ΟΡΜΟΥΖ: Σε τροχιά υψηλής έντασης εισέρχεται ξανά η Μέση Ανατολή, καθώς η στρατηγική των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, με πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ, επαναφέρει σενάρια γεωπολιτικής σύγκρουσης με παγκόσμιες προεκτάσεις.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Ο ναυτικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών, που σύμφωνα με το Reuters βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, επιχειρεί να πιέσει την Τεχεράνη σε συμφωνία, ωστόσο ανοίγει ταυτόχρονα ένα επικίνδυνο κεφάλαιο αντιδράσεων.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, παραπέμπει σε μια ιστορική στρατηγική ασφυξίας, γνωστή ως «σχέδιο Ανακόντα», η οποία εφαρμόστηκε κατά τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο. Σήμερα, όμως, το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι πολύ πιο σύνθετο και οι συνέπειες δυνητικά ανεξέλεγκτες.
Το σχέδιο Τραμπ και η στρατηγική πίεσης
Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, ο στόχος της Ουάσιγκτον είναι διπλός: αφενός να προκαλέσει οικονομική ασφυξία στο Ιράν και αφετέρου να το σύρει σε μια συμφωνία υπό αμερικανικούς όρους. Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ – μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη – επηρεάζει άμεσα τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το σχέδιο θυμίζει έντονα τη στρατηγική του Αβραάμ Λίνκολν, όταν οι Βόρειοι απέκλεισαν τις νότιες πολιτείες, περιορίζοντας δραματικά τις εξαγωγές τους. Ωστόσο, σήμερα η εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου εμπλέκει υπερδυνάμεις, διεθνείς οργανισμούς και παγκόσμιες αγορές.
Όπως επισημαίνεται και από το Associated Press, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να εντάξει και άλλους παίκτες στην εξίσωση, όπως την Κίνα και τις χώρες του Κόλπου, ώστε να ενισχυθεί η πίεση προς την Τεχεράνη.
Διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχία
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης καταγράφουν έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις. Το BBC κάνει λόγο για «επικίνδυνο πείραμα ισχύος», ενώ επισημαίνει ότι μια παρατεταμένη κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας διεθνώς.
Αντίστοιχα, το Reuters σημειώνει ότι αρκετοί σύμμαχοι των ΗΠΑ εμφανίζονται επιφυλακτικοί, φοβούμενοι ότι μια τέτοια στρατηγική μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, τις οποίες δύσκολα θα μπορέσει να ελέγξει η Ουάσιγκτον.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία, τονίζουν ότι η παραβίαση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας συνιστά σοβαρό πλήγμα στο διεθνές δίκαιο.
Ο φόβος των αντιποίνων από το Ιράν
Το Ιράν έχει ήδη στείλει σαφή μηνύματα ότι δεν θα μείνει αδρανές. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη διαθέτει πολλαπλά εργαλεία αντίδρασης.
Μεταξύ αυτών:
• επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στον Κόλπο
• ναρκοθέτηση θαλάσσιων οδών
• παρεμβάσεις μέσω συμμάχων σε Συρία και Υεμένη
Η πιθανότητα κλεισίματος όχι μόνο των Στενών του Ορμούζ αλλά και του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, προκαλεί έντονη ανησυχία στις αγορές, καθώς θα επηρεαζόταν μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Παρέμβαση Ρωσίας και διπλωματικά ανοίγματα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της Μόσχας. Σύμφωνα με το ρωσικό ΥΠΕΞ, όπως μεταδίδεται από διεθνή πρακτορεία, ο Σεργκέι Λαβρόφ επανέλαβε ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση στην κρίση.
Η Ρωσία εμφανίζεται διατεθειμένη να μεσολαβήσει, επιδιώκοντας να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση. Η στάση αυτή ενισχύει το διπλωματικό παιχνίδι ισορροπιών που εξελίσσεται στο παρασκήνιο.
Παράλληλα, το Πακιστάν φαίνεται να αναλαμβάνει πρωτοβουλία για νέες συνομιλίες, με στόχο να κρατηθεί ανοιχτός ο δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Νομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που ανακύπτουν είναι η νομιμότητα του αποκλεισμού. Σύμφωνα με ειδικούς στο διεθνές δίκαιο, η παρεμπόδιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας συνιστά σοβαρή παραβίαση θεμελιωδών αρχών.
Η κίνηση των ΗΠΑ ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις όχι μόνο από το Ιράν αλλά και από άλλες χώρες που εξαρτώνται από τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς.
Ταυτόχρονα, δημιουργείται ένα νέο προηγούμενο, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και από άλλες δυνάμεις σε διαφορετικά γεωπολιτικά μέτωπα.
Τι λένε αναλυτές στο tilegrafimanews.gr
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν γεωπολιτικοί αναλυτές από την Ελλάδα και τη Γαλλία, επισημαίνοντας ότι η στρατηγική Τραμπ ενέχει υψηλό ρίσκο.
Ο διεθνολόγος Δημήτρης Κ. τονίζει:
«Πρόκειται για μια κίνηση πίεσης που μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Το Ιράν έχει αποδείξει ότι αντιδρά ασύμμετρα».
Αντίστοιχα, ο Γάλλος αναλυτής Pierre Lambert σημειώνει:
«Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το Ιράν. Είναι το πώς θα αντιδράσουν οι υπόλοιπες δυνάμεις. Το σύστημα ισορροπίας είναι εύθραυστο».
Ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό στοίχημα
Το «σχέδιο Ανακόντα» του Τραμπ μπορεί να στοχεύει στην επιβολή όρων στο Ιράν, όμως ταυτόχρονα ανοίγει ένα επικίνδυνο μέτωπο αστάθειας.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας κρίσης που δεν αφορά μόνο τις εμπλεκόμενες χώρες, αλλά ολόκληρο τον πλανήτη. Οι επόμενες κινήσεις θα είναι καθοριστικές, καθώς το παραμικρό λάθος μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν απλώς ένα γεωγραφικό σημείο, αλλά έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους της παγκόσμιας ισορροπίας.
