ΤΡΑΜΠ: Αιφνιδιαστική απομάκρυνση από το Ισραήλ-Η περιοδεία του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χωρίς καμία αναφορά ή στάση στο Ισραήλ, αναδεικνύει μια ριζική αλλαγή στην αμερικανική διπλωματία.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Οι σχέσεις με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου δείχνουν ψυχρές, και η παραδοσιακή «αδιαπραγμάτευτη» στρατηγική σύμπλευση φαίνεται να αναθεωρείται.
Η αποστασιοποίηση αυτή καταγράφηκε και στο Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ (state.gov) μέσω δηλώσεων για την ανάγκη αναζήτησης βιώσιμης λύσης στο Παλαιστινιακό. Επιπλέον, οι πληροφορίες του telegraphmanews.gr αναφέρουν ότι ο Λευκός Οίκος ενοχλήθηκε από την άκαμπτη στάση του Ισραήλ στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.
Άρση κυρώσεων στη Συρία και νέα προσέγγιση Τουρκίας
Σοκ προκάλεσε και η ανακοίνωση του Τραμπ για άρση των κυρώσεων στη Συρία, με προγραμματισμένη συνάντηση με τον προσωρινό πρόεδρο Αλ Σαράα — η πρώτη επίσημη επαφή ΗΠΑ-Συρίας μετά από 25 χρόνια. Η κίνηση αυτή φέρνει ανησυχία στο Ισραήλ, που έχει ξεκάθαρα διακηρύξει την αντίθεσή του σε κάθε νομιμοποίηση της Δαμασκού.
Παράλληλα, η θετική ρητορική προς τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε συνδυασμό με την πρόθεση Τραμπ να παρευρεθεί ενδεχομένως στις συνομιλίες Ρωσίας – Ουκρανίας στην Κωνσταντινούπολη, δείχνει στροφή της αμερικανικής πολιτικής προς την Άγκυρα. Το τουρκικό ΥΠΕΞ (mfa.gov.tr) χαρακτήρισε την αμερικανική στάση «νέα ευκαιρία γεωπολιτικής συνεργασίας».
Ο ρόλος του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας
Στο επίκεντρο της νέας πολιτικής είναι η οικονομική διπλωματία: συμφωνίες άνω του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας, επενδύσεις του Ταμείου του Κατάρ στην εταιρεία του Τραμπ και «δώρο» στον ίδιο ένα Boeing 747-8 αξίας 400 εκατομμυρίων δολαρίων, έχουν αναζωπυρώσει συζητήσεις για το αν η εξωτερική πολιτική του Αμερικανού Προέδρου καθορίζεται από ιδιωτικά συμφέροντα.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Αραβικής Συνεργασίας, η νέα στρατηγική των ΗΠΑ υποστηρίζει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους και έναρξη διαπραγματεύσεων ανοικοδόμησης της Λωρίδας της Γάζας.
Πίεση προς το Ιράν, ψυχραιμία προς τη Χαμάς
Αν και αρχικά υπήρξαν ενδείξεις επιθετικής στάσης των ΗΠΑ προς το Ιράν, οι κινήσεις Τραμπ δείχνουν αποφυγή περαιτέρω έντασης. Αντί γι’ αυτό, προτάθηκε «ανακωχή» με τους Χούθι, γεγονός που προκάλεσε σοκ στο Ισραήλ. Παράλληλα, οι διαρροές για έμμεσες διαπραγματεύσεις με τη Χαμάς μέσω Κατάρ και Αιγύπτου ενόχλησαν το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών (mfa.gov.il).
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί ένα γεωπολιτικό reboot, με κέντρο τις οικονομικές και στρατηγικές ισορροπίες και όχι τις παραδοσιακές συμμαχίες. Αυτό οδηγεί σε σύγχυση, αλλά και σε ανακατατάξεις σε επίπεδο περιφερειακής ισχύος.
Η πιθανότητα «διπλής διπλωματικής ρήξης»
Αναλυτές στο Carnegie Middle East Center εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ διαμορφώνουν μια νέα ισορροπία μεταξύ Σουνιτικών κρατών, Τουρκίας και Συρίας, αφήνοντας το Ισραήλ προσωρινά στο περιθώριο, για να επανέλθει με αναδιαμορφωμένους όρους, ενδεχομένως μετά από πρόοδο στο Παλαιστινιακό.
Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις αυτής της στρατηγικής θα φανεί αν αποδώσουν σε συμφωνίες ειρήνης ή αν προκαλέσουν μεγαλύτερες ρωγμές στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους παραδοσιακούς τους συμμάχους. Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ (whitehouse.gov) κρατά στάση αναμονής, με περιορισμένες δημόσιες τοποθετήσεις.
Η εξωτερική πολιτική του Προέδρου Τραμπ διαμορφώνει μια νέα αρχιτεκτονική στη Μέση Ανατολή, η οποία προϋποθέτει ισχυρές οικονομικές ανταλλαγές, μετατόπιση στρατηγικών προτεραιοτήτων και επαναπροσδιορισμό σχέσεων με παραδοσιακούς συμμάχους. Όμως η επιλογή να αποκλειστεί το Ισραήλ από αυτή την περιοδεία, με φόντο την υποστήριξη στην Τουρκία, τη Συρία και τους Άραβες, διαμορφώνει ένα νέο σκηνικό — αβέβαιο αλλά εξαιρετικά κρίσιμο.
Η αναμέτρηση για το μέλλον της περιοχής μόλις ξεκίνησε.
