Συντάξεις: Η ελληνική αγορά εργασίας εισέρχεται στο 2026 με μια σκληρή πραγματικότητα: μισθοί καθηλωμένοι, κόστος στέγασης που απορροφά έως και το μισό εισόδημα και μια γενιά εργαζομένων που γνωρίζει ήδη ότι, παρά δεκαετίες δουλειάς, την περιμένει σύνταξη πείνας.
Ρεπορτάζ: Κατερίνα Θεοχάρη-tilegrafimanews.gr
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Η ενδιάμεση έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτυπώνει με ωμούς αριθμούς το κοινωνικό αδιέξοδο που βιώνουν εκατομμύρια μισθωτοί και αυτοαπασχολούμενοι.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η αγοραστική δύναμη των μισθών έχει υποχωρήσει κάτω από τα επίπεδα του 2009, με τον μέσο ετήσιο μισθό – σε όρους αγοραστικής δύναμης – να αντιστοιχεί μόλις στο 59,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πρόκειται για μια πτώση που δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς, αλλά κυρίως στο καθημερινό βίωμα: εργαζόμενοι που αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες, ακόμη και με πλήρη απασχόληση.
Στέγη: ο μεγάλος «δολοφόνος» του εισοδήματος
Το κόστος στέγασης εξελίσσεται στον πιο σκληρό παράγοντα φτωχοποίησης. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό επιβάρυνσης στέγης στην ΕΕ, με τις δαπάνες να φθάνουν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ στα μονοπρόσωπα νοικοκυριά ξεπερνούν το 51%. Για σχεδόν το 29% των νοικοκυριών, το στεγαστικό κόστος υπερβαίνει το 40% του εισοδήματος, ποσοστό που θεωρείται διεθνώς όριο «ασφυξίας».
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η κατάσταση είναι δραματικότερη για τις χαμηλές εισοδηματικές κατηγορίες, όπου η υπερβολική επιβάρυνση αγγίζει το 88,6%, αποκαλύπτοντας μια κοινωνία δύο ταχυτήτων.
Υλική στέρηση και εργασιακή ανασφάλεια
Περισσότεροι από 2 στους 10 μισθωτούς ζουν πλέον σε συνθήκες υλικής και κοινωνικής στέρησης, ενώ σχεδόν οι μισοί δηλώνουν αδυναμία να ανταποκριθούν σε πάγιες υποχρεώσεις: ενοίκιο, ρεύμα, νερό, δόσεις δανείων. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό απασχόλησης παραμένει αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.
Το «μέλλον» των εργαζομένων: συντάξεις πείνας
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το συνταξιοδοτικό μέλλον διαγράφεται ακόμη πιο δυσοίωνο. Για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, με 35–40 χρόνια ασφάλισης και μισθούς κοντά στον κατώτατο ή λίγο πάνω από αυτόν, η τελική κύρια σύνταξη κινείται σήμερα μεταξύ 650 και 780 ευρώ καθαρά, ακόμη και μετά τις πρόσφατες ονομαστικές αυξήσεις. Ποσά που, με το σημερινό κόστος ζωής, δεν εξασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση.
Ακόμη χειρότερη είναι η εικόνα για τους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους. Η συντριπτική πλειονότητα παραμένει στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, με αποτέλεσμα, μετά από 40 χρόνια ασφάλισης, η κύρια σύνταξη να διαμορφώνεται κάτω από τα 800 ευρώ, συχνά κοντά στα 720–750 ευρώ. Τα επίσημα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ επιβεβαιώνουν ότι χωρίς επιλογή υψηλότερων εισφορών – κάτι αδύνατο για χιλιάδες λόγω κόστους – η «σύνταξη πείνας» είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη.
Ένας φαύλος κύκλος φτωχοποίησης
Το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο. Χαμηλοί μισθοί οδηγούν σε χαμηλές εισφορές, οι χαμηλές εισφορές σε χαμηλές συντάξεις και οι χαμηλές συντάξεις σε διαρκή εξάρτηση από οικογενειακή στήριξη ή επιδόματα. Η έκθεση του Υπουργείου Εργασίας αναγνωρίζει ότι το ισχύον μοντέλο δυσκολεύεται να εξασφαλίσει κοινωνική συνοχή, ιδίως για τις νεότερες γενιές εργαζομένων.
Περιφερειακές ανισότητες και κοινωνική κόπωση
Οι ανισότητες εντείνονται και γεωγραφικά. Περιφέρειες όπως η Κεντρική Μακεδονία, η Πελοπόννησος και η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά υπερβολικής στεγαστικής επιβάρυνσης, την ώρα που οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί και οι ευκαιρίες απασχόλησης περιορισμένες.
Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία σε διαρκή κόπωση: εργαζόμενοι που δουλεύουν περισσότερο από ποτέ, αμείβονται λιγότερο από ποτέ σε πραγματικούς όρους και γνωρίζουν ότι, στο τέλος του εργασιακού τους βίου, τους περιμένει μια σύνταξη που δεν καλύπτει ούτε τα βασικά.
Το κοινωνικό ερώτημα του 2026
Το 2026 δεν θέτει μόνο οικονομικά αλλά βαθιά κοινωνικά ερωτήματα. Μπορεί μια χώρα να σταθεί όταν η εργασία δεν εγγυάται αξιοπρεπή ζωή και η σύνταξη δεν εξασφαλίζει αξιοπρεπή γήρανση; Όσο οι μισθοί μένουν στα τάρταρα, τα ενοίκια καλπάζουν και οι συντάξεις πείνας παγιώνονται, η απάντηση μοιάζει όλο και πιο δυσοίωνη.
