Στις 18 Φεβρουαρίου, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξέταζε το ενδεχόμενο να εξαπολύσει στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν, ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι δεν ανησυχούσε πως ένας επικείμενος πόλεμος θα μπορούσε να διαταράξει τις προμήθειες πετρελαίου στη Μέση Ανατολή και να προκαλέσει αναταραχή στις ενεργειακές αγορές.
Ακόμη και κατά τη διάρκεια των ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων εναντίον του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, είπε ο Ράιτ, οι αγορές είχαν επηρεαστεί ελάχιστα. «Οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν για λίγο και στη συνέχεια υποχώρησαν ξανά», ανέφερε.
Κι άλλοι σύμβουλοι του Τραμπ συμμερίζονταν τέτοιες απόψεις κατ’ ιδίαν, απορρίπτοντας τις προειδοποιήσεις ότι αυτή τη φορά το Ιράν θα μπορούσε να διεξαγάγει οικονομικό πόλεμο κλείνοντας θαλάσσιες οδούς μεταφοράς που διακινούν περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Το μέγεθος αυτής της λανθασμένης εκτίμησης έγινε εμφανές τις τελευταίες ημέρες, με τα χτυπήματα σε πετρελαιοφόρα που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, το στρατηγικό σημείο από το οποίο πρέπει να περάσουν όλα τα πλοία που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο.
Ως αποτέλεσμα, η εμπορική ναυσιπλοΐα στον Κόλπο έχει ουσιαστικά σταματήσει, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί και η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί άρον – άρον να βρει τρόπους να περιορίσει μια οικονομική κρίση που έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της βενζίνης για τους Αμερικανούς.
Λάθος εκτίμηση
Το επεισόδιο αυτό είναι ενδεικτικό του πόσο ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του υποτίμησαν τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδρούσε το Ιράν σε μια σύγκρουση που η κυβέρνηση της Τεχεράνης θεωρεί υπαρξιακή απειλή.
Το Ιράν αντέδρασε πολύ πιο επιθετικά από ό,τι στον πόλεμο των 12 ημερών τον περασμένο Ιούνιο, εκτοξεύοντας καταιγισμό πυραύλων και drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων, πόλεων σε αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής και ισραηλινών αστικών κέντρων.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγκάστηκαν να προσαρμόσουν τα σχέδιά τους άμεσα, από την εσπευσμένη εντολή εκκένωσης πρεσβειών μέχρι την επεξεργασία πολιτικών προτάσεων για τη μείωση των τιμών των καυσίμων.
Αφού αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ ενημέρωσαν σε κλειστή συνεδρίαση τους βουλευτές την Τρίτη, ο δημοκρατικός γερουσιαστής Κρίστοφερ Σ. Μέρφι δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η κυβέρνηση δεν είχε σχέδιο για το Στενό του Ορμούζ και ότι «δεν γνωρίζει πώς να τα ανοίξει ξανά με ασφάλεια».
Στο εσωτερικό της κυβέρνησης, ορισμένοι αξιωματούχοι γίνονται όλο και πιο απαισιόδοξοι λόγω της έλλειψης σαφούς στρατηγικής για τον τερματισμό του πολέμου. Ωστόσο, αποφεύγουν να το εκφράσουν άμεσα στον πρόεδρο, ο οποίος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η στρατιωτική επιχείρηση αποτελεί πλήρη επιτυχία.
Ο Τραμπ έχει θέσει μαξιμαλιστικούς στόχους, όπως να επιμείνει ότι το Ιράν πρέπει να ορίσει έναν ηγέτη που θα υποταχθεί σε αυτόν, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχουν περιγράψει πιο περιορισμένους και τακτικούς στόχους που θα μπορούσαν να προσφέρουν μια διέξοδο από τη σύγκρουση στο άμεσο μέλλον.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ δήλωσε ότι η κυβέρνηση «διέθετε ένα ισχυρό σχέδιο δράσης» πριν ξεσπάσει ο πόλεμος και δεσμεύτηκε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μειωθούν μετά τη λήξη του.
«Η σκόπιμη αναταραχή στην αγορά πετρελαίου από το ιρανικό καθεστώς είναι προσωρινή και απαραίτητη για το μακροπρόθεσμο όφελος της εξάλειψης αυτών των τρομοκρατών και της απειλής που αποτελούν για την Αμερική και τον κόσμο» ανέφερε σε δήλωσή της.
«Δείξτε λίγο θάρρος»
Ο Πιτ Χέγκσεθ παραδέχθηκε την Τρίτη ότι η σφοδρή αντίδραση του Ιράν εναντίον των γειτονικών του χωρών αιφνιδίασε σε κάποιο βαθμό το Πεντάγωνο. Ωστόσο, επέμεινε ότι οι ενέργειες του Ιράν τελικά γυρίζουν εναντίον του.
