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, και συνεχίζω να ονειρεύομαι. Τα τελευταία τρία χρόνια έλειπα και τώρα, που έχω επιστρέψει, υπάρχουν προοπτικές για πράγματα. Ακουγα πριν από λίγες ημέρες στην τηλεόραση ότι θα γίνει μια φιλανθρωπική συναυλία στον Πειραιά και η παρουσιάστρια είπε ότι οι καλλιτέχνες δεν θα πληρωθούν, καθώς είναι γι’ αυτούς που έχουν ανάγκη. Εγώ εδώ επαναστάτησα. Ο καλλιτέχνης τι είναι, που δεν έχει ανάγκη; Δεν είναι άνθρωπος; δεν πρέπει να αναπνεύσει, να φάει και να πιει; Ή να πληρώσει το ενοίκιό του; Φυσικά και πρέπει να υποστηρίξουμε τις αδύναμες ομάδες και φυσικά, αν ο καλλιτέχνης έχει τη δυνατότητα να προσφέρει τη δουλειά του -εγώ το έχω κάνει άπειρες φορές- πρέπει να το κάνει, αλλά όχι να θεωρούμε αυτονόητο ότι δεν χρειάζεται χρήματα, νερό και φαγητό για να ζήσει. Και εμείς είμαστε άνθρωποι, που πρέπει να πληρώσουμε το ενοίκιό μας, να φάμε το φαγητό μας και να πιούμε το νερό μας για να επιβιώσουμε. Δεν μπορούμε να είμαστε ο τελευταίος τροχός της αμάξης.
Για σένα, πάντως, υπάρχει η άποψη ότι δεν έχεις οικονομικό πρόβλημα και κάνεις το χόμπι σου.
Είμαι επαγγελματίας 20 χρόνια. Κανείς δεν ξέρει αν ισχύει ή δεν ισχύει αυτό. Μόνο αν κάποιος μπει στον τραπεζικό μου λογαριασμό, μπορεί να το μάθει. Αυτά τα πράγματα είναι αυθαίρετα και κανείς δεν θα έπρεπε να βγάζει συμπεράσματα χωρίς να γνωρίζει. Το τι έχω ή τι δεν έχω ή το πόσο ζορίζομαι ή δεν ζορίζομαι το ξέρω εγώ και η οικογένειά μου. Πιστεύω ότι, παρ’ όλα αυτά, ο καλλιτέχνης και ο κάθε καλλιτέχνης, επειδή ακριβώς αντιμετωπίζει την ανάγκη της επιβίωσης, ψυχικής και βιοποριστικής, θα βρει έναν τρόπο να κάνει τη δουλειά του. Δεν πιστεύω ότι ένας άνθρωπος δημιουργικός ή ένας καλλιτέχνης πάει να κάνει αυτό το επάγγελμα για να γίνει πλούσιος. Πιστεύω ότι το κάνει από μια ανάγκη εσωτερική, ανάγκη δημιουργίας.
Σκέφτεσαι να ξαναφύγεις με τον σύζυγό σου στο εξωτερικό;
Οχι, γυρίσαμε. Δεν θέλαμε ούτε τότε να φύγουμε. Το κάναμε λόγω της οικονομικής κρίσης και εμείς ήμασταν, κατά κάποιο τρόπο, οικονομικοί μετανάστες. Δεν ήταν η πρώτη μας επιλογή. Ηταν μια επιλογή εξ ανάγκης. Θέλουμε να μείνουμε οπωσδήποτε στην Ελλαδα. Αλλωστε, αφήσαμε πίσω μας πράγματα και κλείσαμε πόρτες. Δεν έχουμε τώρα την επιλογή να ξαναφύγουμε. Και δεν θέλουμε και να την «κινήσουμε» αυτή την επιλογή. Ηρθαμε εδώ να κάνουμε κάτι και συνεχίζουμε.
Ο σύζυγός σου πέρασε δύσκολες στιγμές. Θεωρείς ότι αδικήθηκε;
Κανείς δεν αδικείται. Ούτε ο Γιάνης ούτε εγώ αισθανόμαστε αδικημένοι. Δεν κοιτάμε πίσω. Πάμε μπροστά. Κατ’ αρχάς, όταν μιλάμε για έναν πολιτικό, δεν μιλάμε για αυτόν ως άτομο. Το θέμα είναι αν αδικηθήκαμε όλοι μας. Αν προδοθήκαμε ή αν αδικηθήκαμε ως λαός. Δεν έχει να κάνει με ένα συγκεκριμένο άτομο κάτι τέτοιο. Αυτό θα το κρίνει ο καθένας.
Τι είναι αυτό που θαυμάζεις στον Γιάνη;
Το μυαλό του.
Μέχρι πού θα έφτανες για τον Γιάνη;
Παντού, μέχρι τα άκρα. Νομίζω το απέδειξα εκείνη την ημέρα στα Εξάρχεια.
