Νότια Κορέα: Για δεκαετίες, οι τρεις ημέρες του καλοκαιριού (boknal) που θεωρούνταν οι θερμότερες του χρόνου ήταν από τις πιο πολυσύχναστες περιόδους για τα εστιατόρια κρέατος σκύλου στη Νότια Κορέα.
Οι πελάτες αναζητούσαν παραδοσιακά φαγητά που, σύμφωνα με την παράδοση, βοηθούσαν τον οργανισμό να αντέξει την έντονη ζέστη και να ανακτήσει τις δυνάμεις του.
Η τρίτη και τελευταία από αυτές τις ημέρες του 2026, η λεγόμενη «Malbok», έδωσε φέτος στην παράδοση μια επιπλέον αίσθηση τέλους.
Πρόκειται για την τελευταία περίοδο «boknal» πριν από την πλήρη εφαρμογή, τον Φεβρουάριο του 2027, της πανεθνικής απαγόρευσης της εκτροφής, σφαγής, διανομής και πώλησης σκύλων για ανθρώπινη κατανάλωση.
Στην αγορά Moran, στη Σεονγκνάμ, νότια της Σεούλ, έναν από τους πιο γνωστούς ιστορικά εμπορικούς κόμβους της χώρας για το κρέας σκύλου, τα μεσημέρια κάποτε ήταν γεμάτα κόσμο.
Σήμερα, πολλά από τα καταστήματα έχουν αλλάξει δραστηριότητα και σερβίρουν στιφάδο μαύρης κατσίκας και άλλα πιάτα, ενώ οι λίγοι πελάτες που εξακολουθούν να παραγγέλνουν bosintang, το παραδοσιακό στιφάδο με κρέας σκύλου, είναι στην πλειονότητά τους ηλικιωμένοι.
«Είναι πραγματικά έρημα τώρα», δήλωσε ο Κιμ Γιονγκ-μπουκ, επικεφαλής της Ένωσης Εμπόρων της αγοράς Moran, ο οποίος εργάζεται στην περιοχή εδώ και περισσότερα από 40 χρόνια.
Αυτό που κάποτε αποτελούσε έναν πολυσύχναστο εμπορικό κόμβο έχει μετατραπεί, όπως λέει, σε «μια πόλη ηλικιωμένων».
Μια παράδοση που χάνεται
Η κατανάλωση κρέατος σκύλου έχει υποχωρήσει δραματικά στη Νότια Κορέα τις τελευταίες δεκαετίες. Η αύξηση της ιδιοκτησίας κατοικίδιων ζώων, η αλλαγή της κοινωνικής αντίληψης για τα ζώα και οι ανησυχίες για την καλή διαβίωσή τους έχουν μεταβάλει σημαντικά τη στάση των Νοτιοκορεατών.
Σε έρευνα που είχε δημοσιευθεί λίγο πριν από την ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας το 2024, περισσότερο από το 90% των 2.000 ερωτηθέντων δήλωσαν ότι δεν είχαν πρόθεση να καταναλώσουν κρέας σκύλου στο μέλλον, ενώ περισσότερο από το 80% τάχθηκαν υπέρ της απαγόρευσης.
Σχεδόν το 95% δήλωσαν ότι δεν είχαν φάει κρέας σκύλου κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους.
Τα κυβερνητικά στοιχεία δείχνουν ότι η νομοθεσία επηρεάζει περισσότερες από 5.600 επιχειρήσεις.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει επιταχύνει το κλείσιμο των μονάδων εκτροφής.
Τον Μάιο του 2026 το υπουργείο Γεωργίας ανακοίνωσε ότι περίπου το 82% των μονάδων εκτροφής είχαν ήδη κλείσει, αρκετούς μήνες πριν από την πλήρη εφαρμογή της απαγόρευσης.
Η στροφή αυτή αποτελεί το τέλος μιας διαδικασίας που είχε ξεκινήσει πολύ πριν από την ψήφιση του νόμου.
Η κατανάλωση κρέατος σκύλου είχε ήδη γίνει μειοψηφική πρακτική και οι νεότερες γενιές απομακρύνονταν όλο και περισσότερο από αυτήν.
Γιατί έτρωγαν κρέας σκύλου τις πιο ζεστές ημέρες του καλοκαιριού
Η παράδοση συνδέεται με τα λεγόμενα «boknal», τις τρεις πιο ζεστές ημέρες του κορεατικού καλοκαιριού: Chobok, Jungbok και Malbok.
