ΝΑΤΟ: Μια αλυσίδα επιθέσεων με drones εναντίον τουλάχιστον επτά φορτηγών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα αυτόν τον μήνα —ανοιχτά των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, κρατών-μελών του ΝΑΤΟ— έχει οδηγήσει ορισμένα μέλη της Συμμαχίας στο ερώτημα αν ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν επιδιώκει κλιμάκωση, προκειμένου να δοκιμάσει τη στήριξή τους προς την Ουκρανία στον πόλεμο που διεξάγει ενάντια στη γενικευμένη ρωσική εισβολή.
Οι επιθέσεις, οι οποίες σημειώθηκαν στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες των δύο χωρών, απειλούν μια διεθνή ναυτιλιακή οδό και έχουν στοιχίσει τη ζωή σε δύο ανθρώπους, ενώ τουλάχιστον 25 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται, αναφέρει το Associated Press. Ενέχουν επίσης τον κίνδυνο να εμπλέξουν άμεσα και άλλες χώρες στον ουκρανικό πόλεμο.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, η Ρωσία βομβαρδίζει επανειλημμένα τα ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα και στον Δούναβη, αναγκάζοντας το Κίεβο να βασίζεται όλο και περισσότερο σε εναλλακτικές διαδρομές για την εξαγωγή των σιτηρών του προς τις αγορές της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Ρωσικά drones έχουν παραβιάσει επανειλημμένα τον ρουμανικό εναέριο χώρο, κοντά σε ορισμένα ουκρανικά λιμάνια στον Δούναβη.
Στα πιο πρόσφατα περιστατικά, ξέσπασαν πυρκαγιές σε δύο πλοία που χτυπήθηκαν από drones την Τετάρτη και την Πέμπτη —το ένα εκ των οποίων βρισκόταν στα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας.
Ο Ρουμάνος αξιωματούχος Νικουσόρ Νταν επισήμανε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες ότι «δύο drones» έπληξαν τα πλοία, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει σε ποιον ανήκαν. «Θα υπάρξει αντίδραση από το ρουμανικό κράτος», προειδοποίησε.
Οι υποψίες στρέφονται όλο και περισσότερο προς τη Ρωσία. «Δεν υπάρχει καμία λογική στο να επιτίθεται η Ουκρανία στα δικά της πλοία και πληρώματα, δεδομένου ότι το αποτέλεσμα όλων αυτών των επιθέσεων ευνοεί τη Ρωσία — και, πράγματι, η λογική δείχνει προς αυτή την κατεύθυνση», σημείωσε στο κοινοβούλιο της χώρας του ο Βούλγαρος Πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ.
«Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να το αποδείξουμε».
Άρθρο 5: Στο «μικροσκόπιο» η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ανέφερε την Πέμπτη στην πλατφόρμα X ότι συναντήθηκε με τον Ράντεφ και τον Νταν για να συζητήσουν το ζήτημα της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και «τις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων».
«Το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει τη στάση του κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας, μεταξύ άλλων ενισχύοντας τις δυνατότητες αντιμετώπισης drones», δήλωσε. «Το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τους Συμμάχους μας στη Μαύρη Θάλασσα, προσαρμόζοντας τη στάση αποτροπής και άμυνάς μας ανάλογα με τις ανάγκες».
Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει εγγύηση αμοιβαίας άμυνας —σύμφωνα με την οποία επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων—, ωστόσο ο Ρουμάνος αναλυτής αμυντικών θεμάτων, Ράντου Τούντορ, επισήμανε ότι παραμένει ασαφές αν η ρήτρα αυτή καλύπτει πολλές από τις επιθέσεις με drones στη Μαύρη Θάλασσα, δεδομένου ότι αυτές έλαβαν χώρα εντός των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών κρατών-μελών της Συμμαχίας.
«Είναι υπό συζήτηση το κατά πόσον η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη εμπίπτει στο πλαίσιο αντίδρασης που προβλέπει το Άρθρο 5», ανέφερε. «Και φαίνεται πως, μέχρι στιγμής, δεν εμπίπτει —γεγονός που έχει εγείρει πολλά ερωτήματα».
Κατά την εκτίμησή του, το ΝΑΤΟ έχει επιδείξει υπερβολικά αργά αντανακλαστικά. «Συμβαίνουν δεκάδες περιστατικά και η Ρωσία πλησιάζει όλο και περισσότερο στα σύνορα του ΝΑΤΟ… Τα λόγια δεν αρκούν», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τούντορ.
Μια κλιμακούμενη απειλή
Τα περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη Μαύρη Θάλασσα τον Οκτώβριο αποτελούν απλώς τον πιο πρόσφατο κρίκο σε μια μακρά αλυσίδα παραβιάσεων του εναέριου χώρου από drones, οι οποίες έχουν προκαλέσει αναστάτωση στη Ρουμανία και σε άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, αφότου η Μόσχα εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία. Αν και τα περισσότερα περιστατικά προέρχονται από τη Ρωσία, έχουν καταγραφεί και περιπτώσεις όπου ουκρανικά drones πέρασαν τα σύνορα.