«Δεν μπορώ να πω ότι περιμέναμε απαραίτητα ακριβώς αυτή την αντίδραση, αλλά γνωρίζαμε ότι ήταν μια πιθανότητα» δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στο Πεντάγωνο. «Νομίζω ότι ήταν μια ένδειξη της απελπισίας του καθεστώτος.»
Ο Τραμπ έχει δείξει αυξανόμενη απογοήτευση για το πώς ο πόλεμος διαταράσσει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, λέγοντας στο Fox News ότι τα πληρώματα των πετρελαιοφόρων θα πρέπει να «δείξουν λίγο θάρρος» και να πλεύσουν μέσα από το Στενό του Ορμούζ.
Ορισμένοι στρατιωτικοί σύμβουλοι είχαν προειδοποιήσει πριν από τον πόλεμο ότι το Ιράν θα μπορούσε να ξεκινήσει μια επιθετική εκστρατεία ως απάντηση και ότι θα θεωρούσε την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση ως απειλή για την ύπαρξή του. Ωστόσο, άλλοι σύμβουλοι παρέμεναν βέβαιοι ότι η εξόντωση της ανώτατης ηγεσίας του Ιράν θα οδηγούσε στην ανάληψη της εξουσίας από πιο πραγματιστές ηγέτες που θα μπορούσαν να τερματίσουν τον πόλεμο.
Όταν ο Τραμπ ενημερώθηκε για τον κίνδυνο αύξησης των τιμών του πετρελαίου σε περίπτωση πολέμου, παραδέχθηκε την πιθανότητα, αλλά το υποβάθμισε ως βραχυπρόθεσμη ανησυχία που δεν θα έπρεπε να επισκιάσει την αποστολή του «αποκεφαλισμού» του ιρανικού καθεστώτος. Έδωσε εντολή στον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ και στον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να επεξεργαστούν επιλογές για την αντιμετώπιση μιας πιθανής εκτίναξης των τιμών.
Ωστόσο, ο πρόεδρος δεν μίλησε δημόσια για αυτές τις επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλισης πολιτικού κινδύνου με εγγύηση της αμερικανικής κυβέρνησης και της πιθανότητας συνοδείας πλοίων από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό για περισσότερο από 48 ώρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Οι συνοδείες αυτές δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί.
Ο Ράιτ προκάλεσε αναστάτωση στις αγορές την Τρίτη, όταν δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Πολεμικό Ναυτικό είχε συνοδεύσει με επιτυχία ένα πετρελαιοφόρο μέσω του Στενού του Ορμούζ. Η ανάρτησή του οδήγησε σε άνοδο των μετοχών και καθησύχασε τις αγορές πετρελαίου. Όταν όμως διέγραψε την ανάρτηση αφού αξιωματούχοι της κυβέρνησης δήλωσαν ότι δεν είχε πραγματοποιηθεί καμία συνοδεία, οι αγορές βυθίστηκαν ξανά σε αναταραχή.
Η κατάσταση περιπλέκεται και από τις πληροφορίες ότι το Ιράν ετοιμαζόταν να τοποθετήσει νάρκες στο Στενό του Ορμούζ, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στους NYT υπό το καθεστώς της ανωνυμίας. Η ιρανική επιχείρηση βρισκόταν ακόμη στα αρχικά της στάδια, ωστόσο οι προετοιμασίες αυτές ανησύχησαν την κυβέρνηση Τραμπ. Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε το βράδυ της Τρίτης ότι οι δυνάμεις του επιτέθηκαν σε 16 ιρανικά πλοία που χρησιμοποιούνταν για την πόντιση ναρκών κοντά στο στενό.
Καθώς η σύγκρουση έχει προκαλέσει αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές, οι Ρεπουμπλικάνοι στην Ουάσινγκτον έχουν αρχίσει να ανησυχούν ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειές τους να προωθήσουν την οικονομική τους ατζέντα στους ψηφοφόρους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ο Τραμπ, τόσο δημόσια όσο και κατ’ ιδίαν, υποστηρίζει ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση πιθανών κραδασμών από τον πόλεμο με το Ιράν. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την Τρίτη την κατασκευή ενός νέου διυλιστηρίου στο Τέξας, το οποίο -σύμφωνα με αξιωματούχους- θα μπορούσε να αυξήσει την προσφορά πετρελαίου και να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα προκαλέσει μακροπρόθεσμη ζημιά στις αγορές.
Μια πιθανή διέξοδος
Η βεβαιότητα που είχαν αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου ότι οι θαλάσσιες οδοί θα μπορούσαν να παραμείνουν ανοιχτές προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι ο Τραμπ είχε εγκρίνει πέρυσι στρατιωτική εκστρατεία εναντίον των Χούθι, οι οποίοι είχαν κάνει επιθέσεις με πυραύλους και drones για να σταματήσουν το θαλάσσιο εμπόριο στην Ερυθρά Θάλασσα.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον περασμένο Μάρτιο, με την οποία ανακοίνωσε ότι ενέκρινε στρατιωτικά πλήγματα κατά των Χούθι, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι επιθέσεις είχαν κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία και ότι «καμία τρομοκρατική δύναμη δεν θα σταματήσει τα αμερικανικά εμπορικά και ναυτικά πλοία από το να πλέουν ελεύθερα στις θαλάσσιες οδούς του κόσμου».
