Είναι αυτό το «χρυσό deal» που θα θωρακίσει την Αρκτική ή μια διπλωματική νάρκη στις διατλαντικές σχέσεις;
Τι ακριβώς μπορεί να περιλαμβάνει αυτό το «πλαίσιο συμφωνίας» και αν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από τη Δανία και τη Γροιλανδία
Τι έχει ειπωθεί για το «πλαίσιο συμφωνίας» και ποια είναι τα σενάρια
Σε μια θεαματική ανατροπή στο Νταβός, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την ύπαρξη ενός «πλαισίου συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, βάζοντας τέλος, προς το παρόν, στις απειλές για κυρώσεις κατά των συμμάχων. Ενώ ο Λευκός Οίκος οραματίζεται ένα καθεστώς κυριαρχίας πάνω σε στρατηγικά σημεία του νησιού, στα πρότυπα των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, η Κοπεγχάγη και το Νουούκ υψώνουν «κόκκινες γραμμές», ξεκαθαρίζοντας πως η εδαφική ακεραιότητα δεν πωλείται ούτε ενοικιάζεται.
Ωστόσο, είναι αυτό το «χρυσό deal» που θα θωρακίσει την Αρκτική ή μια διπλωματική νάρκη στις διατλαντικές σχέσεις;
Η δήλωση περί πλαισίου ήρθε έπειτα από ημέρες και εβδομάδες κλιμακούμενων εντάσεων, στη διάρκεια των οποίων ακούστηκαν ακόμη και απειλές για χρήση στρατιωτικής βίας με στόχο την κατάληψη του ημιαυτόνομου εδάφους της Δανίας, συμμάχου στο ΝΑΤΟ.
Το ερώτημα πλέον είναι τι ακριβώς μπορεί να περιλαμβάνει αυτό το «πλαίσιο συμφωνίας» και αν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από τη Δανία και τη Γροιλανδία, οι οποίες έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθενται να εκχωρήσουν την κυριαρχία του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο στην Αρκτική.
Τι έχει ειπωθεί για το «πλαίσιο συμφωνίας»
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ότι υπάρχει «το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά από συνομιλίες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.
Όπως είπε, το πλαίσιο προέκυψε έπειτα από «πολύ παραγωγική συνάντηση» με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν.
Από την πλευρά του, ο Ρούτε ξεκαθάρισε ότι δεν συζήτησε με τον Τραμπ το κομβικό ζήτημα της δανικής κυριαρχίας επί της Γροιλανδίας.
Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι οι Δανοί μπορούν να διαπραγματευτούν τα πάντα, αλλά «δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας».
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας επανέλαβε όσα είπε η Φρεντέρικσεν, λέγοντας ότι η κυριαρχία είναι «κόκκινη γραμμή».Μάλιστα, ο Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε ότι δεν γνώριζε τις λεπτομέρειες της υπό συζήτηση συμφωνίας.
Υπάρχουν λεπτομέρειες; Ποια είναι τα σενάρια;
Σύμφωνα με τους New York Times, που επικαλούνται ανώνυμους αξιωματούχους, ένα από τα σενάρια που συζητούνται είναι η παραχώρηση κυριαρχίας από τη Δανία σε μικρές περιοχές της Γροιλανδίας, όπου οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στρατιωτικές βάσεις.
Μια τέτοια ρύθμιση θα θύμιζε το καθεστώς των δύο βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στην Κύπρο, οι οποίες τελούν υπό βρετανική κυριαρχία από το 1960, όταν η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της.
Ωστόσο, τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν απορρίψει κατηγορηματικά οποιαδήποτε εκχώρηση κυριαρχίας.
Υποστηρίζοντας την ανάγκη για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ο Τραμπ έχει αναφερθεί στην παρουσία κινεζικών και ρωσικών πλοίων γύρω από το νησί, αν και η Δανία επιμένει ότι «σήμερα δεν υπάρχει απειλή».
Σε αυτό το πλαίσιο, σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ επιχειρούν να καθησυχάσουν τις ΗΠΑ, δεσμευόμενοι για ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε στο Reuters ότι το «πλαίσιο συμφωνίας» προϋποθέτει και αυτή τη συνεισφορά.
«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι μπορούμε να το κάνουμε αρκετά γρήγορα. Θα ήλπιζα σίγουρα μέσα στο 2026, ίσως ακόμη και στις αρχές του 2026», είπε.
Ένα ακόμη σενάριο που προωθεί το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η δημιουργία ενός “Arctic Sentry”, όπως δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών Υβέτ Κούπερ. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία παρόμοια με το Baltic Sentry του ΝΑΤΟ, αποστολή που ενισχύει την επιτήρηση πλοίων στη Βαλτική Θάλασσα μετά τις δολιοφθορές σε υποθαλάσσια καλώδια.
Θα ικανοποιούσε τον Τραμπ μια συμφωνία χωρίς «κυριότητα»;
Οι ΗΠΑ διαθέτουν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Βάσει συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, η Ουάσιγκτον μπορεί να αναπτύσσει όσες δυνάμεις επιθυμεί στο νησί. Ήδη περισσότερα από 100 στρατιωτικά στελέχη σταθμεύουν μόνιμα στη βάση Πιτουφίκ, στο βορειοδυτικό άκρο της Γροιλανδίας.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι συνομιλίες ενδέχεται να επικεντρωθούν σε επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 1951.
Πάνω από τις διαπραγματεύσεις αιωρείται η επιμονή του Τραμπ να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία. Ακόμη κι αν παρακαμφθούν οι «κόκκινες γραμμές» για την κυριαρχία, οι διαπραγματευτές θα έπρεπε να βρουν λύση και στο συνταγματικό εμπόδιο που απαγορεύει την πώληση γης στη Γροιλανδία.
Ένα πρότυπο που συζητείται είναι η αμερικανική ναυτική βάση στον Κόλπο Γκουαντάναμο στην Κούβα, η οποία τελεί υπό πλήρη αμερικανικό έλεγχο από το 1903 μέσω μιας μορφής μόνιμης μίσθωσης. Δεν είναι σαφές αν τέτοιες επιλογές συνέβαλαν στην αναδίπλωση του Τραμπ στο Νταβός, όταν απέσυρε την απειλή χρήσης στρατιωτικής βίας για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, προς ανακούφιση των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ.
Το ΝΑΤΟ, που ιδρύθηκε το 1949, βασίζεται στην αρχή ότι επίθεση σε έναν σύμμαχο ισοδυναμεί με επίθεση σε όλους. Η Δανία έχει καταστήσει σαφές ότι στρατιωτική επίθεση συμμάχου εναντίον συμμάχου θα έθετε σε κίνδυνο τη διατλαντική συμμαχία, στην οποία οι ΗΠΑ αποτελούν τον βασικό εταίρο.
Το γεγονός ότι η ανακοίνωση Τραμπ περί «πλαισίου» έγινε μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προκάλεσε ανησυχία στη Γροιλανδία ότι διεξάγονται ερήμην της διαπραγματεύσεις για το μέλλον της. Την Πέμπτη, ο υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μότσφελντ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεν ζήτησε από τον Ρούτε να διαπραγματευτεί εκ μέρους της, αλλά να μεταφέρει «απευθείας στον πρόεδρο Τραμπ τις κόκκινες γραμμές». Ο Ρούτε δεν επιβεβαίωσε ότι αυτό συνέβη, ενώ έχει δεχθεί κριτική για τους επαίνους που έχει απευθύνει κατ’ επανάληψη προς τον Τραμπ
