ΤΡΑΜΠ: Η πρώτη μεγάλη συνέντευξη του Ντόναλντ Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο στην εκπομπή «60 Minutes» του CBS News προκάλεσε σεισμό στα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης- tilegrafimanews.gr
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μάσησε τα λόγια του και χαρακτήρισε τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ «σοβαρούς και πανέξυπνους ηγέτες που δεν αστειεύονται».
«Δεν παίζεις μαζί τους. Είναι σκληροί, είναι έξυπνοι, είναι ηγέτες που πρέπει να παίρνεις στα σοβαρά», είπε χαρακτηριστικά, απαντώντας στην ερώτηση για το ποιος είναι πιο δύσκολος συνομιλητής, ο Ρώσος ή ο Κινέζος πρόεδρος. Η φράση αυτή, όπως σημείωσε το Reuters, ερμηνεύτηκε ως ένα μήνυμα ρεαλισμού και λιγότερο ως κίνηση θαυμασμού.
«Η εποχή του ρεαλισμού»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, γνωστός για τη διαφοροποιημένη ρητορική του, φαίνεται να επαναφέρει μια παλαιότερη στρατηγική που εστιάζει στη «ρεαλιστική συνύπαρξη» με τις δύο υπερδυνάμεις. Σύμφωνα με το BBC News, οι δηλώσεις του έρχονται σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις ΗΠΑ–Ρωσίας και ΗΠΑ–Κίνας βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Ο Πούτιν, σχολιάζοντας την τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου, φέρεται να απάντησε λακωνικά μέσω του εκπροσώπου του Κρεμλίνου: «Η Ρωσία αναγνωρίζει όποιον δείχνει σεβασμό». Από πλευράς Πεκίνου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας μίλησε για «μια νηφάλια προσέγγιση που μπορεί να συμβάλει στη σταθερότητα». Το Associated Press σχολίασε πως η ρητορική του Τραμπ θυμίζει «την εποχή των ισορροπιών» και όχι της σύγκρουσης.
Ο φόβος νέου Ψυχρού Πολέμου
Στην ίδια συνέντευξη, ο Αμερικανός πρόεδρος παραδέχτηκε ότι «οι σχέσεις των τριών χωρών θα καθορίσουν το μέλλον του πλανήτη». Με αυτή τη φράση, ο Τραμπ προσπάθησε να στείλει το μήνυμα πως χωρίς Ρωσία και Κίνα, «κανένα παγκόσμιο πρόβλημα δεν μπορεί να λυθεί».
Σύμφωνα με το AFP μέσω France24, η τοποθέτησή του ήρθε τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν το ΝΑΤΟ για αύξηση αμυντικών δαπανών, προκαλώντας ανησυχίες στην Ευρώπη για πιθανή αποστασιοποίηση από την Ουάσινγκτον.
Η προσέγγιση του Τραμπ θυμίζει το δόγμα «America First», προσαρμοσμένο όμως στις νέες παγκόσμιες συνθήκες. Δεν πρόκειται για απομόνωση, αλλά για μια «πραγματιστική επιλεκτική συνεργασία» που στοχεύει στη σταθερότητα. Όπως σχολίασε το Politico, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται να επιδιώκει επαναπροσδιορισμό ισορροπιών, ιδίως σε θέματα όπως τα πυρηνικά, οι εμπορικοί δασμοί και οι ενεργειακές συνεργασίες.
Οι αντιδράσεις στην Ευρώπη
Στις Βρυξέλλες, οι δηλώσεις προκάλεσαν αναταραχή. Αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας ανώνυμα, τόνισε πως «οι ηγέτες της Ευρώπης φοβούνται μήπως η Ουάσινγκτον χαλαρώσει τη στάση της απέναντι στη Μόσχα». Το Βερολίνο και το Παρίσι παρακολουθούν στενά, ενώ ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ε.Ε. για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Ζοζέπ Μπορέλ, δήλωσε πως «οι δηλώσεις του Τραμπ δείχνουν περισσότερο θαυμασμό παρά στρατηγική».
Η Guardian σε εκτενές άρθρο της ανέφερε ότι ο πρόεδρος «χρησιμοποιεί τη γλώσσα του σεβασμού ως εργαλείο διαπραγμάτευσης» και προειδοποίησε πως η Δύση μπορεί να υποτιμήσει τις πραγματικές προθέσεις της Μόσχας και του Πεκίνου.
Ελληνική οπτική – οι αναλυτές βλέπουν «μετατόπιση ισορροπιών»
Στην Αθήνα, διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η νέα στάση του Τραμπ δημιουργεί «χώρο ελιγμών» για τις μεσαίες δυνάμεις, όπως η Ελλάδα, που παραδοσιακά διατηρούν ισορροπημένες σχέσεις με τις μεγάλες δυνάμεις. Όπως σημειώνει το Υπουργείο Εξωτερικών, η Ελλάδα συνεχίζει να επιδιώκει «διάλογο στη βάση του διεθνούς δικαίου και των συμμαχιών της στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε.».
Αναλυτές από το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) υπογραμμίζουν ότι η φράση του Αμερικανού προέδρου «είναι σοβαροί άνθρωποι» υποδηλώνει ότι η νέα αμερικανική πολιτική δεν θα στηριχθεί σε κυρώσεις αλλά σε διαπραγμάτευση. Για την Ελλάδα, που αναζητά σταθερότητα σε μια ταραχώδη Ανατολική Μεσόγειο, μια τέτοια αλλαγή προσφέρει διπλωματικό πλεονέκτημα, καθώς περιορίζει την ένταση Ρωσίας–Δύσης που επηρεάζει ενεργειακές ισορροπίες και αγωγούς.
Το μήνυμα πίσω από τις λέξεις
Η γλώσσα του Τραμπ δεν είναι τυχαία. Χρησιμοποιεί λέξεις που προβάλλουν σεβασμό, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την αμερικανική υπεροχή. Οι συνεργάτες του υπογραμμίζουν πως ο πρόεδρος «δεν επαινεί τους αντιπάλους, αλλά αναγνωρίζει τη δύναμή τους».
Ο σχολιαστής Τζέρεμι Μπάουεν του BBC ανέφερε πως «η ρητορική του Τραμπ θυμίζει την ψυχροπολεμική ισορροπία του τρόμου, όπου η σταθερότητα προκύπτει από τον αμοιβαίο σεβασμό της δύναμης».
Οι New York Times επεσήμαναν ότι ο Τραμπ «έχει συνειδητοποιήσει πως ο κόσμος του 2025 δεν είναι ο κόσμος του 2017» και πως «η μονομερής επιβολή δεν λειτουργεί». Οι Financial Times χαρακτήρισαν τη συνέντευξη «το πιο ειλικρινές σήμα επανατοποθέτησης των ΗΠΑ απέναντι στις παγκόσμιες υπερδυνάμεις».
Εν κατακλείδι
Η δήλωση «Δεν παίζεις μαζί τους – Είναι σοβαροί ηγέτες» ίσως αποτυπώνει την πιο χαρακτηριστική φράση του Ντόναλντ Τραμπ για τη νέα εποχή της διεθνούς πολιτικής. Ο ίδιος δείχνει να αντιλαμβάνεται ότι ο πλανήτης δεν λειτουργεί πλέον με μονοπολικό σχήμα, αλλά με ανταγωνιστικές ισορροπίες ισχύος.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι ένα βήμα προσαρμογής· για την Ευρώπη, ένας συναγερμός· και για την Ελλάδα, μια ευκαιρία να παραμείνει στο επίκεντρο της διπλωματικής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