Η παράδοση έχει ρίζες στην παλαιότερη αγροτική κοινωνία της Ανατολικής Ασίας, όταν το καλοκαίρι ήταν περίοδος ιδιαίτερα έντονης σωματικής εργασίας.
Η λογική ήταν διαφορετική από τη σύγχρονη αντίληψη για την αντιμετώπιση της ζέστης.
Σύμφωνα με την παραδοσιακή κορεατική αντίληψη iyeol chiyeol, που σημαίνει «καταπολέμηση της ζέστης με ζέστη», ένα ζεστό και θρεπτικό φαγητό θεωρούνταν ότι μπορούσε να βοηθήσει το σώμα να ανταπεξέλθει στις υψηλές θερμοκρασίες.
Το κρέας σκύλου δεν ήταν το μοναδικό τέτοιο φαγητό.
Με την πάροδο των χρόνων, το bosintang συνυπήρξε με άλλα πιάτα που θεωρούνταν τονωτικά.
Από τη δεκαετία του 1980, μάλιστα, η κατανάλωση κρέατος σκύλου κατά τις ημέρες boknal άρχισε να αντικαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από το samgyetang, κοτόπουλο με τζίνσενγκ, αλλά και από πικάντικες σούπες με μοσχάρι.
Πόσο παλιά είναι η κατανάλωση κρέατος σκύλου
Ιστορικές και αρχαιολογικές ενδείξεις δείχνουν ότι η κατανάλωση σκύλου έχει πολύ παλιές ρίζες στην Ανατολική Ασία.
Κορεατικές ιστορικές πηγές αναφέρουν τη χρήση σκύλων ως τροφής ήδη από την αρχαιότητα.
Παράλληλα, κινεζικές πηγές καταγράφουν τη χρήση σκύλου ως ένα από τα ζώα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τροφή, αλλά και σε τελετουργικά συμφραζόμενα.
Η πρακτική, επομένως, δεν αποτελεί αποκλειστικά κορεατικό φαινόμενο, αλλά εντάσσεται σε μια πολύ παλαιότερη διατροφική παράδοση της Ανατολικής Ασίας.
Στην Κορέα, πάντως, η κατανάλωση δεν υπήρξε ποτέ ομοιόμορφη ή καθολική. Υπήρχαν άνθρωποι που απέφευγαν το κρέας σκύλου, ενώ άλλοι το θεωρούσαν ιδιαίτερα θρεπτικό.
Κατά τη δυναστεία Τζοσόν καταγράφονται τόσο συνταγές όσο και αναφορές στις υποτιθέμενες θεραπευτικές ή τονωτικές ιδιότητές του.
Μάλιστα, το Dongguk Sesigi, ένα έργο του 19ου αιώνα που καταγράφει εποχικά έθιμα, περιλαμβάνει αναφορές στην κατανάλωση κρέατος σκύλου κατά τις θερμότερες ημέρες του χρόνου.
Επομένως, η εικόνα μιας κοινωνίας όπου «όλοι έτρωγαν σκύλο» είναι ιστορικά παραπλανητική.
Η πρακτική υπήρχε για αιώνες, αλλά πάντοτε προκαλούσε διαφορετικές αντιδράσεις και δεν αποτελούσε βασικό στοιχείο της καθημερινής διατροφής όλων των Κορεατών.
Ένα τέλος που είχε ήδη αρχίσει
Η εκστρατεία για τον τερματισμό του εμπορίου κρέατος σκύλου ενισχύθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων επί της προεδρίας του Γιουν Σουκ Γιολ και με τη δημόσια υποστήριξη της συζύγου του, Κιμ Κέον Χι, η οποία είχε αναδειχθεί σε ένθερμη υποστηρίκτρια της προστασίας των ζώων.
Τον Ιανουάριο του 2024 το Κοινοβούλιο της Νότιας Κορέας ενέκρινε ομόφωνα νόμο που απαγορεύει την εκτροφή, τη σφαγή, τη διανομή και την πώληση σκύλων για ανθρώπινη κατανάλωση.
Ο νόμος προβλέπει τριετή μεταβατική περίοδο, ώστε οι εκτροφείς, οι έμποροι και οι ιδιοκτήτες εστιατορίων να μπορέσουν να εγκαταλείψουν τον κλάδο.
