Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αναμένεται να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός του Ισραήλ μετά τις βουλευτικές εκλογές, καθώς ο συνασπισμός των δεξιών, ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων του διατηρεί την πρώτη θέση, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία
Την ίδια ώρα, τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα αφήνουν περιορισμένα περιθώρια στον αντίπαλό του, Γκάντι Άιζενκοτ, να σχηματίσει εναλλακτική κυβέρνηση, όπως αναφέρει το Reuters.
Με καταμετρημένο σχεδόν το 86% των ψήφων, οι προβολές των τριών μεγαλύτερων τηλεοπτικών δικτύων του Ισραήλ έδιναν στον συνασπισμό του Νετανιάχου 53 έδρες στην Κνεσέτ, η οποία αριθμεί 120 μέλη, έναντι 48 εδρών για τον συνασπισμό της αντιπολίτευσης υπό τον Άιζενκοτ. Τα αραβικά κόμματα, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, κατευθύνονταν προς ένα πρωτοφανές αποτέλεσμα 19 εδρών.
Η καταμέτρηση συνεχιζόταν και οι αριθμοί παρέμεναν προσωρινοί. Ωστόσο, η επίδοση της αντιπολίτευσης υπολειπόταν των προσδοκιών που είχαν δημιουργήσει οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις, οι οποίες προέβλεπαν αμφίρροπη αναμέτρηση.
Υπερορθόδοξοι Εβραίοι ψηφίζουν στις χθεσινές εκλογές
Τα αραβικά κόμματα αποκτούν καθοριστικό ρόλο
Η ισχυρή παρουσία των αραβικών κομμάτων περιπλέκει τις προσπάθειες της αντιπολίτευσης να συγκεντρώσει τις απαιτούμενες έδρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ο Άιζενκοτ θα χρειαζόταν ευρύτερη στήριξη από τον αραβικό πολιτικό χώρο, ενδεχόμενο που συναντά αντιδράσεις από μεγάλο μέρος της εβραϊκής πολιτικής ηγεσίας.
Ο προηγούμενος συνασπισμός που είχε καταφέρει να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την πρωθυπουργία στηριζόταν, μεταξύ άλλων, σε ένα μικρό αραβικό κόμμα. Αυτή τη φορά, όμως, η χαμηλότερη από την αναμενόμενη επίδοση της αντιπολίτευσης καθιστά αναγκαία μια πολύ ευρύτερη συνεργασία με την αραβική πολιτική εκπροσώπηση.
Τα αποτελέσματα καταγράφουν επίσης την αυξημένη συμμετοχή των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν περισσότερο από το ένα πέμπτο του πληθυσμού. Η συνολική συμμετοχή έφτασε το 77,7%, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών.
Στα γραφεία της Κοινής Λίστας, συμμαχίας αραβικών κομμάτων, οι υποστηρικτές υποδέχθηκαν με επευφημίες τις προβολές των αποτελεσμάτων. «Αρνούμαστε την κατοχή και τον ρατσισμό και θα παραμείνουμε εδώ», δήλωσε η υποψήφια της συμμαχίας Φάτεν Γκατάς.
Ο Νετανιάχου θέτει ξανά το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν
Μιλώντας στους υποστηρικτές του κόμματός του, Λικούντ, μετά τις 3 τα ξημερώματα της Τετάρτης, ο Νετανιάχου κάλεσε σε σχηματισμό μιας «ισχυρής, εθνικής κυβέρνησης της δεξιάς», προβάλλοντας τις στρατιωτικές επιτυχίες του Ισραήλ.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κοινής στρατιωτικής δράσης με τις ΗΠΑ κατά του Ιράν. Αναφερόμενος στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σύμμαχό του, έκανε λόγο για μια «μοναδική ιστορική ευκαιρία» να εξαλειφθεί, όπως υποστήριξε, η ιρανική απειλή «μια για πάντα».
Ο Τραμπ είχε προηγουμένως καλέσει τους Ισραηλινούς ψηφοφόρους να διατηρήσουν τον Νετανιάχου στην εξουσία, ώστε οι δύο ηγέτες να μπορέσουν να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στο Ιράν. Μετά τις εκλογές, δήλωσε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τα πήγε «πολύ καλά», υποστηρίζοντας ότι η δική του παρέμβαση είχε συμβάλει σημαντικά στην επίδοσή του.
Η παραμονή του Νετανιάχου στην πρωθυπουργία, ακόμη και με υπηρεσιακή ιδιότητα, έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια. Σύμφωνα με τον Γκάι Λούρι, ερευνητή του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ, μια υπηρεσιακή κυβέρνηση διαθέτει τυπικά τις ίδιες εξουσίες με μια κανονική κυβέρνηση, οφείλει όμως να επιδεικνύει αυτοσυγκράτηση και διαθέτει μικρότερα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας σε ορισμένους τομείς.
Κατά συνέπεια, η απουσία κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κυβέρνηση στερείται των αρμοδιοτήτων της σε ζητήματα πολέμου και ασφάλειας.
Προεκλογικές αφίσες του Λικούντ με τους Νετανιάχου-Τραμπ στους δρόμους της Ιερουσαλήμ
Ο Άιζενκοτ προειδοποιεί για πολιτικές παρεμβάσεις στον μηχανισμό ασφαλείας
Ο Γκάντι Άιζενκοτ αναγνώρισε ότι ο Νετανιάχου θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, προειδοποίησε ωστόσο ότι υπάρχει κίνδυνος να αξιοποιηθούν ζητήματα ασφαλείας για πολιτικούς σκοπούς.
