Η Γερμανία υποχωρεί στην 25η θέση της παγκόσμιας κατάταξης για την προστασία του κλίματος. Ποιες χώρες πρωτοπορούν, ποιες υστερούν και τι συνιστούν οι ειδικοί για την κλιματική πολιτική;Η Γερμανία υποχώρησε στην κατάταξη για τη δράση κατά της κλιματικής αλλαγής για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με τη χώρα που κάποτε πρωτοστατούσε στην πράσινη μετάβαση να καταγράφει πλέον χειρότερες επιδόσεις από τη Βραζιλία, την Κολομβία και τη Ρουμανία.
Στη χειρότερη επίδοσή της από το 2019, η Γερμανία υποχώρησε στην 25η θέση και έλαβε συνολικά αξιολόγηση «μέτρια» στον ετήσιο Δείκτη Επιδόσεων για την Κλιματική Αλλαγή (Climate Change Performance Index – CCPI), ο οποίος αξιολογεί τις προσπάθειες περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε 64 χώρες και στην ΕΕ.
Ωστόσο, «ορισμένες χώρες σημειώνουν ικανοποιητική πρόοδο εδώ και χρόνια», δηλώνει ο Γιαν Μπουρκ, επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης CCPI. Η Δανία, για παράδειγμα, πρωτοπορεί και στις τέσσερις κατηγορίες αξιολόγησης: την κατανάλωση ενέργειας, τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την εθνική πολιτική για το κλίμα.
Συνολικά 15 χώρες, δηλαδή δύο περισσότερες από πέρυσι, μεταξύ των οποίων η Λιθουανία, η Χιλή και το Μαρόκο, έλαβαν αξιολόγηση «υψηλή» όσον αφορά τα όσα κάνουν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η ΕΕ ανέβηκε επίσης μία θέση στην κατάταξη, ενώ η Ουγγαρία σημείωσε άνοδο 21 θέσεων μετά την αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από την εξουσία, μία κυβέρνηση που είχε επανειλημμένως ασκήσει βέτο σε ευρωπαϊκά σχέδια για το κλίμα.
Οι τρεις πρώτες θέσεις του CCPI παρέμειναν κενές και φέτος, καθώς καμία χώρα δεν έχει κάνει ακόμη αρκετά για να επιτύχει τους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους.
«Παρατηρούμε μια εντυπωσιακή αντίθεση», τονίζει ο Μπουρκ. «Η πρόοδος στη δράση για το κλίμα είναι συχνά αργή, και σε ορισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, γίνονται μάλιστα βήματα προς τα πίσω. Όμως από τεχνολογική και οικονομική άποψη υπάρχει τεράστια δυναμική».
Αυτή η δυναμική είναι εμφανής στην ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας σε επίπεδα ρεκόρ. Πέρυσι το 75% της αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας καλύφθηκε από αυτή την πράσινη πηγή ενέργειας, σύμφωνα με την τελευταία παγκόσμια έκθεση για τον ηλεκτρισμό του ερευνητικού οργανισμού Ember. Επιπλέον, εδώ και αρκετά χρόνια οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια υπερβαίνουν τις επενδύσεις στα ορυκτά καύσιμα.
«Οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν τώρα, ώστε να μετατρέψουν αυτή τη δυναμική σε διαρκείς μειώσεις των εκπομπών», δηλώνει ο Νίκλας Χένε, συντάκτης της έκθεσης CCPI και εκπρόσωπος του ινστιτούτου NewClimate Institute, το οποίο συντάσσει την έκθεση σε συνεργασία με την περιβαλλοντική μη κυβερνητική οργάνωση Germanwatch.
Ιδιαίτερα χαμηλές επιδόσεις για τις χώρες της G20
Η Γερμανία σημείωσε αρνητική επίδοση-ρεκόρ στην κατηγορία της εθνικής πολιτικής για το κλίμα, κάτι που κατά τον Μπουρκ οφείλεται στις πολιτικές που εφαρμόζει σήμερα η υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας, Κατερίνα Ράιχε.
«Τα μέτρα που αποσκοπούν πρωτίστως στην αύξηση της χρήσης φυσικού αερίου απειλούν να υπονομεύσουν την πρόοδο στην ενεργειακή μετάβαση και ενέχουν τον κίνδυνο να επιδεινώσουν σημαντικά – και δη για πολλά χρόνια – τις συνθήκες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ηλεκτροδότηση», εξηγεί ο Μπουρκ.
Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε στις 9 Νοεμβρίου στο περιθώριο της COP31 στην Τουρκία ανέφερε ότι η Γερμανία συγκαταλέγεται στις εννέα χώρες της ΕΕ που αναμένεται να μην επιτύχουν τους στόχους μείωσης των εκπομπών για το 2030.
Η Γερμανία πάντως δεν είναι η μόνη χώρα με απογοητευτική θέση στην κατάταξη. Και οι υπόλοιπες χώρες της G20 – οι μεγαλύτερες βιομηχανικές και αναδυόμενες οικονομίες του κόσμου, οι οποίες ευθύνονται για περίπου το 80% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα – καταγράφουν επίσης χαμηλές επιδόσεις.
Μοναδική εξαίρεση μεταξύ αυτών αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο καταλαμβάνει την έβδομη θέση και έλαβε υψηλή αξιολόγηση, παρουσιάζοντας καλές επιδόσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στην κατανάλωση ενέργειας και την κλιματική πολιτική. Οι συντάκτες της μελέτης αξιολόγησαν βέβαια ως χαμηλή την επίδοσή του όσον αφορά την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οι χώρες-παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου της G20 καταλαμβάνουν ορισμένες από τις τελευταίες θέσεις στην κατάταξη για τη δράση κατά της κλιματικής αλλαγής. Οι ΗΠΑ, που αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών παγκοσμίως, βρίσκονται στα χαμηλότερα «σκαλιά» της κατάταξης μαζί με τη Ρωσία, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τον Καναδά, έχοντας συνολική αξιολόγηση «πολύ χαμηλή».
Οι χώρες που φιλοξενούν τη φετινή COP31 έλαβαν επίσης συνολική αξιολόγηση «χαμηλή». Η Αυστραλία, σημαντικός εξαγωγέας άνθρακα, με ορισμένα από τα υψηλότερα κατά κεφαλήν επίπεδα εκπομπών στον κόσμο, καταλαμβάνει την 54η θέση, ενώ η Τουρκία, η οποία επίσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, βρίσκεται στην 53η θέση.
Κίνα: Πρωτιά στις ανανεώσιμες – αλλά και στις εκπομπές
Η Κίνα είναι η χώρα με τις μεγαλύτερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο και καταλαμβάνει την 56η θέση στον CCPI, λαμβάνοντας συνολική αξιολόγηση «πολύ χαμηλή». Μεταξύ των βασικών αδυναμιών της συγκαταλέγονται οι κατά κεφαλήν εκπομπές της, οι οποίες βρίσκονται πλέον σε υψηλά επίπεδα, καθώς και η σημαντική κατανάλωση ενέργειας.
Ωστόσο, μεταξύ των χωρών της G20 η Κίνα πρωτοπορεί στην επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η χώρα βρίσκεται πέντε χρόνια μπροστά από το χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη του στόχου της να προσθέσει 1.200 γιγαβάτ (GW) αιολικής και ηλιακής ισχύος στο ηλεκτρικό δίκτυο έως το 2030, ενώ παράγει επίσης περισσότερο από το 80% των φωτοβολταϊκών πάνελ παγκοσμίως.
Αρκετές χώρες-παραγωγοί πετρελαίου, μεταξύ των οποίων το Καζακστάν, η Σαουδική Αραβία, το Ουζμπεκιστάν και τα ΗΑΕ, καταγράφουν επίσης καλύτερες από τις αναμενόμενες επιδόσεις στην κατηγορία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και «επεκτείνουν σημαντικά την έως τώρα περιορισμένη δυναμικότητά τους», σύμφωνα με την έκθεση.
Οι συντάκτες ανέφεραν πως οι χώρες αυτές διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες για περαιτέρω επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
«Ιδίως στα αραβικά κράτη οι πολύ υψηλές κατά κεφαλήν εκπομπές και το άνω του μέσου όρου επίπεδο ηλεκτροδότησης συνυπάρχουν με ένα σχετικά χαμηλό υφιστάμενο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τεράστιες δυνατότητες αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας», δηλώνει η συντάκτρια της έκθεσης, Νάταλι Πέλεχ. «Στην πραγματικότητα αυτές είναι ιδανικές συνθήκες για μία πιο φιλόδοξη δράση κατά της κλιματικής αλλαγής»
