ΗΠΑ: Σε μια δραματική εξέλιξη που αναδιαμορφώνει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή του Κόλπου, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έθεσε και επίσημα τις Ηνωμένες Πολιτείες σε τροχιά ανοιχτής στρατιωτικής αντιπαράθεσης με το Ιράν.
Του Παντελή Χαριτάκη
Μέσα από μια επίσημη ενημέρωση προς τους νομοθέτες, ο Λευκός Οίκος εξασφάλισε ένα νέο, κρίσιμο χρονικό περιθώριο 60 ημερών, το οποίο επιτρέπει τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων χωρίς την άμεση έγκριση του νομοθετικού σώματος.
Η Επιστολή της Κλιμάκωσης και η Επίκληση των Εθνικών Συμφερόντων
Στο επίσημο έγγραφο που διαβιβάστηκε στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών με ημερομηνία 10 Ιουλίου, ο Αμερικανός Πρόεδρος αποσαφήνισε τους λόγους της εκ νέου ανάφλεξης. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που μετέδωσε το Politico, ο Τραμπ υποστήριξε σθεναρά ότι οι πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές, οι οποίες ξεκίνησαν στις 7 Ιουλίου, αποτελούν επιβεβλημένη αμυντική ενέργεια. Στην επιχειρηματολογία του, ο Πρόεδρος τόνισε ότι οι επιθέσεις αυτές εναρμονίζονται πλήρως με το συνταγματικό του καθήκον να προασπίζει την ασφάλεια των Αμερικανών πολιτών και τα στρατηγικά συμφέροντα της χώρας, τόσο εντός όσο και εκτός των αμερικανικών συνόρων.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια παρατεταμένη περίοδο έντασης που διαρκεί ήδη τεσσεράμισι μήνες. Παρά τις αρχικές ελπίδες για αποκλιμάκωση, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη παραμένουν εγκλωβισμένες σε μια αδυσώπητη διελκυστίνδα. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται ο απόλυτος έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης ίσως θαλάσσιας διόδου για τη μεταφορά του παγκόσμιου πετρελαίου. Η αδυναμία εξεύρεσης μιας κοινά αποδεκτής ειρηνευτικής φόρμουλας έχει προκαλέσει έντονο εκνευρισμό στον Λευκό Όικο, την ίδια ώρα που οι Ρεπουμπλικάνοι εκφράζουν φόβους για το πολιτικό κόστος από την κατακόρυφη άνοδο των τιμών των καυσίμων, ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών.
Ναυτικός Αποκλεισμός και Οικονομική Ασφυξία της Τεχεράνης
Θέλοντας να δείξει ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει, ο Αμερικανός ηγέτης ανακοίνωσε την περαιτέρω εντατικοποίηση των πιέσεων. Σε πρόσφατες δηλώσεις του, κατέστησε σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εφαρμόσουν εκ νέου έναν αυστηρό ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, ο οποίος προγραμματίζεται να τεθεί σε πλήρη ισχύ από το βράδυ της Τρίτης. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον σχεδιάζει να επιβάλει μονομερώς τέλη διέλευσης σε όλα τα εμπορικά σκάφη που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ, διεκδικώντας τον de facto έλεγχο της περιοχής.
Η επίσημη αυτή τροπή ακολουθεί τις δηλώσεις του Τραμπ κατά τη διάρκεια της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου και κήρυξε το οριστικό τέλος της δίμηνης εκεχειρίας με το Ιράν. Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, που είχε τεθεί σε ισχύ τον Απρίλιο, αποδείχθηκε τελικά ένα κενό γράμμα. Οι συνεχείς προκλήσεις και οι εκατέρωθεν αψιμαχίες είχαν καταστήσει τη συμφωνία εξαιρετικά εύθραυστη, παρόλο που η αμερικανική διπλωματία διαβεβαίωνε επί σειρά εβδομάδων ότι επιδιώκει μια ειρηνική διευθέτηση και όχι μια γενικευμένη πολεμική σύρραξη.
