ΠΟΥΤΙΝ: Η εν εξελίξει ρωσική κατοχή στην Ουκρανία δεν περιορίζεται πλέον σε στρατιωτικό έλεγχο. Επεκτείνεται σε μια πολυεπίπεδη επιχείρηση διαγραφής της ουκρανικής ταυτότητας, μέσω μέτρων που συνδυάζουν τη βία με την κρατική μηχανή.
Του Παντελή Χαριτάκη
Το νέο προεδρικό διάταγμα του Βλαντίμιρ Πούτιν, που υποχρεώνει τους Ουκρανούς των κατεχόμενων περιοχών να αποκτήσουν ρωσικά διαβατήρια έως τις 10 Σεπτεμβρίου ή να απελαθούν, αποτελεί την κορύφωση αυτής της πολιτικής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν από ανεξάρτητες πηγές, περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια ρωσικά διαβατήρια έχουν διανεμηθεί σε κατεχόμενες περιοχές από το 2022. Οι κάτοικοι αναγκάζονται να τα αποκτήσουν για να έχουν πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, συντάξεις και κρατικές υπηρεσίες. Όσοι αρνούνται, αντιμετωπίζουν προπηλακισμούς, φυλακίσεις ή ακόμη και απέλαση από τις εστίες τους.
Η πολιτική αυτή, καταγγέλλεται από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως εθνοκάθαρση. Σε έκθεση του Μαρτίου 2025, η Ανεξάρτητη Διεθνής Εξεταστική Επιτροπή για την Ουκρανία κατέγραψε 183.000 εγκλήματα πολέμου και τεκμηρίωσε συστηματικές εξαφανίσεις, παράνομες φυλακίσεις και μαζικές απαγωγές παιδιών. Ολόκληρες οικογένειες στοχοποιούνται επειδή αντιστάθηκαν στον εκρωσισμό ή διατήρησαν στοιχεία της ουκρανικής τους ταυτότητας.
Εκρωσισμός από τη νηπιακή ηλικία
Τα σχολεία στις κατεχόμενες περιοχές έχουν μετατραπεί σε κέντρα ιδεολογικής κατήχησης. Οι δάσκαλοι απομακρύνονται αν δεν συμμορφώνονται με το πρόγραμμα σπουδών που εγκρίνει το Κρεμλίνο. Η ουκρανική γλώσσα απαγορεύεται σταδιακά και αντικαθίσταται από ρωσικά εγχειρίδια που προβάλλουν την εισβολή ως «απελευθέρωση» και εξυμνούν τον ρωσικό ιμπεριαλισμό.
Ακόμα πιο σκοτεινό είναι το πεδίο της αναγκαστικής υιοθεσίας. Χιλιάδες παιδιά έχουν απαχθεί και σταλθεί στη Ρωσία, όπου εντάσσονται σε προγράμματα πλύσης εγκεφάλου ή δίνονται σε ρωσικές οικογένειες, με στόχο την εξάλειψη κάθε δεσμού με την ουκρανική τους ταυτότητα. Γι’ αυτόν τον λόγο, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης για τον Πούτιν, αναγνωρίζοντας την προσωπική του εμπλοκή σε αυτά τα εγκλήματα.
Καταστολή και νομιμοποίηση της κατοχής
Η πίεση δεν σταματά στους πολίτες. Εκλεγμένοι τοπικοί αξιωματούχοι, ακτιβιστές, ιερείς της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, στρατιωτικοί και δημοσιογράφοι στοχοποιούνται συστηματικά. Οι μαρτυρίες κάνουν λόγο για βασανιστήρια, εξαφανίσεις και φυλακίσεις χωρίς κατηγορητήρια. Η απονομιμοποίηση της ουκρανικής κρατικής παρουσίας στις κατεχόμενες περιοχές γίνεται μεθοδικά και στοχευμένα.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις δηλώσεις του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, που άφησε περιθώριο αποδοχής των ρωσικών δημοψηφισμάτων του 2022 ως μέσου εδαφικής επικύρωσης. Η ρητορική αυτή κινδυνεύει να μονιμοποιήσει τις παράνομες κατακτήσεις και να αγνοήσει τη μοίρα εκατομμυρίων πολιτών που στερούνται δικαιωμάτων.
Το προεδρικό διάταγμα του Μαρτίου 2025 δεν αποτελεί ένα τυπικό διοικητικό μέτρο. Είναι εργαλείο εθνοκάθαρσης, στο πλαίσιο ενός πολέμου που δεν διεξάγεται μόνο με όπλα αλλά και με νομοθετικά, εκπαιδευτικά και πολιτιστικά μέσα. Σε αυτό το πλαίσιο, η διεθνής κοινότητα καλείται να μην υποβαθμίσει τη συστηματική εξάλειψη της ουκρανικής ταυτότητας ως «παράπλευρη απώλεια», αλλά να την αναγνωρίσει για αυτό που είναι: ένα συνεχιζόμενο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
