Πούτιν: Τους τελευταίους 18 μήνες, δεκάδες εκατομμύρια Ρώσοι έχουν υποχρεωθεί να εγκαταστήσουν στα κινητά τους μια νέα εφαρμογή – ένα κουμπί σε βιολετί-μπλε απόχρωση – σχεδιασμένο για ανταλλαγή μηνυμάτων και πληρωμές, με την ονομασία Max, σύμφωνα με τον Guardian.
Οι αρχές το έχουν προωθήσει ως μια «πατριωτική» εναλλακτική λύση απέναντι στο Telegram και το WhatsApp, ενώ διάσημοι Ρώσοι το έχουν διαφημίσει μέσα από βίντεο ραπ και κωμικά σκετς. Το φετινό καλοκαίρι, η εφαρμογή έγινε η δημοφιλέστερη πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων στη χώρα.
Η εφαρμογή αποτελεί προϊόν της VKontakte, της ρωσικής εταιρείας μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η οποία διατηρεί στενούς δεσμούς με το ρωσικό κράτος. Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, φέρεται να κατέχει έμμεση συμμετοχή στη Max.
Η Max αποτελεί τη ρωσική εκδοχή μιας «υπερεφαρμογής» (super-app), συνδυάζοντας ένα ολόκληρο οικοσύστημα υπηρεσιών σε μία ενιαία πλατφόρμα. Λειτουργεί ως «ομπρέλα» για μια σειρά από «μίνι εφαρμογές», οι οποίες πλέον διευκολύνουν την καθημερινότητα στη Ρωσία – από τραπεζικές εφαρμογές και μια υπηρεσία ανταλλαγής μηνυμάτων που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει το Telegram, έως εφαρμογές για βασικές κρατικές υπηρεσίες. Η πιο γνωστή super-app παγκοσμίως είναι το WeChat, η κινεζική πλατφόρμα που συγκεντρώνει σχεδόν τα πάντα και διευκολύνει τους κρατικούς μηχανισμούς κοινωνικού ελέγχου.
Ωστόσο, ενώ το WeChat αναπτύχθηκε σταδιακά επί δεκαετίες, παράλληλα με τους υπόλοιπους περιορισμούς που επέβαλε η Κίνα στο διαδίκτυο, η Max επιβλήθηκε σε έναν πληθυσμό που μέχρι πρότινος απολάμβανε σε μεγάλο βαθμό ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Νέα έρευνα στον τομέα της ψηφιακής εγκληματολογίας αποκαλύπτει πλέον σε μεγαλύτερο βάθος τις εκτεταμένες δυνατότητες παρακολούθησης της Max. Όπως επισημαίνει η Roya Ensafi, αναπληρώτρια καθηγήτρια Επιστήμης Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, η εφαρμογή ουσιαστικά λειτουργεί σαν «πίσω πόρτα», παρέχοντας πρόσβαση σε ολόκληρο το οικοσύστημα των μίνι εφαρμογών που είναι εγκατεστημένες στη συσκευή κάθε χρήστη.
«Εδώ και μία δεκαετία μελετάμε την κλιμάκωση του κρατικού ελέγχου στο διαδίκτυο στη Ρωσία», δήλωσε η Ensafi. «Αυτό που προσφέρει η Max είναι η πιο ευφυής, αλλά ταυτόχρονα και η πιο τρομακτική μέθοδος που έχουν υιοθετήσει αυταρχικές κυβερνήσεις για την παρακολούθηση των πολιτών τους».
Η Max αποτελεί «ένα πρότυπο που θα μπορούσε να ακολουθήσει οποιαδήποτε κυβέρνηση» στην πορεία προς τον ψηφιακό αυταρχισμό, δήλωσε η Ensafi.
Αποτελεί την πιο προηγμένη εκδοχή όσων ενδέχεται σύντομα να επιχειρήσουν να κάνουν κυβερνήσεις όπως αυτές του Ιράν, του Καζακστάν και της Ινδίας.
Η ομάδα της Ensafi κατάφερε να κατεβάσει την έκδοση της εφαρμογής που χρησιμοποιείται στη Ρωσία. Διαπίστωσε ότι η Max μπορεί να τραβάει στιγμιότυπα από την οθόνη των συσκευών των χρηστών – ακόμη και από το περιεχόμενο των μίνι εφαρμογών – χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Μπορεί επίσης να έχει πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που είναι αποθηκευμένες σε αυτές τις μίνι εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένων των μηνυμάτων και των πληρωμών. Παράλληλα, μπορεί να προσποιείται ότι είναι ο ίδιος ο χρήστης, χωρίς εκείνος να το γνωρίζει.
Μπορεί ακόμη και να εισάγει κώδικα στις μίνι εφαρμογές, κάτι που, σύμφωνα με την Ensafi, σημαίνει ότι η ρωσική κυβέρνηση θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη Max για την πραγματοποίηση κυβερνοεπιθέσεων.
Η έρευνά τους ρίχνει νέο φως στη συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη σχετικά με τις δυνατότητες παρακολούθησης της Max. Όπως τονίζει η Ensafi, η εφαρμογή δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε άλλες εφαρμογές, όπως το Telegram και το WhatsApp, εφόσον αυτές είναι εγκατεστημένες στη συσκευή του χρήστη. Ωστόσο, η Ρωσία έχει απαγορεύσει και τις δύο.