«Καλώ τους επικεφαλής του μηχανισμού ασφαλείας και της δημόσιας διοίκησης: ο Νετανιάχου είναι υπηρεσιακός πρωθυπουργός, χωρίς εντολή και χωρίς την εμπιστοσύνη του λαού. Να παραμείνετε σταθεροί απέναντι σε κάθε προσπάθεια αμφισβήτησής σας», δήλωσε.
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού έχει απορρίψει στο παρελθόν τις κατηγορίες ότι αξιοποιεί τη σύγκρουση με το Ιράν για να εξυπηρετήσει πολιτικά συμφέροντα. Δεν υπήρξε άμεση απάντηση σε αίτημα του Reuters για σχόλιο σχετικά με τις νέες δηλώσεις του Άιζενκοτ.
Ανησυχία στις αγορές μετά το εκλογικό αποτέλεσμα
Η προοπτική παραμονής μιας κυβέρνησης χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία επηρέασε αρνητικά τις ισραηλινές αγορές. Το σέκελ υποχώρησε κατά περίπου 1,6%, με την ισοτιμία να διαμορφώνεται στα 3,10 σέκελ ανά δολάριο, ενώ οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες του Τελ Αβίβ κατέγραψαν πτώση άνω του 3%.
Η αβεβαιότητα γύρω από τον σχηματισμό κυβέρνησης προστίθεται στις πιέσεις που προκαλεί η περιφερειακή σύγκρουση, καθώς το Ισραήλ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες των πολέμων σε πολλαπλά μέτωπα.
Η ισραηλινή πολιτική μετατοπίζεται προς τα δεξιά
Το αποτέλεσμα επιβεβαιώνει τη μακροχρόνια μετατόπιση της εβραϊκής ισραηλινής κοινωνίας προς τη δεξιά κατά τη διάρκεια της πολιτικής κυριαρχίας του Νετανιάχου. Η κεντροαριστερά, η οποία κυριάρχησε στην πολιτική ζωή της χώρας κατά το πρώτο μισό της ιστορίας της, έχει πλέον περιοριστεί σε σαφώς μικρότερη πολιτική δύναμη.
Παράλληλα, σχεδόν όλα τα εβραϊκά κόμματα απορρίπτουν πλέον την προοπτική δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, σε αντίθεση με τη βάση των διεθνώς υποστηριζόμενων ειρηνευτικών προσπαθειών από τη δεκαετία του 1990.
Οι εκλογές ήταν οι πρώτες στο Ισραήλ μετά την επίθεση της Χαμάς και άλλων ενόπλων ομάδων στις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και 251 απήχθησαν και μεταφέρθηκαν στη Λωρίδα της Γάζας. Η επίθεση πυροδότησε πολέμους στη Γάζα και τον Λίβανο, ενώ η σύγκρουση επεκτάθηκε και στο Ιράν.
Ο πόλεμος στη Γάζα έχει προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές στην περιοχή. Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, οι Παλαιστίνιοι νεκροί έχουν φτάσει τους 74.000, αριθμός που έχει εντείνει τις διεθνείς επικρίσεις και την απομόνωση του Ισραήλ.
Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει επίσης ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης για κατηγορίες εγκλημάτων πολέμου, τις οποίες χαρακτηρίζει παράλογες. Παράλληλα, βρίσκεται αντιμέτωπος με υποθέσεις διαφθοράς στο Ισραήλ, τις οποίες απορρίπτει, κάνοντας λόγο για σχέδιο του κατεστημένου εναντίον του.
Χαρακτηριστικό στιγμιότυπο με ισραηλινούς πολίτες να περιμένουν να ψηφίσουν
Αντιδράσεις από το Ιράν έως την Αίγυπτο
Οι ισραηλινές εκλογές παρακολουθήθηκαν με ανησυχία σε τμήματα της Μέσης Ανατολής, καθώς η προοπτική διατήρησης του Νετανιάχου στην εξουσία συνδέεται με την πιθανότητα συνέχισης της σκληρής πολιτικής του απέναντι στο Ιράν και τους περιφερειακούς συμμάχους του.
Στην Τεχεράνη, πανό με εικόνες του νεκρού ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, υπενθύμιζαν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα που εξαπολύθηκαν τον Φεβρουάριο και οδήγησαν στον πόλεμο. Δίπλα τους υπήρχε αφίσα του πρώην ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, ο οποίος σκοτώθηκε στον Λίβανο σε επιχείρηση που διέταξε ο Νετανιάχου.
«Βλέπω πραγματικά το ενδεχόμενο μιας επίθεσης», δήλωσε ο 50χρονος Ιρανός Αμπντολάχ Καρίμι.
Απογοήτευση καταγράφηκε και στην Αίγυπτο, την πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ, το 1979. Ο 62χρονος δικηγόρος Ούθμαν Σελίμ δήλωσε ότι διαψεύστηκαν οι ελπίδες του πως μια ήττα του Νετανιάχου θα οδηγούσε το Ισραήλ σε απομάκρυνση από την ακροδεξιά πολιτική.
Το αποτέλεσμα αφήνει έτσι ανοιχτά δύο βασικά ερωτήματα: αν η αντιπολίτευση θα μπορέσει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη στήριξη για τον σχηματισμό κυβέρνησης και κατά πόσο ο Νετανιάχου θα αξιοποιήσει την παραμονή του στην εξουσία για να συνεχίσει την πολιτική και στρατιωτική στρατηγική του στην περιοχή
