ΤΡΑΜΠ: Η «Ημέρα Απελευθέρωσης» φέρνει δασμούς 15%-25% σε όλα τα εισαγόμενα αγαθά – Στον αέρα το παγκόσμιο εμπόριο
Του Παντελή Χαριτάκη
Δασμολόγιο φωτιά από τις ΗΠΑ – Πρώτο θύμα η αυτοκινητοβιομηχανία
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενεργοποιεί από την Τετάρτη 2 Απριλίου ένα νέο, σαρωτικό εμπορικό δόγμα: την επιβολή αμοιβαίων δασμών 15%-25% σε όλα τα προϊόντα που εισάγονται από 41 χώρες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, ο Καναδάς, το Μεξικό και πολλές ακόμη οικονομικές δυνάμεις.
Η αρχή έγινε με τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Όπως ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος, επιβάλλεται δασμός 25% σε κάθε αυτοκίνητο ή εξάρτημα που δεν κατασκευάζεται επί αμερικανικού εδάφους. Το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ επιβεβαίωσε ότι οι δασμοί θα ισχύσουν επαόριστον.
«Ημέρα Απελευθέρωσης» με φόντο την επιθετική στρατηγική Τραμπ
Ο πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε την Τετάρτη 2 Απριλίου ως «Ημέρα Απελευθέρωσης των ΗΠΑ από τη διεθνή εκμετάλλευση», υποστηρίζοντας ότι οι δασμοί θα φέρουν «δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια» στα κρατικά ταμεία και «επιτέλους δικαιοσύνη».
Η ανακοίνωση προκάλεσε σοκ στις αγορές: οι τιμές του χρυσού ξεπέρασαν τα 2.500 δολάρια, ενώ ο δείκτης Nasdaq κατέγραψε απότομη πτώση. Οι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες –όπως η Volkswagen, η Toyota και η Hyundai, που εξάγουν εκατομμύρια οχήματα στις ΗΠΑ– δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα στο χρηματιστήριο.
Ποιοι πλήττονται περισσότερο – Οι πρώτες αντιδράσεις
Οι χώρες με εμπορικά πλεονάσματα απέναντι στις ΗΠΑ –οι λεγόμενες «dirty-15»– μπαίνουν πρώτες στο στόχαστρο. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Ε.Ε., η Κίνα, η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, το Μεξικό, η Ινδία και η Ταϊβάν. Σύμφωνα με την UBS, οι δασμοί καταργούν στην πράξη την αρχή του «πλέον ευνοούμενου κράτους» στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.
Η Ένωση Αμερικανών Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (AAPC) προειδοποιεί για αυξήσεις τιμών, μειωμένη ανταγωνιστικότητα και πιθανά κύματα απολύσεων. Η Tesla επηρεάζεται λιγότερο, αλλά και εκείνη εξαρτάται από εισαγόμενα ανταλλακτικά. Η Ford και η General Motors εξέφρασαν δημόσια ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της αγοράς.
Αβεβαιότητα για την Ε.Ε. – Το παρασκήνιο Σέφκοβιτς – Λούτνικ
Σύμφωνα με πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το επικρατέστερο σενάριο για την Ε.Ε. είναι η επιβολή ενιαίου δασμού 20%-25% σε όλα τα ευρωπαϊκά προϊόντα, πέραν των ήδη υπαρχόντων (χάλυβας, αλουμίνιο, ενέργεια). Ο Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφκοβιτς φέρεται να αποκόμισε από τις επαφές του στην Ουάσινγκτον την αίσθηση πως ο Λευκός Οίκος θα κινηθεί «οριζόντια και σκληρά».
Αναλύσεις σοκ: Ύφεση, πληθωρισμός, ρίσκο αγορών
Η JP Morgan δίνει πιθανότητα 50% για ύφεση στις ΗΠΑ μέσα στο 2025. Η PIMCO και η Moody’s Analytics προβλέπουν ύφεση στο 35%, ενώ η Goldman Sachs στο 20%. Η Capital Economics κάνει λόγο για πιθανή επιβράδυνση έως 1,2% του ΑΕΠ, αύξηση πληθωρισμού και μείωση της καταναλωτικής δύναμης.
Δασμοί ως εργαλείο εσωτερικής στρατηγικής
Η διοίκηση Τραμπ βλέπει τους δασμούς όχι μόνο ως όπλο εμπορικής πίεσης, αλλά και ως μηχανισμό επανεκκίνησης της βιομηχανικής παραγωγής στις ΗΠΑ, μέσω αναδιάταξης της αλυσίδας εφοδιασμού και τόνωσης των εγχώριων επενδύσεων. Σύμφωνα με το National Association of Manufacturers, οι θέσεις εργασίας στον τομέα έχουν μειωθεί κατά 35% τις τελευταίες τρεις δεκαετίες – στόχος του Τραμπ είναι η αντιστροφή της τάσης αυτής.
Το ρίσκο της σύγκρουσης – Θα αντέξει η παγκόσμια οικονομία;
Ο «εμπορικός Αρμαγεδδών» που προανήγγειλε ο Τραμπ δεν έχει προηγούμενο. Η στρατηγική του αποσκοπεί σε ένα νέο εμπορικό ισοζύγιο υπέρ των ΗΠΑ, αλλά με κίνδυνο συστημικής αποσταθεροποίησης του διεθνούς εμπορίου. Αντιμέτωπος με τις αγορές, τους συμμάχους, αλλά και την εγχώρια μεσαία τάξη που ήδη βλέπει το κόστος ζωής να αυξάνεται, ο Τραμπ κινείται στο όριο – με το ρίσκο να μετατραπεί σε κρίση.
