ΤΟΥΡΚΙΑ: Η νέα ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών άνοιξε έναν ακόμη κύκλο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Άγκυρα να κατηγορεί την Αθήνα ότι επιχειρεί να «θεσμοθετήσει» τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της μέσω του χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Σύμφωνα με ενημερώσεις του υπουργείου Εξωτερικών, η ελληνική πλευρά απορρίπτει πλήρως την τουρκική ρητορική, ενώ διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επισημαίνουν ότι η κίνηση της Τουρκίας εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια πίεσης ενόψει των εξελίξεων στη θαλάσσια στρατηγική της ΕΕ.
Στον επικαιροποιημένο ευρωπαϊκό χάρτη, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην πλατφόρμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εμφανίζονται ζώνες ελληνικής χωροταξίας στη Μεσόγειο που στηρίζονται σε θεσμικά δεδομένα και στη νομοθεσία της ΕΕ. Το Ελληνικό υπουργείο Ναυτιλίας επιβεβαιώνει πως η απεικόνιση βασίζεται στην ελληνική αρμοδιότητα θαλάσσιου σχεδιασμού, όπως ορίζεται από το κοινοτικό πλαίσιο. Ωστόσο, η Άγκυρα κατηγόρησε την Ελλάδα ότι επιχειρεί να μετατρέψει αυτές τις ζώνες σε «de facto ΑΟΖ», κάτι που, σύμφωνα με το τουρκικό ΥΠΕΞ, αποτελεί δήθεν «μεθόδευση μέσω Βρυξελλών».
Η σκληρή ανακοίνωση από το τουρκικό ΥΠΕΞ
Η ανακοίνωση της Άγκυρας υποστηρίζει ότι η Ελλάδα «αγνοεί το διεθνές ναυτικό δίκαιο» και επιχειρεί να παρουσιάσει τις διεκδικήσεις της ως ευρωπαϊκές. Παράλληλα, υποστηρίζει πως η ενημέρωση του χάρτη από τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες συνιστά απόπειρα «μονομερούς επιβολής» θαλάσσιων ζωνών.
«Η Ελλάδα προσπαθεί να επιβάλει την ΑΟΖ που ποτέ δεν έχει ανακηρύξει επίσημα, χρησιμοποιώντας ως άλλοθι τις ευρωπαϊκές διαδικασίες θαλάσσιου σχεδιασμού», ανέφερε ο εκπρόσωπος του τουρκικού ΥΠΕΞ, Οντζού Κετσελί, σε δήλωση στο Χ.
Ταυτόχρονα, το τουρκικό υπουργείο υπενθύμισε πως η Τουρκία έχει κοινοποιήσει τα δικά της όρια θαλάσσιας χωροταξίας στις 16 Απριλίου και 12 Ιουνίου 2025 σε όργανα της UNESCO, υποστηρίζοντας ότι το τουρκικό πλαίσιο «αντικατοπτρίζει τις πραγματικές δικαιοδοσίες στην περιοχή».
Πώς απαντά η Αθήνα
Η ελληνική διπλωματία αποφεύγει την κλιμάκωση, αλλά θεωρεί την ανακοίνωση της Τουρκίας «παντελώς αβάσιμη». Η ενημέρωση που στάλθηκε στην Ευρωπαική Επιτροπή βασίζεται σε προβλέψεις του ΟΗΕ για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, καθώς και στη νομοθεσία της ΕΕ, που δεσμεύει όλα τα κράτη μέλη.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν στο tilegrafimanews.gr ότι η Τουρκία αντιδρά γιατί η ευρωπαϊκή προσέγγιση στη Μεσόγειο περιορίζει την τουρκική επεκτατική ρητορική, ενώ τα κράτη της ΕΕ χαράσσουν κοινή στρατηγική για προστατευόμενες ζώνες, ενεργειακά πεδία και θαλάσσια ασφάλεια.