Τον Αύγουστο, η Ρουμανία ανέπτυξε δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 για την εξουδετέρωση ενός ναυτικού drone, το οποίο φέρεται να μετέφερε εκρηκτικά και εντοπίστηκε κοντά σε μια σημαντική εγκατάσταση φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα. Σύμφωνα με τον υπηρεσιακό υπουργό Άμυνας, Μιρούτα, η απόφαση αυτή ελήφθη προκειμένου να «προστατευθούν οι ζωές των εκατοντάδων ανθρώπων» που εργάζονται στην πλατφόρμα φυσικού αερίου.
Πηγή από τον τομέα άμυνας της Ρουμανίας, η οποία δεν ήταν εξουσιοδοτημένη να μιλήσει δημόσια για τα περιστατικά, δήλωσε στο πρακτορείο Associated Press ότι οι επιθέσεις έχουν ως στόχο να πλήξουν την Ουκρανία οικονομικά και ότι «η Ρουμανία δεν αποτελεί στόχο αυτή τη στιγμή».
«Όλο το καλοκαίρι μαζεύαμε κάθε είδους συντρίμλια (από drones) —θαλάσσια drones, εναέρια drones—, συντρίμλια μέσα στο νερό, στις ακτές», ανέφερε η πηγή. «Αν συνεχιστεί αυτό… κάποιος πρέπει να κάνει κάτι».
Τουρκική πρωτοβουλία για προστατευμένο θαλάσσιο διάδρομο
Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι έχει πληροφορηθεί πως η Τουρκία «θα ήθελε να συγκαλέσει όλες τις παράκτιες χώρες της Μαύρης Θάλασσας, προκειμένου να σχεδιάσουν αποστολή συνοδείας αυτών των νηοπομπών» μέσω ενός στρατιωτικά προστατευμένου ασφαλούς διαδρόμου.
«Δεν γνωρίζω τι ισχύει για τα τουρκικά πλοία, αλλά τα ρουμανικά σκάφη μας δεν διαθέτουν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την προστασία τους από drones», σημείωσε. «Μια τέτοια αποστολή θα ενείχε υψηλό κίνδυνο για το Πολεμικό Ναυτικό, εάν πολεμικά πλοία καλούνταν να συνοδεύουν εμπορικά σκάφη».
Τον Ιούλιο, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Τουρκία διεύρυναν τη ναυτική συμφωνία της Ομάδας Εργασίας Αντιμετώπισης Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, με στόχο την «επέκταση των αποστολών στην προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών», σύμφωνα με το ρουμανικό υπουργείο Αμυνας.
Οπως διευκρινίστηκε, η συμφωνία προβλέπει επίσης μόνιμη ναυτική παρουσία στην ΑΟΖ της Ρουμανίας. Πολλά εμπορικά πλοία φέρουν τη σημαία μιας χώρας, ενώ ανήκουν σε εταιρείες που εδρεύουν σε άλλη.
«Γιατί να συνοδεύσουν η Ρουμανία και η Τουρκία ένα πλοίο από τις Βερμούδες, με ιδιοκτήτη, δεν ξέρω, κάποιον Αργεντινό, μόνο και μόνο για να μεταφέρει μερικές εκατοντάδες τόνους σιτηρών από την Αίγυπτο;» διερωτήθηκε η πηγή. «Είναι περίπλοκο».
Ο Βούλγαρος υπουργός Άμυνας, Ντιμίταρ Στογιάνοφ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η χώρα του σχεδιάζει να συμμετάσχει στο πρόγραμμα του ΝΑΤΟ «Drone Edge» έως τα τέλη Οκτωβρίου. Η πρωτοβουλία αυτή —στην οποία έχει προσχωρήσει και η Ρουμανία— ξεκίνησε τον Ιούλιο και στοχεύει στην επένδυση άνω των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε «δυνατότητες αντιμετώπισης drones» κατά την επόμενη πενταετία.
Ο Τσεζάρ Γκεόργκε, ιδρυτής της εταιρείας συμβούλων στον τομέα των σιτηρών «Agricolumn», δήλωσε στο AP ότι τα περιστατικά με τα drones δεν έχουν επηρεάσει δυσμενώς το εμπόριο στο ρουμανικό λιμάνι της Κωστάντζας, στη Μαύρη Θάλασσα. Το κύριο ζήτημα, όπως ανέφερε, είναι η αύξηση του κόστους ασφάλισης στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. «Το ασφάλιστρο κινδύνου αυξάνεται… όποιος θέλει να προσεγγίσει την Κωστάντζα —ας πούμε, ερχόμενος από την Τουρκία, από τα Στενά του Βοσπόρου και διασχίζοντας εκείνη την περιοχή— θα επιβαρύνεται με επιπλέον κόστος ασφάλισης», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι η κύρια ανησυχία του είναι το ενδεχόμενο να συμβεί ένα «σοβαρό περιστατικό» μέσα ή κοντά στην Κωστάντζα. Τον Ιούνιο, ένα ουκρανικό ναυτικό drone εξερράγη στο λιμάνι, ενώ άλλα τρία εντοπίστηκαν να έχουν εκραγεί σε κοντινή απόσταση.
«Είναι θέμα χρόνου», ανέφερε
