Οι ανατροπές στο θέμα των αναδρομικών συντάξεων είναι πλέον ραγδαίες και φέρνουν έντονες αντιδράσεις. Χιλιάδες συνταξιούχοι προσδοκούν να δουν στους λογαριασμούς τους σημαντικά ποσά, ωστόσο η πραγματικότητα είναι διαφορετική για πολλούς: δεν θα λάβουν ούτε ένα ευρώ. Η παραγραφή δικαιωμάτων, οι τεχνικές καθυστερήσεις και οι ιδιαιτερότητες στον επανυπολογισμό αφήνουν εκτός πληρωμών μεγάλο μέρος των δικαιούχων. Παρακάτω αναλύουμε ποιοι τελικά θα δουν χρήματα και ποιοι θα μείνουν με την προσμονή.
Το θέμα των αναδρομικών στις συντάξεις συνεχίζει να προκαλεί αναστάτωση και αγωνία στους συνταξιούχους. Οι πληρωμές που έχουν ανακοινωθεί για το 2025 δεν αφορούν όλους, με αποτέλεσμα χιλιάδες δικαιούχοι να συνειδητοποιούν ότι δεν πρόκειται να λάβουν τίποτα. Η κατάσταση είναι σύνθετη και έχει να κάνει τόσο με τις νομικές κινήσεις του παρελθόντος όσο και με τις τεχνικές εκκρεμότητες του παρόντος.
Οι βασικές κατηγορίες αναδρομικών που διεκδικούνται αφορούν τις περικοπές στις επικουρικές συντάξεις και τα δώρα του ενδεκάμηνου Ιουνίου 2015 έως Μαΐου 2016, καθώς και την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική για την περίοδο Φεβρουαρίου 2017 – Δεκεμβρίου 2018. Παρά τις αποφάσεις του ΣτΕ που άνοιξαν τον δρόμο για επιστροφές, το υπουργείο Εργασίας έχει καταστήσει σαφές ότι τα χρήματα θα δοθούν μόνο σε όσους πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Πρώτα και κύρια, όσοι συνταξιούχοι δεν είχαν καταθέσει αγωγές έως τις 31 Ιουλίου 2020 για τις περικοπές στο ενδεκάμηνο και για την ΕΑΣ, θεωρούνται εκτός διεκδίκησης. Η παραγραφή των δικαιωμάτων τους θεωρείται πλέον οριστική, και έτσι δεν πρόκειται να δουν καμία καταβολή. Ακόμη και όσοι είχαν στείλει απλές αιτήσεις στον ΕΦΚΑ χωρίς να κινηθούν νομικά, θεωρούνται εκτός του πλαισίου πληρωμών. Πρόκειται για ένα τεράστιο πλήθος συνταξιούχων που, είτε από άγνοια είτε από έλλειψη καθοδήγησης, δεν έκαναν τις απαραίτητες ενέργειες εγκαίρως.
Δεύτερη κατηγορία που αποκλείεται είναι όσοι έχουν μεγάλη «προσωπική διαφορά» στις συντάξεις τους, δηλαδή η αύξηση που δικαιούνται από τον επανυπολογισμό απορροφάται πλήρως από τη διαφορά που ήδη λαμβάνουν. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μπορεί ο υπολογισμός να δείχνει αναδρομικά, αλλά δεν προκύπτει καταβολή στον λογαριασμό τους, επειδή λογιστικά δεν υπάρχει διαφορά για επιστροφή. Το φαινόμενο αυτό είναι συχνό σε συνταξιούχους που αποχώρησαν με υψηλούς μισθούς ή σε συγκεκριμένα ταμεία, όπως δημόσιο, ΔΕΚΟ και τράπεζες.
Επιπλέον, μεγάλο πρόβλημα παρατηρείται και στην εκκαθάριση των τεχνικών στοιχείων από τον ΕΦΚΑ. Πολλές υποθέσεις καθυστερούν επειδή λείπουν απαραίτητα στοιχεία από το ασφαλιστικό ιστορικό ή γιατί δεν έχουν ολοκληρωθεί οι επανυπολογισμοί που απαιτούνται για να διαπιστωθεί αν υπάρχει πράγματι δικαίωμα σε αναδρομικά. Οι εκκρεμότητες αυτές φρενάρουν τις πληρωμές για περίπου 80.000 με 120.000 συνταξιούχους, κυρίως από ταμεία των ΔΕΚΟ, τραπεζών και του Δημοσίου.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και για εκείνους που φαίνεται να δικαιούνται μεγάλα ποσά – σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 13.000 ευρώ – η πληρωμή ενδέχεται να μην γίνει ποτέ αν δεν διευθετηθούν οι εκκρεμότητες ή αν η υπόθεσή τους δεν φτάσει σε τελική απόφαση μέσω των δικών-εξπρές που προγραμματίζονται για το δεύτερο εξάμηνο του 2025.
Επιπλέον, πολλοί συνταξιούχοι με επικουρικές συντάξεις δεν πρόκειται να λάβουν τίποτα αν το ταμείο τους δεν εμφανίζει πλεόνασμα. Σύμφωνα με τη ρήτρα βιωσιμότητας, η οποία συνεχίζει να εφαρμόζεται έμμεσα, αυξήσεις και αναδρομικά στις επικουρικές μπορούν να δοθούν μόνο αν υπάρχει οικονομικό περιθώριο. Σε διαφορετική περίπτωση, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: μηδενικά ποσά, άσχετα από τις αποφάσεις ή τις ελπίδες.
Η γενική εικόνα δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού των συνταξιούχων, παρά τις προσδοκίες, δεν θα λάβει τίποτα. Η δικαιοσύνη μπορεί να τους δικαίωσε θεωρητικά, αλλά η κρατική διαχείριση του ζητήματος, οι περιορισμοί στον προϋπολογισμό και η καθυστέρηση στον επανυπολογισμό οδηγούν σε μια πικρή πραγματικότητα: αρκετοί συνταξιούχοι, ιδίως όσοι δεν προσέφυγαν εγκαίρως ή έχουν προσωπικές διαφορές, θα μείνουν απλώς με την αίσθηση της αδικίας και όχι με χρήματα στους λογαριασμούς τους.
Το στοίχημα για την Πολιτεία είναι να κλείσει οριστικά το κεφάλαιο των αναδρομικών μέσα στο 2025, δίνοντας λύσεις σε όσους πραγματικά δικαιούνται, αλλά και αποκαθιστώντας τη διαφάνεια για όσους μένουν εκτός. Μέχρι τότε, οι εξελίξεις παραμένουν ραγδαίες και το ενδιαφέρον έντονο.