Οι διεθνείς αντιδράσεις – Τι γράφουν τα πρακτορεία
Οι δηλώσεις της Άγκυρας προκάλεσαν σειρά αντιδράσεων στο εξωτερικό, με τα διεθνή πρακτορεία να εστιάζουν κυρίως στη σύγκρουση Τουρκίας – ΕΕ.
Το Reuters μεταδίδει ότι η Τουρκία επιχειρεί «να δημιουργήσει πολιτική πίεση σε μια περίοδο όπου η ΕΕ ενισχύει τη θαλάσσια συνεργασία της». Σε ανάλυσή του, αναφέρεται πως ο ελληνικός χάρτης «βασίζεται σε κανονισμούς της Ένωσης» και πως η τουρκική κριτική «δεν συνάδει με το ευρωπαϊκό δίκαιο».
Το Associated Press τονίζει πως η Τουρκία επιχειρεί για ακόμη μία φορά να χρησιμοποιήσει τη ρητορική της ΑΟΖ ως εργαλείο εσωτερικής πολιτικής σταθεροποίησης, ενώ ο χάρτης της Ελλάδας «δεν αποτελεί ανακήρυξη ΑΟΖ αλλά εργαλείο περιβαλλοντικού και ενεργειακού σχεδιασμού».
Το Agence France-Presse εστιάζει στη διπλωματική διάσταση, σημειώνοντας ότι η αντιπαράθεση θα συζητηθεί σε επίπεδο ευρωπαϊκών οργάνων, καθώς πρόκειται για ζήτημα που αγγίζει το σύνολο της θαλάσσιας πολιτικής της ΕΕ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τουρκία σκοπεύει να εργαλειοποιήσει την ένταση, καθώς θεωρεί ότι ο ευρωπαϊκός χωροταξικός σχεδιασμός εγκλωβίζει τις τουρκικές διεκδικήσεις σε ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο.
Τι λένε οι διεθνείς αναλυτές στο tilegrafimanews.gr
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν τρεις κορυφαίοι διεθνείς αναλυτές (με ψευδώνυμα):
Δρ. Adrian Leclerc (Γαλλία) – Ειδικός σε ευρωμεσογειακή πολιτική
«Η Τουρκία έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις θάλασσες λειτουργούν πλέον ως “ασπίδα” για την Ελλάδα. Ο κοινοτικός χάρτης δεν αλλάζει τις ΑΟΖ, αλλά κατοχυρώνει ευρωπαϊκές αρμοδιότητες στις θαλάσσιες ζώνες. Αυτό περιορίζει την τουρκική ευχέρεια κινήσεων».
Dr. Evelyn Shah (ΗΠΑ) – Αναλύτρια γεωστρατηγικών θεμάτων
«Η ρητορική της Άγκυρας είναι περισσότερο επικοινωνιακή παρά νομική. Όμως σε αυτή τη φάση θέλει να στείλει μήνυμα ότι δεν αναγνωρίζει τις ευρωπαϊκές δομές ως θεσμικό υπόβαθρο για την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών».
Prof. Milan Orekhov (Κεντρική Ευρώπη) – Ειδικός στο Διεθνές Θαλάσσιο Δίκαιο
«Ο χάρτης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αποτελεί παραβίαση, αλλά απεικόνιση των δεδομένων που παρέχουν τα κράτη μέλη. Η Τουρκία γνωρίζει την πραγματικότητα, όμως επιλέγει τη σύγκρουση για λόγους στρατηγικής πίεσης».
Πού οδεύει η ένταση;
Οι ευρωπαϊκές πηγές εκτιμούν ότι η Ένωση δεν πρόκειται να υιοθετήσει τη ρητορική της Τουρκίας, καθώς ο χάρτης αφορά μόνο τον χωροταξικό σχεδιασμό και όχι την ανακήρυξη ΑΟΖ. Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να συνεχίσει την ευρωπαϊκή στρατηγική στη Μεσόγειο.
Ο δε διεθνής παράγοντας θεωρεί ότι η Τουρκία αυξάνει την πίεση γιατί βλέπει πως η ΕΕ διαμορφώνει ενιαία θαλάσσια πολιτική.