Ωστόσο, από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ο Τραμπ δεν έχει δώσει ένα σταθερό μήνυμα. Κατ’ ιδίαν, συνεργάτες του έχουν εκφράσει απογοήτευση για την έλλειψη πειθαρχίας στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί στο κοινό τους στόχους της στρατιωτικής εκστρατείας.
Ο Τραμπ δηλώνει από τη μία ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να διαρκέσει περισσότερο από έναν μήνα και από την άλλη ότι ήταν «σχεδόν πλήρως ολοκληρωμένος». Επίσης, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «προχωρήσουν με ακόμη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα».
Ωστόσο, ο Ρούμπιο και ο Χέγκσεθ φαίνεται να έχουν συντονίσει προς το παρόν τα μηνύματά τους γύρω από τρεις συγκεκριμένους στόχους, τους οποίους άρχισαν να παρουσιάζουν δημόσια τη Δευτέρα και την Τρίτη.
«Οι στόχοι αυτής της αποστολής είναι σαφείς» δήλωσε ο Ρούμπιο τη Δευτέρα, πριν ο Τραμπ δώσει τη δική του συνέντευξη Τύπου. «Είναι να καταστραφεί η ικανότητα αυτού του καθεστώτος να εκτοξεύει πυραύλους, να καταστραφούν τα εργοστάσια που κατασκευάζουν αυτούς τους πυραύλους και να καταστραφεί το ναυτικό τους.»
Η παρουσίαση από τον Ρούμπιο, που είναι επίσης σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, φαινόταν να προετοιμάζει το έδαφος ώστε ο πρόεδρος να τερματίσει τον πόλεμο μάλλον νωρίτερα παρά αργότερα. Στη συνέντευξη Τύπου του, ο Τραμπ υπερηφανεύτηκε για το πώς ο αμερικανικός στρατός είχε ήδη καταστρέψει την ικανότητα του Ιράν για βαλλιστικούς πυραύλους και το ναυτικό του. Όμως, προειδοποίησε επίσης για ακόμη πιο επιθετικές ενέργειες, αν οι Ιρανοί ηγέτες προσπαθούσαν να διακόψουν την παγκόσμια ενεργειακή προμήθεια.
Ο Μάθιου Πότινγκερ, που υπηρέτησε ως αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί πως θα μπορούσε να επιδιώξει φιλόδοξους στόχους πολέμου που θα διαρκούσαν τουλάχιστον εβδομάδες.
«Στη συνέντευξη Τύπου του, μπορούσα να τον ακούσω να επανέρχεται σε μια λογική να συνεχιστεί η μάχη για λίγο περισσότερο, δεδομένου ότι το καθεστώς εξακολουθεί να στέλνει σήματα ότι δεν θα ανατραπεί και προσπαθεί ακόμα να ελέγξει το Στενό του Ορμούζ» είπε ο Πότινγκερ.
«Δεν θέλει να αναγκαστεί να διεξαγάγει έναν «δεύτερο γύρο» πολέμου», πρόσθεσε ο Πότινγκερ.
Η αναζήτηση διεξόδων από τον πόλεμο έχει αποκτήσει χαρακτήρα επείγοντος από το Σαββατοκύριακο, καθώς οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου αυξάνονται και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαντλούν ακριβές ποσότητες πυρομαχικών. Αξιωματούχοι του Πενταγώνου δήλωσαν σε πρόσφατες συνεδριάσεις κεκλεισμένων των θυρών στο Κογκρέσο ότι ο στρατός χρησιμοποίησε 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε πυρομαχικά μόνο τις δύο πρώτες ημέρες του πολέμου, σύμφωνα με τρεις κοινοβουλευτικούς αξιωματούχους. Πρόκειται για πολύ μεγαλύτερο ποσό και ρυθμό κατανάλωσης πυρομαχικών από ό,τι είχε ανακοινωθεί δημόσια.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι παραμένουν προκλητικοί, δηλώνοντας ότι θα χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους στην παγκόσμια προμήθεια πετρελαίου για να αναγκάσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ να «υποχωρήσουν».
«Το Στενό του Ορμούζ θα είναι είτε Στενά ειρήνης και ευημερίας για όλους ή θα είναι Στενά ήττας και οδύνης για τους πολεμοκάπηλους» δήλωσε ο Αλί Λαριτζανί, κορυφαίος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας του Ιράν, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Τρίτη.
Πηγή: skai.gr