Πολλοί Ρώσοι που εργάζονται σε κρατικούς φορείς ή συνδέονται με αυτούς έχουν ουσιαστικά εξαναγκαστεί να χρησιμοποιούν τη Max. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι και εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα, φοιτητές πανεπιστημίων, εκπαιδευτικοί, ακόμη και μαθητές έχουν δεχθεί πιέσεις να μεταφέρουν τις επικοινωνίες τους στην πλατφόρμα.
Μία εκπαιδευτικός σε σχολείο της Μόσχας δήλωσε ότι το προσωπικό του σχολείου έλαβε εντολή να μεταφέρει τις επικοινωνίες του στη Max, έπειτα από οδηγίες των δημοτικών αρχών. «Τον περασμένο Μάρτιο, ο διευθυντής του σχολείου μάς κάλεσε και μας είπε ξεκάθαρα: από εδώ και πέρα, όλα θα γίνονται μέσω της Max. Αυτό περιλάμβανε τις συνομιλίες με τους γονείς, την αποστολή εργασιών για το σπίτι και κάθε άλλη επικοινωνία που αφορούσε το σχολείο», δήλωσε η εκπαιδευτικός στον Guardian. «Ουσιαστικά δεν υπάρχει περιθώριο να πεις όχι, οπότε τελικά απλώς χρησιμοποιείς την εφαρμογή», πρόσθεσε.
Ο Daniil, φοιτητής σε πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης, δήλωσε ότι κατέβασε απρόθυμα τη Max λίγο πριν από την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους, αφού ενημερώθηκε ότι οι φοιτητές δεν θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στα πανεπιστημιακά κτίρια ή στις φοιτητικές εστίες χωρίς έναν κωδικό QR που θα δημιουργούνταν μέσω της εφαρμογής. Είπε ακόμη ότι είχε ανησυχίες για την ασφάλεια και την προστασία των προσωπικών δεδομένων στην εφαρμογή, αλλά ένιωθε ότι δεν είχε άλλη επιλογή, αν ήθελε να συνεχίσει να έχει πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του πανεπιστημίου.
Στους κύκλους της ρωσικής ελίτ, η χρήση της Max φαίνεται συχνά να είναι σε μεγάλο βαθμό προσχηματική, καθώς το Telegram και το Signal εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως για την καθημερινή επικοινωνία, σύμφωνα με αρκετά πρόσωπα με ισχυρές διασυνδέσεις και επιφανείς επιχειρηματίες, σημειώνει ο Guardian.
Ένα πρόσωπο από τον στενό κύκλο του Κρεμλίνου δήλωσε ότι ο ίδιος και αρκετοί φίλοι του αγόρασαν δεύτερα κινητά τηλέφωνα αποκλειστικά και μόνο για να εγκαταστήσουν τη Max, ενώ συνέχισαν να χρησιμοποιούν τα βασικά τους τηλέφωνα και τις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων της επιλογής τους όπως και πριν.
«Όλα γίνονται για τα μάτια του κόσμου. Κανείς στον πολιτικό χώρο δεν τη χρησιμοποιεί πραγματικά», δήλωσε η πηγή, που μίλησε στον Guardian υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Η Max δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να εκτοπίσει το Telegram από τη θέση του ως μία από τις βασικές πηγές ενημέρωσης των Ρώσων. Τα δημόσια κανάλια, μέσω των οποίων μέσα ενημέρωσης, bloggers και αξιωματούχοι μεταδίδουν ειδήσεις και σχόλια σε μεγάλο κοινό, δεν έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα στη Max. Μόνο λίγα από αυτά έχουν καταφέρει να αποκτήσουν απήχηση αντίστοιχη με εκείνη των δημοφιλέστερων καναλιών του Telegram.
Αρκετοί χρήστες της Max με τους οποίους επικοινώνησε ο Guardian δήλωσαν ότι η εφαρμογή μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με το Telegram, που εδώ και χρόνια αποτελεί τη δημοφιλέστερη πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων στη Ρωσία, τόσο στον σχεδιασμό όσο και στις λειτουργίες της. Ωστόσο, οι ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας και την παρακολούθηση των χρηστών είναι έντονες.
«Όταν χρησιμοποιείς τη Max, έχεις συνεχώς την αίσθηση ότι δεν ξέρεις ποιος άλλος μπορεί να παρακολουθεί», δήλωσε ο Nikolai, 34χρονος από τη Μόσχα. Παρότι η εφαρμογή δείχνει σύγχρονη και καλοσχεδιασμένη, ο Nikolai είπε ότι η χρήση της αφήνει πάντα μια ελαφρώς δυσοίωνη αίσθηση. «Καταλήγεις να τη χρησιμοποιείς όλο και περισσότερο, επειδή οι εναλλακτικές λύσεις γίνονται ολοένα πιο δύσκολα προσβάσιμες. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να μη σου φαίνεται σωστό».
Η ταχύτητα με την οποία η Ρωσία κατάφερε να επιβάλει τη Max θα πρέπει να λειτουργήσει ως «καμπανάκι αφύπνισης», δήλωσε η Ensafi. Η Κίνα χρειάστηκε 35 χρόνια για να φτάσει στο σημερινό επίπεδο ψηφιακού αυταρχισμού. Η Ρωσία, αντίθετα, έχει επιβάλει αυτούς τους σαρωτικούς περιορισμούς – οδηγώντας σταδιακά τους πολίτες σε ένα διαδίκτυο που ελέγχεται από το κράτος – μέσα σε μόλις μία δεκαετία.
«Ο κόσμος αλλάζει, η υποδομή της ιδιωτικής επικοινωνίας αλλάζει και η στάση των αυταρχικών κυβερνήσεων είναι ιδιαίτερα επιθετική», δήλωσε.
Πηγή: skai.gr
