ΗΠΑ: Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα εισέρχεται σε νέα φάση κλιμάκωσης. Η Ουάσιγκτον, με εντολή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, έχει αποστείλει στην περιοχή μια αρμάδα που περιλαμβάνει τρία πυραυλοφόρα αντιτορπιλικά και τρία ελικοπτεροφόρα αποβατικά, με συνολικά 4.500 άνδρες στρατιωτικού προσωπικού, μεταξύ αυτών 2.200 πεζοναύτες.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές που επικαλείται το Reuters, τα πολεμικά πλοία αναμένεται να φτάσουν ανοιχτά της Βενεζουέλας μέχρι την Κυριακή.
Ο στόλος και η στρατιωτική διάταξη
Συγκεκριμένα, οι αμερικανικές δυνάμεις περιλαμβάνουν τα USS San Antonio, USS Iwo Jima και USS Fort Lauderdale, ενώ συμπληρώνονται από αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke (USS Gravely, USS Jason Dunham και USS Sampson). Μαζί τους επιχειρεί και αεροσκάφος επιτήρησης τύπου P-8 Poseidon καθώς και τουλάχιστον ένα πυρηνοκίνητο υποβρύχιο. Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν την ανάπτυξη αυτή ως μέρος επιχειρήσεων «σε διεθνή ύδατα και εναέριο χώρο» για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών.
Ωστόσο, διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι η πραγματική στόχευση είναι να ενισχυθεί η πίεση προς το καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο και να σταλεί μήνυμα ισχύος στη Λατινική Αμερική.
Το διπλωματικό υπόβαθρο
Η κλιμάκωση έρχεται λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ανανέωση της άδειας της αμερικανικής εταιρείας Chevron να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα και μετά τη συμφωνία για ανταλλαγή πολιτικών κρατουμένων. Παρά τις κινήσεις αυτές, οι σχέσεις Ουάσιγκτον – Καράκας παραμένουν σε οριακό σημείο.
Ο Λευκός Οίκος έχει κατηγορήσει τον Μαδούρο ότι ηγείται του λεγόμενου «Καρτέλ των Ήλιων» (Cartel de los Soles), ενός δικτύου στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών που φέρεται να εμπλέκεται σε διακίνηση κοκαΐνης. Ο Τραμπ μάλιστα διπλασίασε στις αρχές Αυγούστου το ποσό της αμοιβής για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, φτάνοντας τα 50 εκατομμύρια δολάρια.
Η απάντηση της Βενεζουέλας
Ο πρόεδρος Μαδούρο χαρακτήρισε την ενέργεια «χοντροκομμένη προπαγάνδα» και ανακοίνωσε την ανάπτυξη 4,5 εκατομμυρίων μελών της εθνοφυλακής σε όλη την επικράτεια. Η εθνοφυλακή, που ιδρύθηκε από τον Ούγο Τσάβες, αποτελείται από πολίτες και εφέδρους και αναφέρεται στο γενικό επιτελείο.
Ο υπουργός Εξωτερικών Yvan Gil κατήγγειλε ότι οι αμερικανικές απειλές «δεν στοχεύουν μόνο τη Βενεζουέλα αλλά και τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής». Επικαλέστηκε μάλιστα τη CELAC(Κοινότητα Κρατών Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής), η οποία έχει κηρύξει τη Λατινική Αμερική «ζώνη ειρήνης».
Ο ρόλος των διεθνών θεσμών
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας σκοπεύει να φέρει το ζήτημα στον ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας ότι η παρουσία αμερικανικών πολεμικών πλοίων κοντά στα χωρικά της ύδατα συνιστά απειλή για την ειρήνη. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να δεχθεί αιτήματα για ενημέρωση, ενώ χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα είναι πιθανό να στηρίξουν τις θέσεις του Καράκας.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ επικαλούνται το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις τους γίνονται σε διεθνή ύδατα και στοχεύουν αποκλειστικά στην αντιμετώπιση της διακίνησης ναρκωτικών προς τη βορειοαμερικανική ήπειρο.
Πιθανές εξελίξεις
Η ένταση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε τρία σενάρια:
1. Επίδειξη ισχύος χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση: Η αμερικανική αρμάδα παραμένει στην περιοχή για εβδομάδες, στέλνοντας μήνυμα αλλά αποφεύγοντας στρατιωτική σύγκρουση.
2. Στοχευμένες επιχειρήσεις: Οι ΗΠΑ ενδέχεται να πραγματοποιήσουν περιορισμένες επιχειρήσεις κατά πλοίων ή αεροσκαφών που θεωρούνται ύποπτα για μεταφορά ναρκωτικών.
3. Ανεξέλεγκτη κλιμάκωση: Ένα περιστατικό σε διεθνή ύδατα ή στον εναέριο χώρο της Καραϊβικής θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.
Οι περισσότεροι διπλωμάτες θεωρούν πιθανότερο το πρώτο σενάριο, αν και δεν αποκλείουν την προοπτική στοχευμένων ενεργειών εφόσον το επιλέξει ο Λευκός Οίκος.
Επιπτώσεις για την περιοχή
Η ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων δημιουργεί ανησυχίες και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Οργανισμοί όπως ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (OAS) παρακολουθούν στενά την κατάσταση, ανησυχώντας για το ενδεχόμενο αποσταθεροποίησης.
Η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ μπορεί να ενισχύσει τις εσωτερικές εντάσεις στη Βενεζουέλα, αλλά ταυτόχρονα δίνει πολιτικό «όπλο» στον Μαδούρο, ο οποίος επιχειρεί να εμφανιστεί ως ηγέτης που υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία απέναντι σε ξένη απειλή.
Η κρίση ΗΠΑ – Βενεζουέλας έχει περάσει πλέον από το επίπεδο των δηλώσεων στο πεδίο της στρατιωτικής ισχύος. Η αποστολή της αμερικανικής αρμάδας στην Καραϊβική είναι μία σαφής κίνηση πίεσης προς το Καράκας, αλλά και δοκιμασία για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Το ερώτημα είναι αν η παρουσία αυτή θα περιοριστεί σε ένα σκληρό μήνυμα ή αν θα ανοίξει τον δρόμο για νέες συγκρούσεις, σε μια Λατινική Αμερική που εδώ και χρόνια αναζητά ειρήνη και ισορροπία.
