ΡΩΣΙΑ: Τα ψιλά γράμματα της συμφωνίας ανάμεσα σε Ουκρανία και Ρωσία – Τα επόμενα βήματα και τα πραγματικά ζητούμενα για το Κρεμλίνο
Του Παντελή Χαριτάκη
Η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, που διαπραγματεύτηκαν οι ΗΠΑ στη Σαουδική Αραβία, έχει προκαλέσει μεγάλες αναταράξεις στις διεθνείς σχέσεις. Η συμφωνία, που διαφημίζεται ως νίκη του Ντόναλντ Τραμπ και της αμερικανικής διπλωματίας, αποτυπώνει τις περίπλοκες ισορροπίες ισχύος και τις αόρατες παραχωρήσεις που υποβάλλονται τόσο από την Ουκρανία όσο και από τη Ρωσία. Παρά τη γενική θετική εικόνα, τα “ψιλά γράμματα” της συμφωνίας δείχνουν ότι τα πραγματικά κέρδη ανήκουν στην πλευρά του Κρεμλίνου.
Αναλύοντας τη συμφωνία, φαίνεται ότι η Ρωσία εξασφάλισε σημαντικές παραχωρήσεις, ειδικά στον τομέα των κυρώσεων. Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ελάφρυνση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη γεωργική παραγωγή και τα λιπάσματα. Όπως σημειώνει ο Guardian, η Μόσχα απαίτησε τη διαγραφή της Rosselkhozbank, μιας σημαντικής κρατικής τράπεζας που εξυπηρετεί τον τομέα της ρωσικής γεωργίας, ως αντάλλαγμα για την εφαρμογή της εκεχειρίας. Αυτή η υποχώρηση συνιστά την πρώτη σημαντική αλλαγή στην πολιτική κυρώσεων από την αρχή του πολέμου το 2022.
Στη συμφωνία, υπήρξε συμφωνία για μορατόριουμ σχετικά με τις επιθέσεις σε πλοία, περιορίζοντας τις στρατιωτικές συγκρούσεις στη Μαύρη Θάλασσα. Η Ρωσία, εξασφαλίζοντας την προστασία του στόλου της, αποφεύγει τις επιθέσεις από drones και ειδικές μονάδες της Ουκρανίας που τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει μεγάλες ζημιές. Οι Ρώσοι φαίνεται να προχωρούν σε στρατηγικές παραχωρήσεις, ζητώντας αντάλλαγμα για τη συνεχιζόμενη στήριξη τους από τη διεθνή κοινότητα.
Ωστόσο, η συμφωνία φέρνει την Ευρώπη σε δύσκολη θέση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που υπήρξε ένας από τους κύριους υποστηρικτές των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, φαίνεται να απομονώνεται διεθνώς. Ο Janis Kluge, ερευνητής στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, αναφέρει ότι η στρατηγική της Ρωσίας είναι να παρουσιάζει τις απαιτήσεις της ως παραχωρήσεις και να ζητά επιπλέον χαλάρωση των κυρώσεων ως αντάλλαγμα για την εκεχειρία.
Το αίτημα για τη μη επίθεση σε ρωσικά πολεμικά πλοία και τη ρωσική επιθεώρηση ουκρανικών πλοίων είναι ένα μόνο από τα στοιχεία που αποτυπώνουν τη ρωσική επιρροή στις διαπραγματεύσεις.
Η Ουκρανία, από την άλλη, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, καθώς αντιτάχθηκε στη χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Ο πρόεδρος Ζελένσκι εξέφρασε την ανησυχία του για την αποδυνάμωση της ουκρανικής θέσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, καθώς και για την πιθανή αναγνώριση της Ρωσίας ως στρατηγικού εταίρου. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ελάφρυνση των κυρώσεων θα ισοδυναμούσε με αποδυνάμωση των προσπαθειών για την αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας και την αποφυγή περαιτέρω επιθέσεων.
Η απόφαση των ΗΠΑ να αναλάβουν μεσολαβητικό ρόλο στην περιοχή ενδέχεται να έχει διπλωματικές συνέπειες. Οι διαπραγματεύσεις καθυστέρησαν καθώς οι ΗΠΑ, παρά την αρχική τους αποδοχή να μειώσουν τις κυρώσεις, αιφνιδιάστηκαν από τις απαιτήσεις της Ρωσίας. Η ενδοιαστική αντίδραση του Λευκού Οίκου σε σχέση με τη ζητούμενη χαλάρωση των κυρώσεων φαίνεται να έχει προκαλέσει δυσκολίες στην εφαρμογή της συμφωνίας. Όπως επισημαίνει το Politico, η διαφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ουκρανία για την ένταση των κυρώσεων ενδέχεται να καταστήσει δυσκολότερη την επίτευξη μιας μόνιμης ειρηνικής λύσης.
Ο Ζελένσκι, αν και επιδιώκει να εξασφαλίσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, υπογραμμίζει ότι η Ουκρανία θα μπορεί να προσφύγει στον Λευκό Οίκο σε περίπτωση που η Ρωσία παραβιάσει την εκεχειρία. Παρά τις αντιφάσεις και τις αβεβαιότητες, η σύγκρουση συνεχίζει να διαμορφώνει το μέλλον της διεθνούς πολιτικής και της στρατηγικής στην περιοχή.
Στην ουσία, η συμφωνία αυτή φέρνει τις ΗΠΑ σε μια δύσκολη θέση, καθώς οι διαπραγματευτές τους πρέπει να συνυπολογίσουν τις επιπτώσεις μιας ελάφρυνσης των κυρώσεων στην παγκόσμια διπλωματία και την ενότητα της Δύσης.