Η πλήρης εφαρμογή του προβλέπεται για τις 7 Φεβρουαρίου 2027, ενώ προβλέπονται ποινές φυλάκισης και πρόστιμα για τους παραβάτες.
Η κυβέρνηση έχει επίσης δεσμευτεί να στηρίξει οικονομικά όσους επηρεάζονται από την απαγόρευση.
Το αβέβαιο μέλλον των τελευταίων παραδοσιακών εστιατορίων
Για τον ιδιοκτήτη εστιατορίου Λι Κανγκ-τσουν, πρώην πρόεδρο της ένωσης εμπόρων και άνθρωπο που έχει περάσει 37 χρόνια στον κλάδο, η αλλαγή προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα.
Ο ίδιος λέει ότι θεωρεί σωστό να σταματήσει η κατανάλωση κρέατος σκύλου, δεδομένης της αλλαγής των κοινωνικών αντιλήψεων στη Νότια Κορέα και της εικόνας της χώρας στο εξωτερικό.
Ωστόσο, δυσκολεύεται να κρύψει τη συγκίνησή του όταν μιλά για τους πελάτες του, πολλοί από τους οποίους είναι 70, 80 ή ακόμη και 90 ετών και ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις για ένα γεύμα που πιστεύουν ότι τους δίνει δύναμη.
«Όταν βλέπω ηλικιωμένους να έρχονται από τόσο μακριά και να φεύγουν επειδή δεν έχει μείνει κρέας σκύλου, σχεδόν με κάνει να κλαίω», είπε.
Η Moran είναι πλέον ένα από τα τελευταία σημεία κοντά στη Σεούλ όπου μπορεί κανείς ακόμη να βρει bosintang.
Παρά την αύξηση του κόστους και τα περιορισμένα κέρδη, ο Λι συνεχίζει να σερβίρει το πιάτο κυρίως για τους πιστούς πελάτες του.
Πολλά εστιατόρια στην αγορά έχουν στραφεί στο στιφάδο μαύρης κατσίκας, το οποίο επίσης προβάλλεται ως παραδοσιακό τονωτικό φαγητό.
Οι ιδιοκτήτες, ωστόσο, λένε ότι η μετάβαση είναι δύσκολη και ότι οι νέες πωλήσεις δεν αντισταθμίζουν εκείνες που χάθηκαν από το κρέας σκύλου.
«Θα μου λείψει»
Μεταξύ εκείνων που έφαγαν στιφάδο με κρέας σκύλου την Παρασκευή ήταν ο 69χρονος Γιου Τζιν-σαμ, ο οποίος είπε ότι τρώει το συγκεκριμένο πιάτο από όταν ήταν 20 ετών.
«Είμαι πολύ απογοητευμένος», είπε.
«Οι άνθρωποι συνεχίζουν να το αναζητούν επειδή πιστεύουν ότι είναι καλό για την υγεία τους και τώρα το καταργούν».
Ο Γιου είπε ότι αποδέχεται την απόφαση της κυβέρνησης, αλλά ότι θα του λείψει το κρέας σκύλου.
«Αγαπώ πολύ τα σκυλιά», είπε. «Αλλά είναι κρίμα. Αν υπήρχε τρόπος, θα ήθελα να μπορώ να το φάω ξανά».
Ένας άλλος πελάτης, ο 71χρονος Κιμ Τζιν-σουκ, αντιμετώπισε την αλλαγή πιο ψύχραιμα.
«Δεν έχω μετανιώσει ιδιαίτερα που έφυγε από το μενού. Μπορώ απλώς να φάω κάτι άλλο», είπε.
Για τη Νότια Κορέα, η τελευταία boknal του 2026 δεν σηματοδοτεί απλώς το τέλος μιας διατροφικής συνήθειας.
Αποτελεί ένα ακόμη ορατό σημάδι μιας βαθύτερης σύγχρονης κοινωνικής αλλαγής: ενός εθίμου που επιβίωσε επί αιώνες, αλλά πλέον έχει περιοριστεί σε μια μικρή και κυρίως ηλικιωμένη ομάδα ανθρώπων και σε λίγα εστιατόρια που μετρούν αντίστροφα μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027.
Πηγή: skai.gr