Μπαράζ Επιθέσεων από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ
Στο πεδίο των επιχειρήσεων, οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), οι αμερικανικές δυνάμεις κατάφεραν να πλήξουν περισσότερους από 300 στρατιωτικούς στόχους εντός της ιρανικής επικράτειας κατά τη διάρκεια της προηγούμενης εβδομάδας. Οι επιθέσεις αυτές παρουσιάστηκαν ως άμεση απάντηση στις συνεχιζόμενες εχθρικές ενέργειες της Τεχεράνης κατά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Τη Δευτέρα, νέος κύκλος αεροπορικών επιδρομών ξεκίνησε κατόπιν απευθείας εντολής του Προέδρου. Σε ανακοινωθέν της, η CENTCOM υπογράμμισε ότι οι επιχειρήσεις αυτές θα συνεχιστούν με αμείωτη ένταση. Στόχος των ΗΠΑ είναι να καταστήσουν σαφές στην ηγεσία του Ιράν ότι οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων και αμάχων στα Στενά του Ορμούζ θα έχουν δυσβάσταχτο κόστος για τις στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας.
Το Νομικό Παράθυρο του War Powers Act και οι Αντιδράσεις
Η τρέχουσα πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ επικεντρώνεται γύρω από τη χρήση του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Act). Τον περασμένο Μάιο, ο Τραμπ είχε διαβεβαιώσει το Κογκρέσο ότι οι εχθροπραξίες που είχαν ξεκινήσει τον Φεβρουάριο είχαν λήξει λόγω της εκεχειρίας του Απριλίου. Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση πέτυχε να «μηδενίσει» το ρολόι της 60ήμερης διορίας, η οποία υποχρεώνει τον Πρόεδρο να αποσύρει τις δυνάμεις του εάν δεν λάβει κοινοβουλευτική έγκριση.
Αυτός ο ελιγμός προκάλεσε την οργή της αντιπολίτευσης και των επικριτών του πολέμου στο Καπιτώλιο. Πολλοί νομοθέτες υποστηρίζουν ότι η στάση του Λευκού Οίκου αποτελεί κατάχρηση και αυθαίρετη ερμηνεία του νόμου. Επισημαίνουν μάλιστα ότι, παρά την υποτιθέμενη εκεχειρία, το αμερικανικό ναυτικό δεν σταμάτησε ποτέ να εφαρμόζει τακτικές αποκλεισμού εναντίον της Τεχεράνης, πράγμα που σημαίνει ότι η εμπόλεμη κατάσταση δεν είχε τερματιστεί ποτέ στην πραγματικότητα.
Κοινοβουλευτικό Μπλόκο με Συμβολικό Χαρακτήρα
Η προσπάθεια του Κογκρέσου να χαλιναγωγήσει τις προεδρικές υπερεξουσίες αποτυπώθηκε ανάγλυφα τον προηγούμενο μήνα, όταν η Γερουσία υπερψήφισε πρόταση για τον άμεσο τερματισμό των πολεμικών επιχειρήσεων. Αν και η απόφαση αυτή είχε κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, αποτέλεσε ένα ισχυρό πολιτικό πλήγμα για τον Τραμπ, αναδεικνύοντας τις εσωτερικές ρωγμές ακόμα και στο δικό του στρατόπεδο.
Η οριακή πλειοψηφία με 50 έναντι 48 ψήφων επετεύχθη χάρη στη διαφοροποίηση τεσσάρων Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών, οι οποίοι συντάχθηκαν με την πτέρυγα των Δημοκρατικών. Η απουσία βασικών στελεχών, όπως οι Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές Ντέιβ ΜακΚόρμικ και Μιτς Μακόνελ, διευκόλυνε την υπερψήφιση του μέτρου. Είχε προηγηθεί αντίστοιχη απόφαση και στη Βουλή των Αντιπροσώπων με ψήφους 215 έναντι 208, επιβεβαιώνοντας το βαθύ χάσμα μεταξύ της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας.
Ωστόσο, οι αποφάσεις αυτές δεν έχουν δεσμευτική νομική ισχύ. Τα κοινά ψηφίσματα δεν απαιτούν την υπογραφή του Προέδρου για να τεθούν σε ισχύ, ενώ οποιοδήποτε άλλο νομοθέτημα θα προσέκρουε άμεσα στο προεδρικό βέτο. Στην κατακλείδα της επιστολής του, ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε σαφές ότι ο στρατός των ΗΠΑ παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα για περαιτέρω δράση, διαμηνύοντας ότι η Ουάσινγκτον θα πράξει ό,τι είναι απαραίτητο για να εξαλείψει οριστικά την ιρανική απειλή.
