ΗΠΑ: Η διπλωματική ένταση στη Μέση Ανατολή παραμένει σε υψηλά επίπεδα, καθώς οι επαφές ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζονται χωρίς να έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία για το κρίσιμο ζήτημα του Στενού του Ορμούζ.
Του Παντελή Χαριτάκη
Η θαλάσσια αυτή δίοδος θεωρείται από τις σημαντικότερες παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που προκαλεί έντονο ενδιαφέρον στη διεθνή κοινότητα και στις μεγάλες δυνάμεις.
Δηλώσεις από τη Μόσχα για τις διαπραγματεύσεις
Ο αναπληρωτής γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Αλί Μπαγκέρι, εμφανίστηκε επιφυλακτικός σχετικά με την πρόοδο των συνομιλιών. Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια διεθνούς συνόδου ασφαλείας στη Μόσχα, υπογράμμισε ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να έχουν ανοιχτά ζητήματα και πως δεν υπάρχει ακόμη συνολική συμφωνία.
Σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν από διεθνή πρακτορεία, ο Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι «αν δεν υπάρξει πλήρης συμφωνία σε όλα τα θέματα, τότε ουσιαστικά δεν υπάρχει συμφωνία σε τίποτα». Η φράση αυτή αποτυπώνει το κλίμα δυσπιστίας που συνεχίζει να χαρακτηρίζει τις σχέσεις Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, παρά τις συνεχείς επαφές μέσω διαμεσολαβητών.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο
Το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας στρέφεται κυρίως στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η κατάσταση στην περιοχή έχει επιβαρυνθεί σημαντικά μετά τις στρατιωτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ενώ αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις πριν προχωρήσουν σε νέες εμπορικές κινήσεις.
Η Τεχεράνη επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με το Ομάν για έναν νέο μηχανισμό διέλευσης πλοίων από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Το Ομάν διατηρεί παραδοσιακά ρόλο διαμεσολαβητή στις περιφερειακές κρίσεις και φαίνεται πως επιχειρεί να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της έντασης.
Όπως ανέφερε ο Μπαγκέρι, οι δύο χώρες επεξεργάζονται νέο πλαίσιο συνεργασίας που θα επιτρέπει ασφαλέστερη ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Το ζήτημα θεωρείται κρίσιμο τόσο για τις διεθνείς αγορές όσο και για τις ενεργειακές ισορροπίες, καθώς οποιαδήποτε διακοπή στη διέλευση δεξαμενόπλοιων θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις τιμές καυσίμων παγκοσμίως.
Εκτός ατζέντας το εμπλουτισμένο ουράνιο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν και οι δηλώσεις του Ιρανού αξιωματούχου σχετικά με το πρόγραμμα εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας. Ο Μπαγκέρι ξεκαθάρισε ότι το συγκεκριμένο θέμα δεν βρίσκεται στην παρούσα φάση στο τραπέζι των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η τοποθέτηση αυτή ήρθε λίγες ημέρες μετά τις αναφορές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν θα μπορούσε να μεταφερθεί άμεσα στις ΗΠΑ προκειμένου να καταστραφεί. Η Τεχεράνη απέφυγε να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, επιμένοντας ότι το ζήτημα δεν αποτελεί αντικείμενο των τρεχουσών επαφών.
Η στάση αυτή δείχνει ότι το Ιράν επιδιώκει να διαχωρίσει τις συνομιλίες για την περιφερειακή ασφάλεια από τις συζητήσεις γύρω από το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο εδώ και χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς αντιπαράθεσης.
Συνεχίζονται οι έμμεσες επαφές
Παρά τις διαφωνίες, οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών συνεχίζονται μέσω τρίτων χωρών και διπλωματικών διαύλων. Αναλυτές εκτιμούν ότι τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσινγκτον προσπαθούν να αποφύγουν μια νέα σοβαρή κλιμάκωση στην περιοχή, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Οι επαφές παρακολουθούνται στενά από τον State Department, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ και τον ΟΗΕ, καθώς η πιθανότητα νέας κρίσης στον Περσικό Κόλπο προκαλεί ανησυχία σε κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς.
Ταυτόχρονα, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εξακολουθεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να στηρίζει τις διπλωματικές προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Ανησυχία στις διεθνείς αγορές
Οι εξελίξεις στην περιοχή έχουν ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς κάθε πληροφορία γύρω από το Στενό του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επενδυτές και ενεργειακοί κολοσσοί αναμένουν σαφέστερες ενδείξεις για το αν θα υπάρξει τελικά συμφωνία που θα επιτρέψει την ομαλή λειτουργία της ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ βρίσκεται σε διαρκή επαφή με διεθνείς εταίρους για την παρακολούθηση της κατάστασης, καθώς ενδεχόμενη επιδείνωση της κρίσης θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα αναταράξεων στην παγκόσμια οικονομία.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για το μέλλον των συνομιλιών. Παρότι δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση συμφωνία στον ορίζοντα, όλες οι πλευρές εμφανίζονται πρόθυμες να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας, προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα επικίνδυνη κρίση στη Μέση Ανατολή.
