Τραμπ – Νετανιάχου: Σκηνικό έντασης σε Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ-Σοβαρούς τριγμούς φαίνεται να προκαλεί στη στρατηγική συμμαχία μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου η αποκάλυψη ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε προχωρημένες συνομιλίες με την Τεχεράνη για προκαταρκτική συμφωνία αποκλιμάκωσης του πολέμου και πιθανή νέα διευθέτηση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διεθνή πρακτορεία ειδήσεων όπως το Reuters, το Associated Press και το TASS μεταδίδουν ότι στο παρασκήνιο εξελίσσονται έντονες διπλωματικές διαβουλεύσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, αραβικά κράτη και την ιρανική πλευρά, με στόχο να αποφευχθεί γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Η αποκάλυψη του Τραμπ ότι βρίσκεται «σε μεγάλο βαθμό» υπό διαπραγμάτευση ένα πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν προκάλεσε σοκ όχι μόνο στο ισραηλινό πολιτικό σύστημα αλλά και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
«Εμφύλιος» στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών
Σύμφωνα με αναλυτές, για πρώτη φορά μετά από χρόνια εμφανίζεται τόσο έντονη δημόσια σύγκρουση στο φιλοτραμπικό στρατόπεδο γύρω από τη στάση απέναντι στο Ιράν.
Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να συνδεθεί με επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, ενώ ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο επιτέθηκε ανοιχτά στο ενδεχόμενο νέας συνεννόησης με την Τεχεράνη.
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, στενοί συνεργάτες του Τραμπ κατηγόρησαν κορυφαίους Ρεπουμπλικανούς ότι επιχειρούν να υπονομεύσουν τον Λευκό Οίκο και να οδηγήσουν τις ΗΠΑ σε παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές από την Αμερική, τον Καναδά και τη Γερμανία. Ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Michael Harrington εκτίμησε ότι «ο Τραμπ αντιλαμβάνεται πλέον πως ένας μακροχρόνιος πόλεμος με το Ιράν μπορεί να τινάξει στον αέρα την οικονομία και την προεκλογική του στρατηγική». Η Καναδή αναλύτρια Sophia Levine τόνισε ότι «το Ισραήλ περίμενε πλήρη αμερικανική κάλυψη μέχρι τέλους, όμως η Ουάσιγκτον αρχίζει να σκέφτεται διαφορετικά». Ο Γερμανός γεωπολιτικός αναλυτής Klaus Reinhardt υπογράμμισε ότι «για πρώτη φορά διαφαίνεται πραγματικό ρήγμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στον Τραμπ και τον Νετανιάχου».
Το πολιτικό αδιέξοδο του Νετανιάχου
Η πιθανότητα αμερικανοϊρανικής συμφωνίας δημιουργεί σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Ο Νετανιάχου είχε οικοδομήσει επί δεκαετίες το πολιτικό του αφήγημα πάνω στην ανάγκη «οριστικής εξουδετέρωσης» της ιρανικής απειλής. Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου παρουσιάστηκε από την ισραηλινή κυβέρνηση ως ιστορική καμπή που θα άλλαζε πλήρως τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, παρά τις σφοδρές αεροπορικές επιδρομές και τις επιθέσεις σε στρατιωτικούς στόχους του Ιράν, το καθεστώς της Τεχεράνης δεν κατέρρευσε, ενώ ούτε οι αραβικές χώρες στοιχήθηκαν ενεργά πίσω από το Ισραήλ.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί τώρα σοβαρή πολιτική πίεση στον Νετανιάχου, καθώς μια πιθανή συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν θα μπορούσε να θεωρηθεί έμμεση παραδοχή ότι ο πόλεμος δεν πέτυχε τους στρατηγικούς στόχους που είχαν τεθεί.
Τα αραβικά κράτη κράτησαν αποστάσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση των αραβικών κρατών. Παρά τις πιέσεις και τις προσδοκίες του Τελ Αβίβ, οι περισσότερες αραβικές κυβερνήσεις απέφυγαν να εμπλακούν στρατιωτικά στον πόλεμο.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα, χώρες του Κόλπου φοβούνται γενικευμένη αποσταθεροποίηση και νέα ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε να προκαλέσει ανεξέλεγκτες οικονομικές συνέπειες.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ δεν μετέτρεψαν ποτέ τις αραβικές μοναρχίες σε πλήρεις στρατιωτικούς συμμάχους του Ισραήλ απέναντι στο Ιράν. Αντίθετα, αρκετά κράτη επιδιώκουν σήμερα ισορροπία ανάμεσα στις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον, το Τελ Αβίβ και την Τεχεράνη.
Η στάση Τραμπ και οι φόβοι για νέα κρίση
Ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίζεται πλέον να επιδιώκει έναν πιο πραγματιστικό δρόμο, προσπαθώντας να αποφύγει παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση που θα μπορούσε να πλήξει την αμερικανική οικονομία και να δημιουργήσει νέο διεθνές μέτωπο αβεβαιότητας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η αγορά ενέργειας, καθώς οποιαδήποτε νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα πετρέλαιο, φυσικό αέριο και παγκόσμιες μεταφορές.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ η διεθνής κοινότητα επιχειρεί να αποτρέψει πλήρη κατάρρευση κάθε μηχανισμού ελέγχου.
Νέα γεωπολιτική πραγματικότητα
Το μεγαλύτερο ερώτημα πλέον είναι αν η κρίση αυτή σηματοδοτεί βαθύτερη αλλαγή στην αμερικανική στρατηγική στη Μέση Ανατολή.
Η εικόνα ενός Τραμπ που απομακρύνεται σταδιακά από τη σκληρή γραμμή Νετανιάχου προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις σε Ουάσιγκτον, Τελ Αβίβ και αραβικές πρωτεύουσες.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς μια νέα συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ολόκληρο το γεωπολιτικό σκηνικό της Ανατολικής Μεσογείου και του Περσικού Κόλπου.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες. Αν τελικά προχωρήσει συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, τότε η σχέση Τραμπ–Νετανιάχου ενδέχεται να περάσει στη δυσκολότερη φάση της εδώ και χρόνια.
