ΤΡΑΜΠ : Γεωστρατηγικοί αναλυτές από ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία και Ελλάδα μιλούν στο tilegrafimanews.gr για τη συμφωνία που προκαλεί έντονες αντιδράσεις, τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και το πραγματικό διακύβευμα πίσω από τα Στενά του Ορμούζ.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Με φόντο τις εξελίξεις που παρακολουθεί στενά το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά των επικριτών του μετά τη συμφωνία των 14 σημείων με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι όσοι θεωρούν πως «δεν ήταν αρκετά σκληρός» είτε ζηλεύουν είτε δεν κατανοούν τα πραγματικά δεδομένα της διεθνούς πολιτικής.
Η ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου στο Truth Social προκάλεσε νέο κύκλο αντιδράσεων στην Ουάσιγκτον, καθώς μεγάλα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης επιμένουν ότι η συμφωνία προσφέρει σημαντικά ανταλλάγματα στην Τεχεράνη χωρίς αντίστοιχες δεσμεύσεις σε κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας.
Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, η ουσία της συμφωνίας δεν βρίσκεται μόνο στα οικονομικά ανταλλάγματα ή στις κυρώσεις, αλλά κυρίως στον έλεγχο της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Γιατί ο Τραμπ υπερασπίζεται τόσο έντονα τη συμφωνία
Ο Τραμπ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι η αγορά δικαιώνει τις επιλογές του.
Η άνοδος της Wall Street, η αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου και η προσωρινή μείωση της έντασης στη Μέση Ανατολή αποτελούν τα βασικά επιχειρήματα του Λευκού Οίκου.
Ωστόσο, η πολιτική αντιπολίτευση αλλά και μέρος των Ρεπουμπλικανών εκφράζουν επιφυλάξεις.
Οι New York Times σημειώνουν ότι το Ιράν εξήλθε από την κρίση χωρίς να αποδεχθεί τους αρχικούς αμερικανικούς όρους, ενώ το Axios υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον αναγκάστηκε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς που λίγους μήνες πριν θεωρούνταν αδιανόητοι.
Το CNN μάλιστα κάνει λόγο για σημαντικά οικονομικά οφέλη που εξασφαλίζει η Τεχεράνη μέσω της σταδιακής χαλάρωσης των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου.
Το μεγάλο παιχνίδι στα Στενά του Ορμούζ
Αναλυτές από τις Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν στο tilegrafimanews.gr ότι το πραγματικό επίκεντρο της συμφωνίας είναι τα Στενά του Ορμούζ.
Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Οποιαδήποτε στρατιωτική ή πολιτική κρίση στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει εκτόξευση των τιμών ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό γεωστρατηγικό αναλυτή Ian Bremmer, η σταθερότητα στην περιοχή αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τις μεγάλες οικονομίες, καθώς μια νέα κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει τις αγορές για μήνες.
Παρόμοια άποψη εκφράζουν και Βρετανοί αναλυτές ασφαλείας, οι οποίοι θεωρούν ότι η συμφωνία αγοράζει χρόνο αλλά δεν επιλύει τις βαθύτερες αιτίες της αντιπαράθεσης.
Τι κέρδισε το Ιράν
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης επικεντρώνονται κυρίως στα οφέλη που φαίνεται να εξασφαλίζει η Τεχεράνη.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
• Δυνατότητα ευρύτερων εξαγωγών πετρελαίου.
• Σταδιακή χαλάρωση κυρώσεων.
• Συζητήσεις για οικονομικά προγράμματα ανοικοδόμησης.
• Βελτίωση της πρόσβασης σε διεθνείς αγορές.
Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς δεσμεύσεις για το μέλλον των βαλλιστικών πυραύλων ούτε για τη δράση οργανώσεων που συνδέονται με την ιρανική επιρροή στην περιοχή.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία σε Ισραήλ και αραβικές χώρες.
Η ελληνική οπτική
Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά και από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος επηρεάζεται άμεσα από κάθε μεταβολή των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.
Έλληνες ειδικοί διεθνών σχέσεων επισημαίνουν στο tilegrafimanews.gr ότι η χώρα μας έχει άμεσο ενδιαφέρον για τη διατήρηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, τη σταθερότητα των ενεργειακών διαδρόμων και την αποτροπή νέων συγκρούσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την οικονομία της περιοχής.
Η Ελλάδα διατηρεί στρατηγικές σχέσεις τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με χώρες που παρακολουθούν με ανησυχία την ενίσχυση της ιρανικής επιρροής.
Τι λένε τα διεθνή πρακτορεία
Διεθνή πρακτορεία ειδήσεων και οργανισμοί ανάλυσης εκτιμούν ότι η συμφωνία αποτελεί περισσότερο προσωρινή αποκλιμάκωση παρά οριστική λύση.
Οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι οι επόμενοι έξι έως δώδεκα μήνες θα είναι καθοριστικοί.
Εάν οι δύο πλευρές τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για ευρύτερη συμφωνία.
Εάν όμως προκύψουν νέες εντάσεις, τότε η περιοχή μπορεί να επιστρέψει γρήγορα σε κλίμα κρίσης.
Οι φόβοι για νέους βομβαρδισμούς
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις Τραμπ ότι δεν αποκλείει νέα στρατιωτική δράση σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι η συμφωνία δεν σημαίνει εγκατάλειψη της πολιτικής πίεσης.
Αντίθετα, ο Λευκός Οίκος φαίνεται να επιδιώκει έναν συνδυασμό διπλωματίας και αποτροπής.
Το πολιτικό στοίχημα του Τραμπ
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η συμφωνία με το Ιράν μετατρέπεται πλέον σε προσωπικό πολιτικό στοίχημα.
Εάν οι αγορές συνεχίσουν να αντιδρούν θετικά, οι τιμές ενέργειας παραμείνουν χαμηλές και η Μέση Ανατολή αποφύγει νέα ανάφλεξη, ο Τραμπ θα παρουσιάσει τη συμφωνία ως σημαντική διπλωματική επιτυχία.
Αντίθετα, εάν η Τεχεράνη εκμεταλλευτεί τις παραχωρήσεις χωρίς ουσιαστικές δεσμεύσεις ή αν προκύψει νέα στρατιωτική κρίση, οι επικριτές του θα υποστηρίξουν ότι η Ουάσιγκτον παραχώρησε περισσότερα από όσα έλαβε.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συμφωνία των Βερσαλλιών δεν κλείνει το κεφάλαιο της αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης. Αντίθετα, ανοίγει μια νέα περίοδο αβεβαιότητας, όπου διπλωματία, ενέργεια, στρατιωτική ισχύς και γεωπολιτική θα συνεχίσουν να καθορίζουν τις εξελίξεις σε μία από τις πιο ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη.
